اخلاص؛ اساسیترین تعلیم در اشعار سعدی
عضو هیئت علمی گروه ادبیات دانشگاه بوعلی سینا با بیان اینکه بخش زیادی از تعالیم سعدی به تبیین اخلاص برمیگردد، گفت: از دیدگاه این شاعر اخلاص به عملی اطلاق میشود که بین خود انسان و خدای او باشد به گونهای که اعمالی که انجام میدهد حتی ملائکه نیز از آن بیخبر باشند.
امروز اول اردیبهشتماه سالروز بزرگداشت شاعر بزرگ ایران زمین، سعدی شیرازی است، به منظور بررسی جایگاه سعدی در حفظ نثر فارسی و میزان تأثیرگذاری قرآن و روایات بر اشعارش، خبرنگار ایکنا از همدان، با مهدی شریفیان، عضو هیئت علمی گروه ادبیات دانشگاه بوعلی سینا گفتوگویی کرده است که مشروح آن را در زیر میخوانیم:
ایکنا_ اندیشههای سعدی و جایگاه آن در حفظ نثر فارسی چگونه است؟
سعدی یکی از ارکان شعر و نثر ادبیات فارسی محسوب میشود. این شاعر بزرگ هم شاعر و هم نویسنده توانمندی است، گلستان او نماد نثر زیبای فارسی، بوستان و غزلیات او نیز نماد شعر ارزشمند فارسی است. شاعران و نویسندگان زیادی بودهاند اما کمتر کسی مانند سعدی وجود داشته که چنین در دو حوزه نیز در اوج باشد.
در کشورهای دیگر مانند هندوستان، ترکیه و ... شاعران بسیاری از سبک شعر و نثر این شاعر بزرگ تقلید کردهاند، اما هیچیک نتوانستند مانند او باشند. همین هنر والای او باعث شده که در زمره چهار شاعر برتر ایران زمین باشد.
ایکنا_ اشعار و نثر سعدی از چه ویژگیهای بارزی برخوردار هستند؟
یکی از ویژگیهای برجسته اشعار سعدی این است که از زندگی سخن میگوید و تجربیات خود را که بسیار ارزشمند است را در اختیار مخاطب قرار میدهد، مهمتر از همه اینکه این تجربیات ارزشمند هیچگاه کهنه نمیشود و حتی برای امروز هم کاربردی هستند و منسوخ نشدهاند.
سعدی در تعالیم خود به دو نکته مهم اشاره دارد؛ اول اینکه انسان را متشکل از روح و جسم میداند که هر دو را در تعادل میبیند و هم برای جسم و هم برای روح اهداف و آرزوهایی دارد و کفه روح را بر جسم قالب نمیبیند.
دوم آنکه آموزههای اخلاقی را با زبانی ساده بیان میکند، بهعنوان نمونه قناعت را امری پسندیده میداند که به آن تأکید میکند و یا اینکه آداب تعلیم و تربیت جوانان را بهخوبی بیان میکند و اشاره دارد بر اینکه تعامل با جوانان بسیار ظریف است، بنابراین باید با حوصله با آنان برخورد کرد.
بخش زیادی از تعالیم سعدی به تبیین اخلاص برمیگردد. از دیدگاه او اخلاص به عملی اطلاق میشود که بین خود انسان و خدای او باشد به گونهای که اعمالی که انجام میدهد حتی ملائکه نیز از آن بیخبر باشند.
بُعد دیگر آثار سعدی را اینگونه میتوان بیان کرد که سعدی جامعه انسانها را فقط محدود به مسلمانان نمیداند، بلکه نگاه انسانی سعدی فراتر از مسلمانان و هموطنان است و یک جامعه بشری را دربرمیگیرد و این جریان را در شعر معروف او «بنی آدم اعضای یکدیگرند که در آفرینش ز یک گوهرند» بیشتر و بهتر نمایان است.
سادگی در بیان ویژگی خاص اشعار سعدی است که او را از سایر شعرا متمایز میکند سعدی با الفاظ بسیار عادی و رایج، تعالیم والایی را ارائه میدهد. اشعار شاعرانی مانند مولانا و حافظ تخصصی هستند اما اشعار سعدی با سادگی خاص مفاهیم بلند انسانی را بیان میکند.
ایکنا_ چه میزان از اشعار و نثر سعدی برگرفته از قرآنکریم و روایات است؟
قرآن کریم کتاب بالینی شاعران و نویسندگان کلاسیک ما مانند حافظ، مولانا و سعدی و... بوده بهطوری که اولین آموزشهای ایشان در مکتبخانهها آموزش قرآن بود. این شاعران در عنفوان جوانی با آیات وحی آشنا شدهاند از اینرو شناخت عمیقی نسبت به کلام وحی دارند.
هنر سعدی در آن است که مفاهیم بلند قرآنی و روایات را بهصورت مستقیم بیان نمیکند و باید گفت بهترین راه تعلیم دینی نیز همان بیان غیرمستقیم مفاهیم دینی است.
اشعار سعدی ترجمه و تفسیر آیات و روایات قرآن است و هنر او در بیان ساده و جذاب مفاهیم دینی است این سادگی تأثیرگذاری مفاهیم را دوچندان میکند.
انتهای پیام
