استطاعت جسمانی؛ شرط وجوب شرعی حج + فیلم

حج، واجبی شرعی و عملی عبادی است که ابعاد سیاسی و اجتماعی مهمی نیز دارد. این فریضه نشان‌دهنده اهتمام مردم ایران در عمل به واجبات دینی، حتی در شرایط سخت جنگ، است.

حضور زائران ایرانی در حج همچنین نمایانگر اقتدار و توانایی ایران اسلامی در مدیریت شرایط دشوار است. افزون بر این، حضور آنان در میان چند میلیون زائر از سراسر جهان، فرصتی طلایی برای دیپلماسی فرهنگی ایران فراهم می‌کند.

اما در کنار همه این مسائل، تنها زائرانی می‌توانند اعمال حج را به خوبی به جای آورده و سلامت به کشور بازگردند که پیش از سفر به مهم‌ترین مسائل مرتبط با سلامت توجه کرده باشند.

خبرگزاری ایکنا، با هدف آموزش مهم‌ترین مسائل مربوط به حفظ استطاعت جسمانی زائران حج، سلسله درس‌گفتارهایی را با حضور علی‌اکبر جنگجو، معاون حج و عمره مرکز پزشکی جمعیت هلال‌احمر، تولید کرده است. در نخستین بخش از این مجموعه، نحوه کسب استطاعت جسمانی تشریح می‌شود که در ادامه با هم می‌بینیم و می‌خوانیم.

«متولی احراز استطاعت جسمی زائران حج تمتع، مرکز پزشکی جمعیت هلال‌احمر جمهوری اسلامی ایران است. زمانی که فردی قصد تشرف به حج را دارد، باید استطاعت مالی داشته باشد. تمامی کسانی که برای اعزام به حج ثبت‌نام کرده‌اند، قطعاً توان مالیِ رفتن به حج را داشته‌اند، اما استطاعت دیگری که زائران حج باید داشته باشند، استطاعت جسمانی است. اگر پیش از اعزام، توان جسمی زائران برای انجام اعمال حج سنجیده نشود، در ایام حج دچار مشکل می‌شوند.

آنچه در مرکز پزشکی جمعیت هلال‌احمر به آن پرداخته می‌شود، سنجش دقیق توان جسمی زائران است. در ابتدا، متقاضیان حج تمتع به پزشکان مجموعه کاروان‌ها در شهرستان‌ها و محل ثبت‌نام خود مراجعه می‌کنند و معاینات اولیه در آنجا انجام می‌شود. پس از معاینه، استطاعت جسمانی تعدادی از زائران تأیید می‌شود، اما بقیه زائران ممکن است به معاینات بیشتری نیاز داشته باشند؛ به این ترتیب که ابتدا در کمیسیون‌های استانی و سپس در کمیسیون‌های کشوری، توان جسمی آنان سنجیده می‌شود.

مسئله مهم این است که اگر استطاعت جسمانی زائری تأیید نشد، به صلاح خودِ اوست که به این سفر مشرف نشود، زیرا با انجام این سفر، سلامتی فرد به خطر خواهد افتاد.

انجام حج، یک عمل شرعی است. همان‌طور که نماز عشا چهار رکعت است، اما اگر در سفر باشیم، این نماز را دو رکعتی می‌خوانیم و دیگر نمی‌توانیم شخصاً تصمیم بگیریم که در سفر هم نمازها را چهار رکعتی بخوانیم، پس زمانی که استطاعت جسمانی ما تأیید نشد، واجب شرعی از ما ساقط می‌شود و دیگر دینی بر گردن ما نیست.

در تعیین استطاعت جسمانی، سلامت فرد (که بسیار مهم است) لحاظ می‌شود تا در طول سفر، سلامت زائر به خطر نیفتد. افرادی هم که استطاعت جسمانی آنان تأیید نشده، نباید بر انجام سفر حج اصرار ورزند، چراکه اگر علی‌رغم نداشتن توان جسمانی به سفر حج بروند، دچار مشکل خواهند شد.