حج برای اداره بشریت است
رهبر شهید انقلاب همیشه بر لزوم نگاه جهانی و فرازمینی آحاد مسلمان به حج تأکید داشته و فرمودهاند: حضور در حج مشارکت در یک اقدام بسیار مهمی است که خدای متعال برای اداره بشریت ـ نهفقط اداره مؤمنین و مسلمین ـ این دستگاه را، این تشکیلات را مقرر کرده؛ حج برای اداره بشریت است.
حج ابراهیمی، فراتر از یک مناسک عبادی، تجلیگاه شکوهمند وحدت، بیداری و بازگشت به خویشتن جمعی امت اسلامی است. در طول سالیان متمادی، رهبر فرزانه شهید انقلاب اسلامی، حضرت آیتالله العظمی سیدعلی خامنهای (مدظلهالعالی)، با نگاه ژرف و راهگشای خود، همواره این فریضه الهی را کانون توجه و رهنمودهای حکیمانه قرار دادهاند. ایشان هر سال دو سخنرانی مهم با محور حج انجام میدادند؛ سخنرانی اول در دیدار با کارگزاران حج و سخنرانی دوم در قالب پیامی به کنگره عظیم حج که در مراسم برائت از مشکرین قرائت میشد.
در این صحبتها ایشان نه تنها به بیان احکام فردی و وجوب حج میپرداختند، بلکه ابعاد سیاسی، اجتماعی و تمدنی این مناسک بزرگ را نیز تبیین میفرمودند. این رهنمودها، نقشه راهی است برای تبدیل حج از یک عمل شخصی به یک قیام بزرگ برای عزت و بیداری مسلمانان در برابر استکبار و چالشهای دنیای معاصر.
ایکنا در راستای ترویج معارف ناب اسلامی و منویات مقام معظم رهبری، بر آن شده است تا سلسله گفتارهای موضوعی از بیانات ایشان درباره «حج» و مسائل پیرامون آن را منتشر کند. در این مجموعه، هر قسمت به یکی از محورهای اساسی رهنمودهای معظمله اختصاص خواهد یافت تا زائران و عموم علاقهمندان به معارف حج با درکی عمیقتر از فلسفه حج و مسئولیتهای سنگین خود در این سفر الهی، به استقبال این فریضه روند.
در بخش چهارم به موضوع «ابعاد جهانی حج» پرداخته شده است که در ادامه با هم میخوانیم.
رهبر شهید ایران در دیدار دستاندرکاران حج در سال 1404 فرمودند: این یک سفر زیارتیِ معمولی نیست؛ این یک سفر گردشی نیست. این مسافرت شما برای حج و عمل حج شما، مشارکت در یک اقدام بسیار مهمی است که خدای متعال برای اداره بشریت ــ نهفقط اداره مؤمنین و مسلمین ــ این دستگاه را، این تشکیلات را مقرر کرده. حج برای اداره بشریت است، لذا میبینید در قرآن خطاب به ابراهیم میفرماید: «وَ اَذِّن فِی النّاسِ بِالحَجّ؛؛ «فِی النّاس»، همه مردم، مردم عالم؛ اکثر آنها آن روز ایمان به ابراهیم نداشتند اما اَذان حج، اعلام حج، دعوت به حج، مال همه بشریت است.
جَعَلَ اللَهُ الکَعبَةَ البَیتَ الحَرامَ قِیاماً لِلنّاس؛ خدای متعال این خانه شریف را محل قوام و قیام بشریت قرار داده؛ این[جور] است. یا آن آیه شریفه دیگر: اِنَّ اَوَّلَ بَیتٍ وُضِعَ لِلنّاسِ لَلَّذی بِبَکَّة؛ این خانهای که ما در مکه قرار دادیم، در بکه قرار دادیم، «وُضِعَ لِلنّاس»، مال بشریت است. با این چشم نگاه کنید. عمل شما، رفتن شما، طواف شما، زیارت شما نسبت به این خانه، عملی است که سود آن و عایدی آن به بشریت برمیگردد؛ البته به شرط اینکه درست انجام بگیرد، به شرط اینکه با شرایطش انجام بگیرد، که در این پیامها مکرر در مکرر این شرایط را عرض کردهایم. حج درست، خدمت به بشریت است؛ فقط خدمت به خودتان نیست، خدمت به کشورتان نیست، خدمت به امت اسلامی فقط نیست؛ خدمت به بشریت است. حالا ببینید حج چقدر مهم است. شما دارید در این کار شرکت میکنید.
این اجتماع اصلاً برای منافع انسانها است: لِیَشهَدوا مَنافِعَ لَهُم. این «لام» در «لِیَشهَدوا» علیالظّاهر لامِ تعلیل است. مردم جمع بشوند در مکه، در بیتاللهالحرام، در مناطق گوناگون حج، برای چه؟ لِیَشهَدوا مَنافِعَ لَهُم؛ برای اینکه منفعتهایشان را پیدا کنند. حالا بعضی خیال میکنند، این منفعت فقط عبارت از مثلاً یک دادوستد است؛ نه، هر چه اسمش «منفعت» است. امروز این منفعت چیست؟ «اتحاد امت اسلامی». به نظر من، برای امت اسلامی هیچ منفعتی بالاتر از اتحاد نیست. اگر امت اسلامی با هم متحد باشند، دست در دست هم بگذارند، هماهنگی کنند، همافزایی کنند، غزه اتفاق نمیافتد، فلسطین اتفاق نمیافتد، یمن اینجور تحت فشار قرار نمیگیرد. وقتی ما از هم جدا هستیم، [رژیمهای] استعماری ــ آمریکا یک جور، رژیم صهیونیستی یک جور، بعضی از کشورهای دیگر اروپایی و غیر اروپایی یک جور ــ منافع خودشان و مطامع خودشان را غلبه میدهند بر منافع ملتها؛ میشود مثل این کشورهایی که زیر فشارِ اینها قرار گرفتهاند که میبینید چه اتفاقاتی دارد میافتد؛ میشود غزه. وقتی اتحاد بود، امنیت میآید؛ وقتی اتحاد بود، پیشرفت میآید؛ وقتی اتحاد بود، همافزایی میآید. ما میتوانیم به فلان کشور اسلامی کمکهایی بکنیم که خودش آن را ندارد؛ ما میتوانیم کمک کنیم، او هم میتواند به ما کمک کند، همه از هم استفاده میکنند، همه به هم کمک میکنند؛ این منفعت است. لِیَشهَدوا مَنافِعَ لَهُم؛ حج را با این چشم نگاه کنید.
ایشان در پیام خود به حجاج بیتالله الحرام در سال 1403 فرمودند: اجتماع عظیم و مناسک پیچیده حج، هر گاه با چشم تدبر دیده شود، برای مسلمان، قوت قلب و سرچشمه اطمینان است و برای دشمن و بدخواه، هراسانگیز و پُرهیبت است.
رهبر شهید ایران در سال 1402 نیز طی پیامی به کنگره عظیم حج فرمودند: صلای ابراهیمی حج و فراخوان جهانی آن، بار دیگر از دل تاریخ، همه گیتی را مخاطب ساخت و دلهای مستعد و ذاکر را به شور و شوق افکند. ندای دعوتکننده، خطاب به همه آحاد بشر است: «و اَذِّن فِی النّاسِ بِالحَجّ» و کعبه، میزبانِ مبارک و رهنمای همه انسانها است: اِنَّ اَوَّلَ بَیتٍ وُضِعَ لِلنّاسِ لَلَّذی بِبَکَّةَ مُبارَکاً وَ هُدیً لِلعالَمین.
کعبه به عنوان نقطه مرکزی و محور اصلی توجهات آحاد مسلمانان، و آئین حج همچون نمونه کوچک از گستره متنوع دنیای اسلام، میتواند در خدمت تعالی جامعه بشری و سلامت و امنیت همه انسانها باشد. حج میتواند به کل بشریت، اعتلای معنوی و ارتقاء روحی و اخلاقی برساند؛ و این، نیاز حیاتی بشر امروز است. حج میتواند همه برنامههای استکبار و صهیونیسم برای سقوط اخلاقی بشر امروز و فردا را باطل و بیاثر کند.
شرط لازم برای این اثرگذاری جهانی، آن است که مسلمانان در گام نخست، خطاب زندگیبخش حج را خود بدرستی بشنوند و همه همت خود را برای عملی کردن آن به کار گیرند. دو پایه اصلی این خطاب، «وحدت» و «معنویت» است. وحدت و معنویت، ضامن ارتقای مادی و معنوی جهان اسلام و نورافشانی آن به همه گیتی است.
شهید آیتالله سید علی خامنهای در دیدار با کارگزاران حج 1402 نیز فرمودند: در مسئله حج یک اصل اساسی برای همه، هم برای حجگزار، هم برای خدمتگزار، عبارت است از فهم اهمیت حج؛ [اینکه] حج در مجموعه نظام اسلامی و در مجموعه عباداتی که انسان انجام میدهد چه اهمیتی دارد؛ این مهم است. اهمیت حج را [باید فهمید]. یک وقت یک سفری است انسان انجام میدهد؛ خب در این سفر ممکن است زیارت هم باشد، سیاحت هم باشد، تجارت هم باشد؛ یک وقت نه، مسئله فراتر از یک سفر است؛ مسئله یک مسئله جهانی، یک مسئله بینالمللی، یک مسئله تمدنی در معارف اسلامی است. حج را با این چشم باید نگاه کرد و دید.
یک مسئله مهم در مورد حج، نگاه جهانی و فراسرزمینی آحاد مسلمان است؛ از این نباید غفلت کرد. اسلام از آحاد مسلمان خواسته است که نگاهشان، نگاه فراسرزمینی باشد. طبعاً انسان با مسائل بلندمدت و کوتاهمدت و روزمره زندگی مواجه است؛ در این تردیدی نیست، از این گزیری نیست اما در این منحصر نباید بود. ضمن اینکه شما به زندگی شخصیتان، زندگی خانوادگیتان، به فرزندانتان، به آیندهتان، به شغلتان، به آینده کشورتان، به پیشرفت و اعتلای کشورتان فکر میکنید، باید به دنیا هم فکر کنید؛ تعلیم اسلام این است.
یک روایتی من اینجا یادداشت کردهام که اتفاقاً به مناسبت همین حج است که آن هم از امام صادق(علیه السّلام) است؛ البته روایت، طولانیتر از این است؛ این روایت در وسائل، ابواب «وجوب الحج» است. توجه کنید نکته این است که این حرفها را امام(علیه السلام) به مناسبت وجوب حج میزنند.
از جمله تعابیری که در این روایت هست، [این است که] میفرمایند: وَ لَو کانَ کُلُّ قَومٍ اِنَّما یَتَّکِلونَ عَلیٰ بِلادِهِم وَ ما فیها؛ اگر قرار باشد که هر جمعیتی، هر ملتی فقط به خودشان، به مسائل کشور خودشان، به مسائل شهر خودشان بپردازند، به آنها فقط تکیه کنند و اهمیت بدهند، هَلَکوا؛ از بین میروند. اگر شما ندانید در دنیا چه میگذرد، ضعیف میشوید؛ هَلَکوا، تعبیر امام صادق(علیه السّلام) است. وَ خَرُبَتِ البِلاد؛ همان کشور خودتان، منطقه مورد نظر خودتان هم نابود میشود، خراب میشود. وَ سَقَطَتِ الجَلَبُ وَ الاَربَاح ــ «جَلَب» یعنی درآمد ــ درآمدهای ملیتان هم کاهش پیدا میکند. باید بدانید دنیا چه خبر است. وَ عَمِیَتِ الاَخبَار؛ از دنیا بیخبر میمانید. باید نگاه کنید به دنیا، ببینید دنیا چه خبر است.
کاری کنید که تا اسم حج میآید، تا اسم کعبه معظمه میآید، آن جوان امروزی ما این مفاهیم به ذهنش خطور کند: مفهوم تمدنسازی، مفهوم اتحاد جهانی، مفهوم نگاه فرامرزی و بینالمللی، مفهوم رفع تمایز و مانند اینها به ذهنش بیاید. فرهنگسازی در این زمینهها باید انجام بگیرد ... .
انتهای پیام
