
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به سؤالی درباره ارسال جنگندههایی از سوی مصر به امارات متحده عربی تصریح کرد: روابط ما با مصر مبتنی بر احترام متقابل است و تماسهای وزرای امور خارجه به طور مستمر برقرار است. آنچه به امنیت و ثبات منطقه مربوط میشود، به کشورهای منطقه بازمیگردد. موضع اصولی ما این است که هرگونه مداخلهای که به امنیت منطقه لطمه بزند و اعتماد منطقهای را دچار مشکل کند، مردود است؛ فرقی هم ندارد از سوی چه بازیگری صورت گیرد.
وی در خصوص ادعای آمریکا مبنی بر دریافت ذخایر اورانیوم غنیشده ایران و سفر ترامپ به چین توضیح داد: سفر به چین، سفری دوجانبه است و به خود طرفین مربوط میشود. ما با چین در ارتباط مستمر هستیم. وزیر امور خارجه اخیراً سفری به چین داشت و دیدگاههای خود را منعکس کردیم. چینیها به خوبی از مواضع ما آگاه هستند و میدانند که جنگ تحمیلی علیه ایران صرفاً موضوعی گذرا نیست، بلکه بخشی از روندی جهانی در جهت تشدید یکجانبهگرایی از سوی آمریکاست که هنجارهای بینالمللی را آسیب زده است. برای چین نیز همچون ما، امنیت و ثبات در خلیج فارس و دریای عمان اهمیت دارد. دوستان چینی به خوبی میدانند چگونه از این فرصتها برای هشدار درباره پیامدهای اقدامات غیرقانونی آمریکا بر صلح و امنیت منطقه استفاده کنند.
بقایی در بخش دیگری از سخنان خود در خصوص اعزام ناوهای فرانسوی و انگلیسی به منطقه اظهار کرد: به کشورهای اروپایی منتقل کردیم که اجازه ندهند وسوسه رژیم صهیونیستی و آمریکا، آنها را به بحرانی بکشاند که هیچ سودی برایشان نخواهد داشت. این آگاهی در بسیاری از کشورهای اروپایی وجود دارد که این جنگ غیرقانونی و تجاوزکارانه علیه ایران است؛ از این رو اجازه ندادند فشارهای آمریکا سبب شود که آنها بخشی از این اقدام غیرقانونی شوند. هرگونه مداخله در مسائل مرتبط با تنگه هرمز صرفاً به پیچیدهتر شدن اوضاع میانجامد و هر کشوری که به رفتار مسئولانه در قبال رفاه اقتصادی مردم خود قائل است، باید فشار خود را متوجه طرفهایی کند که منجر به اخلال در دریانوردی خاورمیانه شدهاند.
سخنگوی وزارت خارجه در پاسخ به سؤالی درباره انتشار اخباری مبنی بر اعمال فشار امارات به پاکستان و اخراج اتباع پاکستانی در امارات گفت: پاکستان مسلماً کار خود را به صورت حرفهای پیش میبرد. قاعدتاً هیچ میانجیگری اجازه نمیدهد اقدامات حرفهای او تحت تأثیر فشارهای بازیگران ثالث قرار گیرد.
وی افزود: نکته دیگر اینکه اقدامات خلاف قانون و اصول حقوق بشری امارات در قبال شهروندان سایر کشورها که به طور قانونی در این کشور اقامت دارند، مغایر موازین حقوق بشری است و ما خود را موظف میدانیم به هر طریق ممکن از اتباع خود حمایت کنیم. کنسولگری ما در دبی موظف به پیگیری مستمر این موضوع شده و در تهران نیز این مسئله را دنبال میکنیم.
وی در پاسخ به سؤالی درباره تحریم معاون وزیر نفت عراق از سوی آمریکا به اتهام کمک به فروش نفت ایران گفت: اینجاست که باید پرسید قلدر منطقه و جهان کیست؟ همه کشورها باید به روندهای قانونی هر کشوری در خصوص انتخاب مسئولان و نوع حکومت آن احترام بگذارند. این وظیفه و حق مردم عراق است که درباره نظام حکومتی و مسئولان خود تصمیم بگیرند و هر تصمیمی بگیرند، از سوی ما محترم شمرده میشود. مقامات آمریکا باید پاسخ دهند چگونه خلاف اصول حقوق بینالملل اینچنین با صراحت مقامات سایر کشورها را متهم و ادعاهای بیاساس مطرح میکنند. مقامات عراق خود به هر نحوهای که مقتضی بدانند واکنش نشان خواهند داد.
سخنگوی وزارت خارجه در پاسخ به سؤالی درباره گزارشهای منتشرشده مبنی بر خارج شدن ۱۳.۵ کیلوگرم اورانیوم از خاک ونزوئلا و انتقال آن به آمریکا گفت: ما البته خسیس نیستیم؛ این که طرفهای دیگر دستاوردسازی کنند به خود آنها مربوط است، اما آنچه از موضع رسمی ونزوئلا دیدیم این است که این موضوع به تعطیلی یکی از نیروگاههای هستهای این کشور در اوایل دهه ۱۳۷۰ (۱۹۹۰ میلادی) برمیگردد. با توجه به اینکه این نیروگاه از ۱۹۹۷ میلادی فعالیت نمیکرده، مقادیری از اورانیوم ۲۰ درصد که در بخشهای مختلف آن انباشت شده بود و مواد باقیمانده برای تحقیقات استفاده میشده، بنا بر تصمیم دولت ونزوئلا -که محترم است- منتقل شده است. این موضوع میان دولت ونزوئلا و سایر طرفها بوده است.
بقایی در پاسخ به سؤالی درباره انجام مذاکرات و تداوم دیپلماسی گفت: هر وقت لازم باشد میجنگیم و هر وقت تشخیص دهیم، از سلاح دیپلماسی برای تحقق منافع ملت ایران استفاده میکنیم. رضایت دیگران برای ما مهم نیست. روند دیپلماتیک قواعد خود را دارد و طرفهای دخیل در مذاکره باید بر اساس منافع ملی خود تصمیم بگیرند. ایران نشان داده است که در پیگیری منافع ملی و حقوق حقه خود جدی است. در عین حال با حسن نیت و در چارچوبی معقول در روندهای دیپلماتیک شرکت میکنیم. طرف مقابل در این زمینه باید خود را اثبات کند که تاکنون رد شده است. آمریکا در هر روند دیپلماتیک طی این ۲۰ سال مکرراً مرتکب بدعهدی شده است؛ از ۲۰۱۵ به بعد همین گونه بوده و در یک سال اخیر نیز به میز دیپلماسی و مذاکره حمله کرده است.
وی در بخش دیگری از سخنان خود گفت: در دنیای کنونی تکلیف روشن است و نه تنها کشورهای منطقه، بلکه کل دنیا شاهد این واقعیت است که جنگی که بر ایران تحمیل شد، جنگی غیرقانونی و اقدامی مجرمانه است که با هیچیک از مبانی حقوق بینالملل سازگاری ندارد. افکار عمومی جهان بر این امر صحه میگذارند و بسیاری از کشورهایی که با آنها گفتوگو داریم، به این موضوع معترف هستند. بهویژه کشورهای اسلامی باید متوجه این واقعیت باشند که اقدام آمریکا و رژیم صهیونیستی در حمله به ایران، صرفاً حمله به یک کشور نیست، بلکه بخشی از روندی است که از مدتها پیش آغاز کردهاند.
سخنگوی وزارت خارجه افزود: فکر نمیکنم هیچ کشور، طرف یا انسانی بتواند نسبت به جنایتی که در غزه رخ داده، در لبنان در حال ارتکاب است و سایر جنایتهایی که در دو سال اخیر علیه حداقل هفت کشور صورت گرفته، بیتفاوت باشد. تعهد اخلاقی و قانونی همه کشورها این است که در برابر نقض حقوق بینالملل موضع قاطع اتخاذ کنند.
بقایی در پاسخ به سؤالی مبنی بر انتشار خبری از سوی رویترز مبنی بر اینکه ایران و آمریکا به دنبال راهکار جامع نیستند، بلکه بر تنگه هرمز متمرکز شدهاند، گفت: در این مرحله تمرکز ما بر چیزی است که فوریت دارد. آنچه فوریت دارد، خاتمه جنگ در همه جبههها از جمله لبنان، تأمین ایمنی و امنیت دریانوردی در خلیج فارس و تنگه هرمز، و توقف اقدامات خلاف قانون و راهبندی دریایی آمریکا علیه کشتیهای تجاری است.
وی در پاسخ به سؤالی درباره تهدید ایران از سوی آمریکا به استفاده از تسلیحات هستهای تصریح کرد: این بخشی از تناقضگوییهای مقامات آمریکاست که نشانگر ماهیت و رویکرد آنان نسبت به ملت ایران، حقوق بینالملل و صلح و امنیت بینالمللی است. چنین تهدیدهایی خلاف اصول حقوق بینالملل است. کشورهای دارای سلاح اتمی مجاز نیستند کشورهای دیگر را به استفاده از تسلیحات هستهای تهدید کنند. خیالتان راحت باشد؛ ایران به خوبی میداند در هر شرایطی چگونه از خود دفاع کند و این تهدیدها در عزم ما برای احقاق حقوق خود اثری نخواهد داشت.
سخنگوی وزارت خارجه در پاسخ به سؤال دیگری درباره تحرکات گروهکهای تروریستی در عراق و وجود تفاهمنامه امنیتی ایران و عراق توضیح داد: طبیعی است که درباره موضوعات مرزی با همسایگان عراقی و دوستان در اقلیم کردستان عراق در تماس مستمر باشیم. هم در طول جنگ تحمیلی این ارتباطات برقرار بود و روند همکاریها میان دو طرف مثبت بود و هم در ۳۰ روز اخیر این تماسها ادامه داشته است. همه اذعان دارند تبعات هرگونه ناامنی در منطقه پیرامونی ما، دامنگیر همه کشورهای منطقه خواهد بود. این آگاهی و اجماع نظر خود زمینهساز همکاریهای بسیار مفیدی میان کشورهای منطقه از جمله ایران و عراق برای دفع هرگونه شرارت بوده است.
بقایی در پاسخ به سؤالی درباره اظهارات رئیسجمهور روسیه مبنی بر اعلام آمادگی برای انتقال اورانیوم غنیشده ایران به روسیه، عنوان کرد: در مرحله کنونی تمرکز ما بر پایان جنگ است. بعداً درباره موضوع هستهای و مواد ایران و مباحث مرتبط با غنیسازی و اینکه در صورت تصمیمگیری چه گزینههایی را مد نظر قرار دهیم، در زمان خود صحبت خواهیم کرد.
بقایی در پاسخ به سؤال دیگری درباره گفتوگوی آقای عراقچی با وزیر خارجه قطر و همچنین گفتوگوی قطر با مقامات آمریکایی گفت: بسیاری از کشورها تماس میگیرند و برخی کشورهای منطقه نگرانی واقعی نسبت به تشدید تنشها دارند. ما همیشه از طرفهایی که با حسن نیت سعی دارند از مساعی جمیله خود برای مجاب کردن طرفهای مقابل به توقف تنشآفرینی در منطقه استفاده کنند، قدردانی کردهایم. اما طرف میانجی کماکان پاکستان است و پاکستان به عنوان میانجی رسمی ایران و آمریکا کارها را ادامه میدهد. سایر کشورها مثل قطر، ایدهها و نظراتی دارند که در هر فرصتی با وزیر خارجه در میان میگذارند.
بقایی در پاسخ به سؤالی مبنی بر انتشار گزارشهایی درباره ایجاد پایگاههای مخفیانه توسط رژیم صهیونیستی در عراق و در جریان بودن آمریکا از این موضوع توضیح داد: هیچ احتمالی را منتفی نمیدانیم. در شرورانه بودن رژیم صهیونیستی در منطقه، هر چیزی را باید جدی گرفت. این موضوع مهمی است و حتماً با طرفهای عراقی مطرح خواهیم کرد. آنچه روشن است و سابقه رفتار این رژیم در منطقه نشان میدهد این است که برای ایجاد اختلال در بین کشورهای منطقه و آسیب به منافع ایران، هیچ حد و حدود و خط قرمزی را رعایت نمیکند. به این موضوع، در کنار بسیاری از گزارشهای دیگر که درباره سوءاستفاده رژیم صهیونیستی از قلمرو و امکانات کشورهای منطقه دریافت کردهایم، رسیدگی خواهیم کرد.
سخنگوی وزارت خارجه در پاسخ به سؤال دیگری درباره سفر آقای عراقچی به پکن و تأکید بر اصل چین و اینکه موضع رسمی ایران درباره تایوان چیست، اظهار کرد: موضع ما روشن است. قطعنامه ۲۷۵۸ مجمع عمومی سازمان ملل را داریم که تکلیف را روشن کرده است. درباره چین واحد، جامعه بینالملل این مبنا را به عنوان الگوی رفتاری در مناسبات دیپلماتیک با چین پذیرفته است و هر اقدامی خلاف آن که در جهت تضعیف تصمیم مجمع عمومی باشد، از نظر ما مردود است. سفر آقای عراقچی مهم و در ادامه رایزنی مستمر بین ایران و چین بود. در وضعیت کنونی منطقه، این تماسها اهمیت مضاعف دارد، چراکه ما و چین بر صلح و امنیت منطقه اشتراک نظر داریم و از هر ابتکار عملی که چین برای کمک به احیای صلح و ثبات در منطقه داشته باشد، حتماً استقبال میکنیم.
وی در پاسخ به سؤال دیگری درباره اظهارات پوتین مبنی بر اینکه با وجود چین، روسیه و ایران، آمریکا نمیتواند ادعای رهبری جهان داشته باشد، عنوان کرد: باید جمله دقیق را ببینم، اما آنچه مشخص است این است که این موضع اصولی مبتنی بر این است که جهان نباید در سیطره یک طرف قرار گیرد که هیچ اهمیت و ارزشی برای هنجارهای شناختهشده بینالمللی قائل نیست، در عمل مرتکب تهدید علیه صلح و امنیت بینالمللی شده و رفتارهای او در سازمان ملل به نحوی بوده که اعتبار این سازمان را زیر سؤال برده است. هر کشور مسئولیتپذیری که به تحقق صلح و امنیت بینالملل و حاکمیت قانون باور دارد، باید از این موضع حمایت کند.
بقایی در پاسخ به این سؤال که اخیراً مطرح شده که وزارت امور خارجه با کنترل تنگه هرمز مخالف است، گفت: وزارت امور خارجه بخشی از جمهوری اسلامی است. درباره تنگه هرمز گاهی عبارتی استفاده میشود که شاید دقیق نباشد. بارها تأکید کردهایم که تدابیر ایران از ۹ اسفند، متعاقب تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی و همراهی برخی کشورهای منطقه اتخاذ شد. این اقدامات طبق حقوق بینالملل و قوانین داخلی است. یک کشور ساحلی که مورد تجاوز نظامی قرار گرفته و در کنار تنگه واقع شده است، مجاز – و حتی موظف – است تدابیر لازم را برای جلوگیری از سوءاستفاده از این آبراه اتخاذ کند. وزارت امور خارجه قطعاً در این رابطه موضع شفاف دارد و جدا از سامانه تصمیمگیری و حاکمیت کشور نیست.
سخنگوی وزارت خارجه در پاسخ به سؤالی درباره ادعای گروسی مبنی بر اینکه حتی جنگ هم نتوانست برنامه هستهای ایران را نابود کند و تأکید او بر بازدید از سایتهای هستهای ایران، افزود: مگر قرار بوده است تأسیسات هستهای ایران و برنامه هستهای ایران از طریق غیرجنگ نابود شود که ایشان میگوید از طریق جنگ هم نابود نشد؟ این اظهارات مؤید نگرانیای است که بارها مطرح کردهایم: آقای گروسی مدتهاست از وظیفه و مأموریت تخصصی و فنی خود فاصله گرفته و این اظهارات نه به ارتقای اعتبار آژانس کمک میکند و نه به جاهطلبی شخصی او.
وی اظهار کرد: چیزی که میتواند به احیای جایگاه آژانس بینالمللی انرژی اتمی منجر شود، این است که مدیرکل آژانس هرچه سریعتر اقدامات غیرقانونی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه تأسیسات هستهای ایران را محکوم کند و در آینده چنان رفتار کند که چنین مواردی تکرار نشود. تأسیسات هستهای صلحآمیز ایران به طور کامل تحت بازرسی مستمر آژانس بود و آنچه باعث اختلال در بازرسی آژانس شد، حملات غیرقانونی رژیم صهیونیستی و آمریکا بود. مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی باید این واقعیت را ببیند.
بقایی در پاسخ به سؤالی درباره ادعای موسوم به «لکه نفتی» مبنی بر اینکه ایران نفت استخراجی را به دریا میریزد، تأکید کرد: دروغ محض است. ما نسبت به آسیبدیدن منطقه خلیج فارس بسیار نگران هستیم. سابقه آسیب به محیط زیست دریایی به چند دهه قبل بازمیگردد. حضور نظامی آمریکا در منطقه و جنگهای متعددی که این کشور بر مردم منطقه تحمیل کرده، پیامدهای زیستمحیطی شدید و دیرپایی بر جای گذاشته است. این یک مطالبه از سوی ایران، منطقه و کل جامعه بینالمللی است. اساساً یکی از دلایلی که معتقدیم نیازمند سازوکار مدیریتی برای تنگه هرمز هستیم، همین ایجاد اطمینان نسبت به حفظ محیط زیست دریایی و اتخاذ تدابیر برای ترمیم آسیبهایی است که در جریان جنگ تحمیلی آمریکا و رژیم صهیونیستی بر این پهنه عارض شده است. ادعای لکه نفتی، ساختگی است.
وی در پاسخ به سؤالی درباره اینکه مهمترین نقاط اختلاف ایران و آمریکا در خصوص مذاکرات چیست و آیا احتمال تداوم مذاکرات وجود دارد یا خیر، اظهار کرد: اختلاف نظر بین طرفی است که صرفاً به دنبال حقوق بنیادین خود است و طرفی که اساساً بر تضییع حقوق طرف مقابل اصرار دارد. اینجا درباره ردوبدل امتیاز صحبت نمیکنیم. آزاد کردن پولهای بلوکهشده ایران امتیاز نیست، بلکه مطالبه حق است. درباره توقف آنچه تحت عنوان محاصره دریایی از آن نام برده میشود نیز، توقف یک اقدام خلاف قانون است و امتیازی نیست که به ایران داده شود. درباره ادامه روند، نشان دادهایم متمرکز بر منافع ملی ایران هستیم و به هر شیوه که لازم باشد در مسیر تأمین این منافع اقدام میکنیم.
سخنگوی وزارت خارجه در پاسخ به سؤالی درباره صحبتهای رئیسجمهور آمریکا در سال ۲۰۱۶ میلادی و اذعان به اینکه «در مورد جنگ عراق اشتباه فاحشی کردیم» در حالی که امروز همان مسیر را رفتهاند، بیان کرد: سؤال شما، پاسخ خود را دارد. این رفتار متناقض به الگویی ثابت در سیاست خارجی آمریکا تبدیل شده است. آنها بارها به بهانههای مختلف کشورهای گوناگون را تهدید و تحت فشار قرار دادهاند؛ از موضوع مواد مخدر در ونزوئلا و ادعاهای مشابه در کوبا گرفته تا بمب هستهای در ایران که دو بار بهانه یک جنگ غیرقانونی علیه کشورمان شد و کماکان آن گزاره را تکرار میکنند. تناقضها بسیار است: گفتند به خاطر دفع خطر قریبالوقوع به ایران حمله کردیم، اما بعد گفتند چنین خطری وجود نداشت. سپس گفتند در چارچوب حق دفاع مشروع این کار را انجام دادیم، در حالی که ایران هیچ حملهای علیه آمریکا انجام نداده بود. این تناقضات روشن است و به همین دلیل افکار عمومی با اقدامات آمریکا علیه سایر کشورها همراهی ندارد.
بقایی در پاسخ به سؤالی درباره گفتوگوهای آقای عراقچی با کشورهای مختلف و تناقض مواضع خصوصی و رسانهای کشورهایی همچون انگلیس، عربستان، قطر و هند درباره شرایط منطقه توضیح داد: فکر نمیکنم هیچ کشور مسئولیتپذیری از تداوم ناامنی در منطقه خلیج فارس و غرب آسیا استقبال کند. به طور اصولی، همه کشورهایی که با آنها گفتوگو داریم بر این باورند که هرچه سریعتر باید به این وضعیت پایان داده شود. آنچه مورد انتظار ماست این است که کشورها شجاعانه واقعیت را ببینند و جای قربانی و متجاوز را برای خوشایند آمریکا عوض نکنند. متأسفانه در شورای امنیت و اولین قطعنامه صادرشده علیه ایران شاهد امری بودیم که شرمآور بود. اکنون با وضعیت مشابهی مواجهیم و تکرار این گزاره که «تنگه هرمز باید باز شود» یا «ایران باید فلان اقدام را انجام دهد» نشان میدهد برخی کشورها عامدانه واقعیتها را نادیده میگیرند. این نادیدهگرفتن چیزی جز نقش اصلی آمریکا و رژیم صهیونیستی در بروز بحرانی که با آن مواجهیم، نیست.
وی در پاسخ به سؤالی درباره اینکه رئیسجمهور آمریکا همچنان در پاسخ به سؤالات درباره فاجعه مدرسه میناب میگوید «در حال بررسی موضوع هستیم»، یادآور شد: آن روزها نتیجه را افکار عمومی و وجدان بینالمللی در معرض نظر همگان قرار داد و وجدان عمومی جهانی تشخیص داد که این اقدام، جنایت جنگیِ آشکاری بود که حسابشده ارتکاب یافت. با پرتاب دو موشک تاماهاک به مدرسه میناب رخ داد. فارغ از اینکه بخواهند سفیدشویی کنند و از پاسخ طفره روند، برای مردم ایران روشن شد که کمکهای آمریکا از چه جنس و نوعی بود.
وی در پاسخ به سؤالی درباره اظهارات رئیسجمهور آمریکا مبنی بر اینکه «اوباما و بایدن با پرداخت صدها میلیارد دلار به ایران باعث ایجاد لبخند بر لبان ایرانیان شدند» توضیح داد: هیچ هیئت حاکمهای در آمریکا لبخند بر لبان ایرانیان نیاورده است. تاریخ رفتار نامناسب هیئتهای حاکمه آمریکا با مردم ایران به سال ۱۹۵۳ بازمیگردد؛ زمانی که آمریکا از اعتماد ایرانیان سوءاستفاده کرد و با همدستی با انگلیس در یک کودتای غیرانسانی که تبعات آن تا امروز در ذهن و خاطره ایرانیان و مردم منطقه و جهان وجود دارد، مشارکت نمود. اگر در طول پنج دهه اخیر به عملکرد هیئتهای حاکمه مختلف آمریکا نگاه کنید، میبینید از هیچ اقدامی برای آزار مردم ایران فروگذار نکردهاند.
سخنگوی وزارت خارجه ادامه داد: حتی در دوره اوباما نیز مکرراً با نقض عهد در اجرای برجام مواجه بودیم. هیچ سابقه خوبی از عملکرد آمریکاییها نداریم و در این دو سال جز بدرفتاری، نقض عهد، جنایت و تجاوز علیه ایرانیان، خاطره دیگری از آمریکا به یاد نداریم. توهینهایی که آمریکاییها به مردم ایران کردند و الفاظی که درباره تمدن و ملت ایران به کار بردند، هیچگاه از خاطر ایرانیان نمیرود.
بقایی در پاسخ به سؤالی درباره اظهارات نخستوزیر رژیم صهیونیستی مبنی بر اینکه «کار ما با ایران تمام نشده است» و احتمال کارشکنی این رژیم در فرآیند صلح احتمالی ایران و آمریکا گفت: حتماً این امر وجود دارد. ما نیز با کسانی که علیه ملت ایران چنین جنایتی را مرتکب شدهاند، تسویهحساب نکردهایم و اگر فرصتی برای نیروهای مسلح ما پیش آید، به بهترین نحو از آن استفاده خواهیم کرد.