سخنگوی وزارت امور خارجه در واکنش به برخی گزارشهای منتشرشده درباره احتمال اقدام نظامی علیه ایران و همچنین سفر برخی مقامهای رژیم صهیونیستی به امارات، تأکید کرد: نباید اجازه داد فضاسازیهای رسانهای، افکار عمومی را از عامل اصلی تهدید در منطقه منحرف کند. جمهوری اسلامی ایران هیچگونه خصومتی با کشورهای همسایه ندارد و همواره بر اصل حسن همجواری تأکید کرده است.
وی افزود: کشورهای منطقه باید نسبت به تلاش بازیگران خارجی برای ایجاد اختلاف و شکاف میان همسایگان هوشیار باشند و اجازه ندهند این سناریوها به بیثباتی بیشتر در منطقه منجر شود.
سخنگوی دستگاه دیپلماسی با اشاره به تحولات اخیر منطقه اظهار کرد: تجربه رویدادهای گذشته نشان داده حضور و مداخله آمریکا نه تنها امنیتساز نبوده، بلکه زمینه افزایش ناامنی و تهدید علیه ثبات و توسعه کشورهای منطقه را فراهم کرده است.
وی همچنین درباره رفتوآمدها و ارتباطات برخی کشورهای منطقه با رژیم صهیونیستی گفت: این تحرکات از نگاه جمهوری اسلامی ایران پنهان نیست، اما پرسش اساسی این است که نتیجه چنین روابطی چه بوده است؟ جز اینکه رژیم صهیونیستی برای ادامه اقدامات و جنایات خود در منطقه جسورتر شده است.
سخنگوی وزارت امور خارجه تصریح کرد: ایران ضمن ابراز گلایه از برخی رویکردها، انتظار دارد کشورهای منطقه در مسیر تقویت اعتماد متقابل و شکلدهی به سازوکارهای امنیتی بومی و منطقهای حرکت کنند، چرا که امنیت پایدار تنها از طریق همکاری میان کشورهای منطقه محقق خواهد شد.
سخنگوی وزارت امور خارجه درباره روند مذاکرات و برخی گزارشهای منتشرشده پیرامون پیشنهادهای مطرحشده از سوی آمریکا اظهار کرد: آنچه در رسانهها درباره نزدیک شدن دیدگاهها یا مفاد توافق مطرح میشود، بیشتر در حد گمانهزنی است و فاصله زیادی با واقعیت مذاکرات دارد. طی دو سال گذشته نیز بارها موضوع غنیسازی مطرح شده، اما جمهوری اسلامی ایران همواره تأکید کرده این مسئله قابل مذاکره نیست و هیچ مبنایی برای محدودسازی آن وجود ندارد.
وی با بیان اینکه گفتوگوها همچنان ادامه دارد، افزود: پس از ارائه طرح ۱۴ بندی از سوی ایران، طرف آمریکایی دیدگاهها و ملاحظات خود را منتقل کرد و جمهوری اسلامی نیز پاسخها و نظراتش را ارائه داد. همچنین از طریق میانجی پاکستانی، مجموعهای از نکات اصلاحی و پیشنهادها به تهران منتقل شد و متعاقب آن، ایران نیز دیدگاههای تکمیلی خود را دو شب گذشته ارسال کرد.
بقایی تصریح کرد: حق غنیسازی ایران موضوعی نیست که بخواهد محل چانهزنی قرار گیرد، زیرا این حق در چارچوب معاهده NPT به رسمیت شناخته شده و نیازی به تأیید یا شناسایی مجدد از سوی هیچ کشوری ندارد. جمهوری اسلامی ایران در تمامی مراحل مذاکرات، بر اصول و حقوق اساسی خود پافشاری خواهد کرد.
سخنگوی وزارت امور خارجه همچنین درباره تلاش آمریکا برای تهیه پیشنویس قطعنامه جدید علیه ایران در شورای امنیت گفت: این سومین بار است که واشنگتن در مسیر تدوین قطعنامهای علیه جمهوری اسلامی حرکت میکند. قطعنامه نخست بهرغم تصویب، به دلیل نادیده گرفتن واقعیتها و تمرکز یکجانبه بر ایران، ماهیتی غیرواقعی و جانبدارانه داشت. دومین قطعنامه نیز با مخالفت و وتوی چین و روسیه روبهرو شد که اقدامی مسئولانه بود.
وی ادامه داد: در روزهای اخیر نیز بحث تهیه قطعنامه دیگری مطرح شده که همان رویکرد قبلی، یعنی چشمپوشی از واقعیات میدانی را دنبال میکند. شورای امنیت نمیتواند تنها ایران را مسئول ناامنی در منطقه و آبراهها معرفی کند.
بقایی با اشاره به رایزنیهای مستمر تهران با برخی اعضای شورای امنیت افزود: جمهوری اسلامی ایران در تماس نزدیک با کشورهایی مانند چین و روسیه قرار دارد و این کشورها بهخوبی آگاهند که ریشه اصلی ناامنیهای دریایی، اقدامات و سیاستهای آمریکاست. حتی مقامهای آمریکایی نیز در مواردی به رفتارهای مداخلهجویانه خود اذعان کردهاند.
سخنگوی وزارت امور خارجه درباره پیگیریهای حقوقی جمهوری اسلامی ایران در قبال اقدامات آمریکا علیه کشورمان اظهار کرد: روندهای حقوقی در عرصه بینالمللی ماهیتی زمانبر دارند و نیازمند پیگیری مستمر و دقیق هستند. نخستین اقدام در این مسیر، مستندسازی جنایتها و تخلفات آمریکا بوده که از ساعات ابتدایی وقوع حوادث، چه در دوران جنگ تحمیلی و چه در تحولات اخیر، در دستور کار قرار گرفته است.
وی افزود: چند روز پیش از آغاز جنگ اخیر، جمهوری اسلامی ایران شکایتی را در دیوان داوری ایران و آمریکا به ثبت رساند که مربوط به دخالتهای آمریکا در امور داخلی ایران و همچنین موضوع تحریمهاست. این پرونده اکنون در مسیر حقوقی قرار دارد و روند رسیدگی به آن ادامه دارد.
بقایی با اشاره به پیگیری حقوقی حوادث جنگ اخیر نیز گفت: برخی اقدامات از جمله حادثه مربوط به مدرسه میناب که ابعاد تازهای از آن در حال روشن شدن است، در مراجع بینالمللی ثبت و مستندسازی شده است. جمهوری اسلامی ایران هر پرونده را متناسب با ماهیت آن از طریق نهادهای ذیربط دنبال میکند.
وی همچنین خاطرنشان کرد: موضوع حمله و تعرض به مراکز درمانی نیز از سوی ایران نزد سازمان جهانی بهداشت مطرح و ثبت شده است.
سخنگوی وزارت امور خارجه در بخش دیگری از سخنانش درباره برخی ادعاها پیرامون دریافت هزینه برای تردد از تنگه هرمز گفت: تقلیل ترتیبات جدید مرتبط با امنیت تردد در تنگه هرمز به مسائل مالی، انحراف از اصل موضوع است.
وی توضیح داد: طبیعی است که هر کشور ساحلی در قبال خدماتی که ارائه میدهد، هزینههایی دریافت کند، اما مسئله اصلی تضمین تردد ایمن و حفظ امنیت ملی است. تحولاتی که از نهم اسفند رخ داده، مبنای حقوقی مشخصی دارد و ایران بر اساس حقوق بینالملل اقدامات لازم را دنبال میکند.
بقایی افزود: ایران و عمان به عنوان دو کشور ساحلی تنگه هرمز در حال طراحی و اجرای سازوکارهایی برای تأمین امنیت و ایمنی تردد دریایی هستند و بدیهی است اجرای چنین سازوکارهایی مستلزم صرف هزینه و ایجاد زیرساختهای لازم خواهد بود.
وی درباره برخی تحلیلها و ارزیابیهای رسانهای از جنگ علیه ایران تأکید کرد: آنچه برای جمهوری اسلامی ایران اهمیت دارد، ارزیابیهای مبتنی بر واقعیات و توان داخلی است. ما ظرفیتها و توانمندیهای خود را بهخوبی میشناسیم و برنامهریزیهای آینده نیز بر همین اساس انجام میشود.
سخنگوی وزارت امور خارجه در واکنش به برخی گزارشهای رسانهای درباره شروط ایران برای ادامه مذاکرات، با اشاره به انتشار اخبار به نقل از «منابع آگاه» اظهار کرد: نوع نامگذاری مطالبات ایران لزوماً در اختیار تیم مذاکرهکننده نیست و رسانهها ممکن است بر اساس برداشت خود از واژههایی مانند «شرط» استفاده کنند، اما آنچه برای جمهوری اسلامی ایران اهمیت دارد، پیگیری مطالبات روشن و مشخص کشور است.
وی افزود: برای مثال، موضوع آزادسازی داراییهای ایران ممکن است از سوی برخی رسانهها به عنوان شرط مطرح شود، در حالی که از نگاه ما این مسئله یک مطالبه کاملاً مشروع و قانونی است. جمهوری اسلامی ایران انتظار دریافت امتیاز یا کمک از کسی ندارد، بلکه صرفاً خواهان دسترسی به حقوق و منابع متعلق به ملت ایران است.
بقایی تأکید کرد: مجموعه موضوعاتی که در فضای رسانهای مطرح میشود، در واقع بخشی از مطالبات و حقوق ایران است که در هر روند مذاکرهای بهصورت جدی دنبال خواهد شد.
سخنگوی وزارت امور خارجه همچنین درباره ادامه فشارهای آمریکا علیه ایران گفت: فشار اقتصادی همواره یکی از ابزارهای واشنگتن برای اعمال فشار سیاسی بوده، اما تجربه نشان داده که تهدید و تحریم نتوانسته جمهوری اسلامی ایران را از پیگیری حقوق ملت خود منصرف کند.
وی تصریح کرد: جمهوری اسلامی ایران تحولات را بهدقت رصد میکند و هیئت مذاکرهکننده نیز بدون توجه به فضاسازیها و تهدیدها، بر تأمین منافع ملی متمرکز است.
بقایی هشدار داد: در برابر هرگونه اقدام یا خطای احتمالی از سوی طرفهای مقابل، ایران توان پاسخگویی مناسب و قاطع را دارد و این توانمندی بارها اثبات شده است.
سخنگوی وزارت امور خارجه درباره احتمال تکرار بدعهدی آمریکا در روند مذاکرات اظهار کرد: ایالات متحده پیش از این بارها به روند دیپلماسی آسیب زده و نتیجه این رویکرد را نیز مشاهده کرده است. به همین دلیل آمریکا در افکار عمومی جهان دیگر بهعنوان طرفی قابل اتکا و معتبر شناخته نمیشود.
وی افزود: مواضع متناقض و اظهارات ضدونقیض مقامهای آمریکایی موجب شده بسیاری از کشورها، دیپلماسی واشنگتن را جدی نگیرند. جمهوری اسلامی ایران نیز با در نظر گرفتن همین سوابق و با بدبینی نسبت به رفتار آمریکا، در هر روند دیپلماتیک صرفاً برای صیانت از منافع ملی خود حضور یافته است.
بقایی تصریح کرد: عقلانیت اقتضا میکند در هر مذاکرهای تجربهها و عملکرد گذشته طرف مقابل مدنظر قرار گیرد، اما این مسئله مانع از حضور فعال و مسئولانه ایران در مسیرهای دیپلماتیک نخواهد شد و جمهوری اسلامی با اتکا به توان داخلی و اعتماد به خداوند، روندهای سیاسی و مذاکراتی را دنبال میکند.
سخنگوی وزارت امور خارجه در ادامه درباره روابط تهران و بغداد گفت: مناسبات ایران و عراق عمیق، تاریخی و ریشهدار است و تغییر دولتها تأثیری بر اصل روابط دو کشور نخواهد داشت.
وی ضمن تبریک به نخستوزیر جدید عراق افزود: جمهوری اسلامی ایران همواره خواهان ثبات، پیشرفت و آبادانی هرچه بیشتر عراق بوده و برای دولت و ملت این کشور آرزوی موفقیت دارد.
بقایی همچنین درباره موضوع اتباع ایرانی و برخی تنشهای اخیر با کویت اظهار کرد: اقدام صورتگرفته از سوی طرف کویتی غیرقابل قبول و نامناسب بود. همچنین فضاسازی رسانهای پیرامون این موضوع برای جمهوری اسلامی ایران قابل درک نیست، زیرا روابط میان دو کشور همسایه ایجاب میکند مسائل از طریق مجاری رسمی و دیپلماتیک پیگیری شود.
وی ادامه داد: حمله به شناور مرزبانی ایران و مطرح کردن برخی اتهامات، با اصول حسن همجواری سازگاری ندارد و انتظار میرود مقامهای کویتی تحت تأثیر فضاسازی یا الگوهای رفتاری برخی بازیگران خارجی قرار نگیرند.
سخنگوی وزارت امور خارجه در بخش دیگری از سخنانش درباره تناقضگویی مقامهای آمریکایی و اظهارات دونالد ترامپ پیرامون ایران گفت: جنگی که از سوی حاکمیت آمریکا علیه ملت ایران تحمیل شد، علاوه بر خسارتهایی که به مردم ایران وارد کرد، هزینههای سنگینی نیز برای شهروندان آمریکایی به همراه داشته است؛ جنگی که تنها در راستای تأمین منافع و خواستههای رژیم صهیونیستی دنبال شد.
وی اظهار کرد: همین تناقضها و تغییر مواضع نشان میدهد این جنگ هیچ توجیه منطقی و مشروعی نداشته و صرفاً با هدف پیشبرد اهداف رژیم صهیونیستی طراحی شده است. از این رو، مقامهای آمریکایی باید در برابر افکار عمومی جهان و مردم خود پاسخگو باشند.
سخنگوی وزارت امور خارجه درباره دیدار رؤسای جمهور چین و آمریکا و رایزنیهای انجامشده پیرامون ایران و تنگه هرمز اظهار کرد: جمهوری اسلامی ایران و چین در موضوع ضرورت تأمین امنیت تردد در تنگه هرمز اختلافنظری ندارند. ایران نیز همواره بر لزوم فراهم شدن شرایط لازم برای عبور ایمن کشتیها از این آبراه راهبردی تأکید کرده است.
وی افزود: اصرار جمهوری اسلامی ایران بر ایجاد سازوکارهای جدید برای تضمین تردد ایمن دریایی، ناشی از حوادث و ناامنیهایی است که طی دو تا سه ماه گذشته در منطقه رخ داده و هدف آن جلوگیری از تکرار چنین اتفاقاتی است.
بقایی با انتقاد از سیاستهای آمریکا در منطقه تصریح کرد: عامل اصلی ناامنی در آبهای آزاد، رفتارهای ایالات متحده است که در برخی موارد رویکردی مشابه دزدی دریایی داشته است. طبیعی است کشوری مانند چین که دارای اقتصادی بزرگ و وابستگی گسترده به تجارت دریایی است، نسبت به امنیت مسیرهای کشتیرانی حساس باشد و در این زمینه از آمریکا مطالبهگری کند.
سخنگوی وزارت امور خارجه همچنین درباره روابط ایران با کشورهای عربی منطقه گفت: نخستین سفر وزیر امور خارجه پس از پایان جنگ، به یکی از کشورهای عربی منطقه یعنی عمان انجام شد که نشاندهنده اهمیت روابط همسایگی برای جمهوری اسلامی ایران است.
وی ادامه داد: ایران بهصورت مستمر با کشورهای منطقه در ارتباط است و تلاش میکند مناسبات دوجانبه را بر پایه حسن همجواری و همکاری منطقهای پیش ببرد.
بقایی بیان کرد: هرچند تحولات ناشی از اقدامات آمریکا، رژیم صهیونیستی و برخی عملکردهای نادرست در منطقه، آسیبها و بیاعتمادیهایی در روابط میان کشورهای منطقه ایجاد کرده، اما ضروری است این شکافها ترمیم شود؛ چرا که هرگونه اختلاف و چنددستگی میان کشورهای منطقه، زمینه سوءاستفاده بازیگران خارجی را فراهم و موجب تضعیف منطقه خواهد شد.
سخنگوی وزارت امور خارجه درباره موضوع دریافت غرامت از آمریکا اظهار کرد: برآورد میزان خسارات در حوزههای مختلف، در صلاحیت دستگاههای تخصصی و اقتصادی کشور است و طبق اطلاعات موجود، ارزیابیهای دقیقی در این زمینه انجام شده و همچنان در حال تکمیل و بررسی است. به گفته وی، بخشی از ابعاد خسارات نیز با گذر زمان و روشنتر شدن جزئیات بیشتر مشخص خواهد شد.
وی افزود: در جریان سفر به استان کردستان، از نزدیک شاهد بخشی از خسارات واردشده به آثار تاریخی کشور بودم؛ موضوعی که بهروشنی نشان میدهد برخی آسیبها را نمیتوان صرفاً با اعداد و ارقام سنجید. با این حال، پیگیری حقوقی و بینالمللی این خسارات بهصورت مستمر در دستور کار قرار دارد.
بقایی تأکید کرد: مطالبه دریافت غرامت، یک خواسته کاملاً منطقی و حقوقی است، زیرا جنگ اخیر فاقد هرگونه مبنای مشروع و منطقی بوده و در نتیجه، طرفهای متجاوز باید پاسخگوی اقدامات خود باشند.
سخنگوی وزارت امور خارجه همچنین درباره انتصاب محمدباقر قالیباف به عنوان نماینده ویژه در امور چین گفت: جمهوری اسلامی ایران همواره در موضوع روابط با چین از ظرفیت نمایندگان ویژه استفاده کرده است؛ پیش از این نیز افرادی همچون شهید دکتر علی لاریجانی در این جایگاه فعالیت داشتهاند و اکنون نیز این مسئولیت به دکتر قالیباف سپرده شده است.
وی ادامه داد: این موضوع نشاندهنده اهمیت راهبردی روابط ایران و چین است و بیانگر آن است که مناسبات با پکن در سطحی قرار دارد که نیازمند نگاه کلان، هماهنگ و فرابخشی در تصمیمگیری و پیگیری است.
سخنگوی وزارت امور خارجه در خصوص رایزنی تلفنی سیدعباس عراقچی با همتای کرهجنوبی و همچنین ادعاهای مطرحشده درباره حمله به یک کشتی کرهای در خلیج فارس اظهار کرد: این سومین تماس تلفنی وزیر امور خارجه کره جنوبی با آقای عراقچی است و روابط دوجانبه ایران و کره جنوبی نیز در سطح مطلوبی قرار دارد. طبیعی است که طرف کرهای در این زمینه نگرانیهایی داشته باشد، اما در عین حال برای جمهوری اسلامی ایران نیز این حادثه محل سؤال است و باید روشن شود که چه طرفی مسئول وقوع آن بوده است.
وی افزود: جمهوری اسلامی ایران همانند سایر رخدادهای مشابه در منطقه، این موضوع را نیز مورد بررسی دقیق قرار خواهد داد. در عین حال، باید توجه داشت که در چنین حوادثی در منطقه، برخی بازیگران از روشهایی مانند عملیات «پرچم دروغین» برای پیشبرد اهداف خود استفاده میکنند؛ موضوعی که سابقه آن در موارد متعدد مشاهده شده است.
بقایی درباره تنشهای احتمالی میان ایران و آمریکا و سناریوهای مربوط به درگیری نظامی گفت: دیپلماسی جمهوری اسلامی ایران با هوشمندی و جدیت دنبال میشود و در این مسیر هیچ تردیدی وجود ندارد، اما در عین حال ایران تحت تأثیر رفتارهای متناقض و غیرقابل پیشبینی طرفهای مقابل قرار نخواهد گرفت.
وی تأکید کرد: جمهوری اسلامی ایران با تمام توان برای مواجهه با هر سناریویی آمادگی دارد و در برابر هرگونه اقدام ماجراجویانه، پاسخ قاطع خواهد داد. نیروهای مسلح کشور نیز در آمادگی کامل قرار دارند و توانمندیهای لازم برای دفاع از امنیت ملی را در اختیار دارند.
سخنگوی وزارت امور خارجه در بخش دیگری از سخنانش درباره پیشنهادهای مطرحشده از سوی برخی کشورهای منطقه از جمله عربستان برای ایجاد سازوکار امنیتی منطقهای اظهار کرد: در حال حاضر نمیتوان از طرح مشخص و نهایی در این زمینه سخن گفت، اما بدیهی است که همه کشورهای منطقه با توجه به شرایط و ناامنیهای ناشی از مداخلات خارجی، به موضوع امنیت منطقه توجه دارند.
وی تأکید کرد: جمهوری اسلامی ایران بر این باور است که امنیت پایدار در منطقه باید از طریق سازوکارهای درونزا و با مشارکت کشورهای منطقه تعریف و طراحی شود، نه بر اساس نسخههای تحمیلی بازیگران بیرونی.
سخنگوی وزارت امور خارجه در واکنش به اظهارات دونالد ترامپ درباره تعلیق ۲۰ ساله غنیسازی ایران اظهار کرد: در شرایط فعلی، تمرکز جمهوری اسلامی ایران بر پایان دادن به جنگ است و در خصوص موضوعات هستهای نیز موضع کشور روشن است؛ ایران از حقوق مسلم خود عدول نخواهد کرد. به گفته وی، در این مقطع وارد جزئیات فنی و مذاکراتی در حوزه هستهای نشدهایم و اولویت اصلی، توقف درگیریهاست.
وی در ادامه درباره دستاوردهای سفر وزیر امور خارجه به چین و هند توضیح داد: در سفر آقای عراقچی به هند، محور اصلی گفتوگوها حضور در نشست بریکس و بررسی موضوعات مرتبط با همکاریهای چندجانبه بود و در حاشیه این نشست نیز رایزنیهایی با تعدادی از وزرای خارجه کشورهای شرکتکننده انجام شد.
بقایی افزود: در سفر به چین نیز تمرکز اصلی بر روابط دوجانبه بود. روابط ایران و چین در سطح بسیار خوبی قرار دارد و توافقنامه مشارکت راهبردی میان دو کشور، چارچوب مهمی برای توسعه همکاریها محسوب میشود. همچنین در این گفتوگوها درباره تحولات منطقه و پیامدهای ناشی از اقدامات غیرقانونی آمریکا تبادل نظر صورت گرفت.
سخنگوی وزارت امور خارجه تأکید کرد: همکاری ایران با چین و روسیه، به عنوان دو کشور دارای نقش مهم در حفظ صلح و امنیت بینالمللی، از اهمیت ویژهای برخوردار است و جمهوری اسلامی ایران این روابط را در سطح راهبردی و مستمر دنبال خواهد کرد.
سخنگوی وزارت امور خارجه درباره اعزام تیم ملی فوتبال ایران به آمریکا و موضوع صدور روادید برای اعضای کاروان ایران اظهار کرد: تصمیمگیری درباره حضور تیم ملی در رقابتهای جام جهانی بر اساس مجموعهای از ارزیابیها و ملاحظات انجام میشود. در این چارچوب، صدور روادید برای اعضای تیم و کادر فنی، از وظایف دولت میزبان محسوب میشود و فیفا به عنوان نهاد ناظر بینالمللی در این روند طرف گفتوگو و پیگیری است.
وی افزود: در روزهای گذشته نیز نشستی میان مدیران فیفا و مسئولان فدراسیون فوتبال ایران برگزار شده و در آن بر ضرورت پایبندی به تعهدات میزبانی تأکید شده است. به گفته وی، تجربههای پیشین نشان داده که برخی موارد از سوی آمریکا در زمینه تعهدات میزبانی محل بحث و نگرانی بوده است.
بقایی تصریح کرد: مطرح شدن احتمال عدم صدور روادید برای برخی اعضای تیم ملی ایران از نظر جمهوری اسلامی ایران قابل قبول نیست و انتظار میرود تمامی تعهدات بینالمللی در این زمینه بدون تبعیض اجرا شود.