نقش مردم و اهمیت استغاثه در تعجیل فرج

براساس روایات برای ظهور حضرت حجت(عج) شرایطی وجود دارد که از جمله آنها آمادگی مردم برای پذیرش حق است. با توجه به جنگ رمضان، شهادت رهبر معظم انقلاب و تجمعاتی که طی این روزها و شب‌ها در میادین و خیابان‌ها انجام می‌شود، شاهد اقامه نماز استغاثه در این تجمعات و دعا برای تعجیل در فرج بیش از گذشته هستیم،

به منظور بررسی نقش مردم و جایگاه استغاثه در تعجیل فرج و پذیرش حق، خبرنگار ایکنا از همدان، با حجت‌الاسلام والمسلمین علیرضا یوسفی راستگو، کارشناس حوزه مهدویت در همدان گفت‌وگویی کرده است که مشروح آن را در زیر می‌خوانیم:

ایکنا _ آمادگی مردم چه نقشی در ظهور حضرت حجت(عج) دارد؟ 

ظهور، معلول آمادگی جمعی است. براساس روایات، ظهور حضرت مهدی (عج) یک واقعه ناگهانی و بی‌مقدمه نیست، بلکه مشروط به تحقق شرایطی در میان مردم است. امام صادق (ع) می‌فرمایند: «إِنَّ أَمْرَنَا لَا یُعَجَّلُ وَ لَا یُؤَخَّرُ إِلَّا بِمَشِیَّةِ اللَّهِ ثُمَّ إِرَادَةِ الْمُؤْمِنِینَ»؛ یعنی تعجیل یا تأخیر فرج، هم به مشیت خدا و هم به اراده مؤمنان بستگی دارد. بنابراین نقش مردم در این مسیر، نقشی تعیین‌کننده و غیرقابل انکار است.

مبانی قرآنی و علوی برای نقش مردم در ظهور حضرت وجود دارد. اولین نکته آن آیه «هُوَ الَّذِي أَيَّدَكَ بِنَصْرِهِ وَبِالْمُؤْمِنِينَ» (انفال / ۶۲) است. در این آیه خداوند به پیامبر (ص) می‌فرماید: «او کسی است که تو را به یاری خود و به مؤمنان، تأیید و تقویت کرد.»

یاری الهی برای پیروزی حق، همراه با یاری مؤمنان رقم می‌خورد. این یعنی سنت خدا بر این است که حتی امام معصوم (چه پیامبر، چه امام زمان) بدون حضور فعال و آگاهانه مردم به هدف نهایی نرسد.

بنابراین مؤمنان منتظر باید چنان خود را از نظر ایمان، اخلاق و انسجام اجتماعی آماده کنند که شایسته عنوان «مؤمنانی که امام توسط آنان تأیید می‌شود» گردند.

استغاثه به امام، درخواست از خدا برای فعال‌سازی همین سنت است؛ یعنی «خدایا، ما را از همان مؤمنانی قرار ده که یاری‌گر امام در آستانه ظهورند». یا عبارت امیرالمؤمنین(ع) در نامه ۵۳ نهج‌البلاغه به مالک اشتر دیده می‌شود. در این نامه امام می‌فرمایند: «إِنَّ عِمَادَ الدِّينِ وَ جِمَاعَ الْمُسْلِمِينَ وَ الْعُدَّةَ لِلْأَعْدَاءِ الْعَامَّةُ مِنَ الْمُسْلِمِينَ»، «ستون دین، جمعیت مسلمانان، و ساز و برگ برای رویارویی با دشمنان، همان توده عموم مسلمانان هستند.»

ایکنا _ مردم چگونه می‌توانند نقش عملی خود را در تعجیل فرج ایفا کنند؟

نقش مردم در دو محور خلاصه می‌شود اولین مورد اصلاح فردی و اجتماعی است و در مولفه‌هایی مانند دوری از گناهانی که ظهور را به تأخیر می‌اندازد (ظلم، دروغ، اختلاف، بی‌عدالتی)، تلاش برای برپایی عدالت در حد توان خود، افزایش آگاهی دینی و سیاسی برای تشخیص وظیفه در عصر غیبت خلاصه می‌شود.

دومین رویکرد مردم برای برپایی حکومت مهدوی نیز درهمبستگی و تشکیل جامعه منتظر فعال خلاصه می‌شود که شامل تبدیل شدن به «جماع المسلمین»؛ یعنی پرهیز از تفرقه و ایجاد شبکه‌های مؤمنانه برای یاری مظلومان، نقش‌آفرینی در عرصه‌های اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی به عنوان «العدة للأعداء» است.

ایکنا _ استغاثه به حضرت چقدر می‌تواند راهگشا باشد؟

استغاثه (فریادرسی خواستن) از امام زمان(عج) در منابع معتبر سفارش شده و دارای دو بُعد تربیتی و روحی، وبعد تاثیر در عالم تکوین است. در بعد تربیتی فرد پیوند قلبی با امام ایجاد می‌کند که موجب خروج از غفلت، تقویت امید و شجاعت، استغاثه‌ی خالصانه خواهد شد و انسان را از انفعال به درمی‌آورد و او را برای عمل آماده می‌کند.

امام هادی (ع) فرمودند: اگر کسی بعد از استغاثه به ما حاجتش برآورده نشد، ناامید نشود؛ زیرا درِ لطف الهی بسته نیست.

در بعد عالم تکوین نیز هرچند وقت ظهور نزد خداست، اما دعاهای دسته‌جمعی و استغاثه‌های مخلصانه، به اذن خدا موانع را برطرف کرده و فرج را «نزدیک» می‌کند. استغاثه نوعی «اعلام پشتیبانی معنوی» از امام است و در روایات، از عوامل دفع بلاها و تسریع در فرج شمرده شده است.

استغاثه به تنهایی کافی نیست، بلکه باید همراه با تحقق «عماد الدین» و «جماع المسلمین» در جامعه باشد. امام علی (ع) در همان نامه ۵۳ می‌فرمایند که حاکم باید دل مردم را به دست آورد، زیرا «آنان برادران دینی و ستون‌های حکومت‌اند». اگر مردم فقط استغاثه کنند، اما در گناه، اختلاف و بی‌عدالتی باقی بمانند، این استغاثه حقیقت خود را از دست می‌دهد.

به تعبیر دیگر استغاثه بدون تلاش برای همبستگی و آمادگی، همچون درخواست باران در کویر بی‌گیاه است. بنابراین نقش مردم در ظهور دوگانه است؛ هم آمادگی عملی (اصلاح خود و جامعه) و هم ارتباط روحی با امام (دعا و استغاثه).

از بزرگان عرفان و معنویت سؤال کردند چه کار کنیم به حضرت بقیه‌الله(عج) نزدیک شویم؟ ایشان در پاسخ گفتند روزی یک ساعت با حضرت خلوت کنید. در جای خلوت، زیارت «سلامُ علی آل یاسین» بخوانید. الْمُسْتَغَاثُ بِکَ یَابنَ الحَسَن به عدد زیاد بگویید. «یَا صَاحِبَ الزَّمَانِ أَدْرِکْنِی! یَا صَاحِبَ الزَّمَانِ أَغِثْنِی!» بگویید. توسّل به آن حضرت پیدا کنید تا رفاقت با حضرت زیاد شود.

یعنی خود این استغاثه کوتاه در تقرب به حضرت مهدی علیه السلام نقش موثری دارد و نباید از آن غفلت کرد. حالا اگر این استغاثه عمومی و همگانی شود به مراتب اثراتی بیشتر در تقرب اجتماعی به حضرت حجت علیه السلام دارد و موانع موجود را برای ظهور را کمتر می‌کند.