فرهنگ جهاد و دفاع از کیان و ارزش‌های اسلامی

علی‌احمد پناهی، استادیار روانشناسی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه یادداشتی با عنوان «فرهنگ جهاد و دفاع از کیان و ارزش‌های اسلامی» را در اختیار ایکنا قرار داده است که متن آن به شرح زیر است:

سرگذشت انسانِ مؤمن، همواره بر خطی از نور و مجاهده رقم خورده است. از روزی که ندای حق در سینۀ پیامبران طنین انداخت، جهاد نه به‌عنوان شمشیری بر قامت جنگ، بلکه به‌صورت شعوری بر فراز زندگی معنا یافت. فرهنگ جهاد، جلوه‌ای از عشق عاقلانه است؛ عشقی که در بستر ایمان می‌روید و در خدمت انسانیت بار می‌دهد.

در افق فرهنگ اسلامی، جهاد تنها نزاعی در میدان نبرد نیست، بلکه حرکتی آگاهانه برای پاسداری از حقیقت و عدالت است. جهاد یعنی بیداری انسان در برابر غفلت، و ایستادگی در برابر ظلم، بی‌عدالتی و تحریف.

جامعه‌ای که روح جهاد در آن زنده است، هرگز به رکود و بی‌هویتی تن نمی‌دهد؛ زیرا می‌داند که بدون مقاومت، ایمان پژمرده می‌شود و بی‌دفاعی، مرگ اندیشه‌ی توحیدی است.

دفاع از کیان اسلامی تنها نگهبانی از مرزهای خاکی نیست؛ نگاهبانی از حریم ایمان، اخلاق و انسانیت است. جهادگر راستین در پی نفی دیگری نیست، بلکه در جست‌وجوی اثبات حق است. او جان می‌نهد تا نور خاموش نشود، تا دل‌ها از ظلمت نترسند. آرامش انسان، رسالت اوست؛ و خونش، امضای عشق است بر پیمان جاودانگی.

در روزگاران گوناگون، این روح جهاد بود که مسلمانان را از ویرانی‌ها برکشید و امت را در میان فتنه‌ها زنده نگاه داشت. در ساحت تاریخ معاصر نیز، همین فرهنگ بود که در دفاع مقدس، ملتی را از خاک تا افلاک رساند؛ ملتی که یاد گرفت حماسه را باید با ایمان آغاز کرد و با اخلاق پایان داد.

جهادگر، عاشق است اما نه عاشقی کور؛ آگاه و متعهد است، نه خشمگین و ویرانگر. جهاد برای کشتن نیست؛ برای زیستن است. آن‌که از خود می‌گذرد، در حقیقت انسانی تازه می‌شود؛ انسانی که درد دیگران را درد خویش می‌داند.

در فرهنگ اسلام، شمشیر باید در سایه‌ی عقل و عدالت برکشیده شود، نه در طوفان خشم و طمع. این همان مرزی است که جهاد را از خشونت جدا می‌سازد و دفاع را به عبادت بدل می‌کند.

فرهنگ جهاد، زایش‌گر روح مسئولیت در جامعه است. ملتی که این فرهنگ را دریابد، از ظلم و سستی نمی‌ترسد؛ زیرا ایمان را نه میراث، که امانت می‌داند. در چنین جامعه‌ای، جهاد در عرصه‌ی علم، هنر، و اخلاق ادامه می‌یابد؛ هر دانشمند مجاهدی در سنگر علم، و هر معلمی در میدان تربیت، پاسدار همان پرچم حق است که در دست شهیدان می‌درخشید.

فرجام سخن اینکه فرهنگ جهاد، گوهر بیداری و عزت یک ملت است؛ نوری است که از درون جان انسان می‌تابد تا تاریکیِ بی‌تفاوتی و خودخواهی را بشکافد. هر جا که این فرهنگ زنده بماند، جامعه‌ای سرشار از ایمان، امید و مسئولیت خواهد رویید؛ و تا آن زمان که دل‌های مؤمن بر محور جهاد اخلاقی و عشق الهی می‌تپند، کیان اسلام پایدار خواهد ماند.