مدارس خط مقدم صیانت روانی از نسل آینده هستند

به گزارش ایکنا از البرز؛ نشست وزارتی ستاد راهبردی نظام مراقبت اجتماعی دانش‌آموزان (نماد) روز یکشنبه ۲۰ اردیبهشت‌ماه با حضور وزیر آموزش و پرورش، اعضای شورای معاونان، مدیران کل استان‌ها و جمعی از مسئولان حوزه سلامت روان و امور تربیتی در بستر شبکه شاد برگزار شد.

علی شعبانی، مدیرکل آموزش و پرورش استان البرز در این نشست با اشاره به پیچیده‌تر شدن آسیب‌های اجتماعی در میان نسل نوجوان و جوان، اظهار کرد: تحولات سریع اجتماعی، گسترش فضای مجازی، افزایش اضطراب‌های ناشی از بحران‌های اقتصادی و اجتماعی و همچنین کاهش گفت‌وگو در برخی خانواده‌ها، موجب شده دانش‌آموزان در معرض فشارهای روانی متعددی قرار بگیرند و این موضوع ضرورت بازتعریف نقش مدرسه در حوزه مراقبت اجتماعی را دوچندان کرده است.

وی با بیان اینکه دانش‌آموز بخش عمده‌ای از زیست اجتماعی خود را پس از خانواده در مدرسه و جمع همسالان تجربه می‌کند، افزود: اگر بخواهیم در حوزه پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی عملکرد موفقی داشته باشیم، باید سه محیط خانواده، مدرسه و گروه همسالان را به صورت هم‌زمان مورد توجه قرار دهیم؛ چراکه هرگونه غفلت در یکی از این اضلاع، فرآیند تربیتی و حمایتی را با اختلال مواجه می‌کند.

شعبانی با تشریح ابعاد اجرایی طرح نماد گفت: این طرح یکی از گسترده‌ترین برنامه‌های مشترک میان دستگاه‌های اجرایی کشور در حوزه پیشگیری اجتماعی است که با مشارکت ۹ وزارتخانه و نهاد تخصصی اجرا می‌شود و هدف اصلی آن، شناسایی زودهنگام دانش‌آموزان در معرض خطر، ارائه خدمات حمایتی و جلوگیری از تبدیل مشکلات رفتاری به بحران‌های جدی اجتماعی است.

این مسئول بیان کرد: در سال‌های اخیر تلاش شده نگاه سنتی و انضباطی صرف به مسائل رفتاری دانش‌آموزان تغییر کند و جای خود را به رویکردهای علمی، روان‌شناختی و حمایتی بدهد؛ زیرا بسیاری از رفتارهای پرخطر، ریشه در اضطراب، احساس ناامنی، اختلالات عاطفی یا فقدان مهارت‌های ارتباطی دارد.

مدیرکل آموزش و پرورش البرز با اشاره به نقش خط ملی مشاوره ۱۵۷۰ اظهارکرد: یکی از مهم‌ترین ظرفیت‌های ایجاد شده در حوزه سلامت روان دانش‌آموزان، توسعه خدمات مشاوره تلفنی و غیرحضوری است؛ به‌گونه‌ای که دانش‌آموزان و خانواده‌ها می‌توانند بدون محدودیت زمانی و مکانی، مسائل و دغدغه‌های خود را با مشاوران متخصص در میان بگذارند.

این مسئول توضیح داد: در شرایط بحرانی، حوادث غیر مترقبه و حتی موقعیت‌های جنگی یا تنش‌های اجتماعی، این خط ارتباطی می‌تواند به عنوان یک مسیر امن روانی، نقش مهمی در کاهش اضطراب و کنترل آسیب‌های روحی ایفا کند.

شعبانی با بیان اینکه در قالب طرح نماد، فرآیند غربالگری روانی و رفتاری دانش‌آموزان به صورت مستمر انجام می‌شود، گفت: دانش‌آموزانی که نشانه‌هایی از افسردگی، اضطراب شدید، افت تحصیلی ناگهانی، انزوا، پرخاشگری یا سایر رفتارهای پرخطر داشته باشند، شناسایی و به مراکز تخصصی مشاوره، روان‌درمانی و مددکاری ارجاع داده می‌شوند.

وی تأکید کرد: نگاه آموزش و پرورش در این حوزه، نگاه تنبیهی و برچسب‌زننده نیست، بلکه تلاش می‌شود دانش‌آموز به عنوان فردی نیازمند حمایت دیده شود؛ زیرا بسیاری از آسیب‌های اجتماعی اگر در مراحل اولیه مورد توجه قرار گیرند، قابل کنترل و درمان هستند.

مدیرکل آموزش و پرورش البرز با اشاره به اهمیت آموزش مهارت‌های زندگی به دانش‌آموزان، اظهار کرد: امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمند تربیت نسلی تاب‌آور، گفت‌وگومحور و توانمند در حل مسئله هستیم. دانش‌آموزی که مهارت کنترل خشم، مدیریت استرس، تصمیم‌گیری و نه گفتن را آموخته باشد، در برابر بسیاری از تهدیدهای اجتماعی مقاوم‌تر عمل خواهد کرد.

وی افزود: بر همین اساس، بخشی از برنامه‌های طرح نماد به آموزش خانواده‌ها، معلمان و دانش‌آموزان اختصاص یافته و دوره‌های متعددی در بستر شبکه شاد و مدارس برای ارتقای سواد روانی و اجتماعی جامعه هدف برگزار شده است.

شعبانی همچنین با اشاره به شرایط خاص استان البرز، گفت: البرز به دلیل مهاجرپذیری، تراکم جمعیت دانش‌آموزی و تنوع فرهنگی، با پیچیدگی‌های اجتماعی بیشتری نسبت به برخی استان‌ها مواجه است و همین موضوع، ضرورت تقویت زیرساخت‌های مشاوره‌ای، مددکاری اجتماعی و حمایت‌های روانی را افزایش می‌دهد.
این مسئول خاطرنشان کرد: بخشی از مشکلات موجود در مدارس، ناشی از کمبود نیروی انسانی متخصص در حوزه مشاوره و محدودیت اعتبارات است، اما با وجود این مسائل تلاش شده از تمامی ظرفیت‌های موجود برای حفظ آرامش روانی دانش‌آموزان استفاده شود.

مدیرکل آموزش و پرورش البرز در ادامه با تأکید بر اینکه آینده جامعه در گرو سلامت روان نسل نوجوان است، تصریح کرد: اگر امروز نسبت به آسیب‌های روحی و اجتماعی دانش‌آموزان بی‌تفاوت باشیم، در سال‌های آینده هزینه‌های سنگین‌تری در حوزه‌های اجتماعی، فرهنگی و حتی امنیتی پرداخت خواهیم کرد.

وی افزود: مدرسه باید برای دانش‌آموز محل امنیت، گفت‌وگو، امید و رشد باشد؛ فضایی که نوجوان بتواند بدون ترس از قضاوت شدن، مشکلات خود را بیان کند و از حمایت تخصصی بهره‌مند شود.

شعبانی در پایان با تأکید بر لزوم هم‌افزایی میان دستگاه‌های اجرایی، خانواده‌ها و نهادهای فرهنگی، گفت: مقابله با آسیب‌های اجتماعی فقط وظیفه آموزش و پرورش نیست و همه دستگاه‌ها باید در این مسیر احساس مسئولیت کنند؛ چراکه حفاظت از سلامت روان کودکان و نوجوانان، سرمایه‌گذاری مستقیم برای آینده کشور است.