آزمون واقعی نظام سلامت در البرز؛ از انتقال مصدومان تا مدیریت بحران

مهدی مهدوی، رئیس مرکز اورژانس دانشگاه علوم پزشکی البرز در گفت‌وگو با ایکنا از البرز با اشاره به اقدامات این مرکز از زمان آغاز جنگ تحمیلی سوم تاکنون اظهار کرد: از همان دقایق ابتدایی آغاز درگیری‌ها، سناریوهای پیش‌بینی‌شده مدیریت بحران وارد فاز اجرایی شد و تمام ظرفیت درمانی و امدادی استان بدون وقفه در مدار خدمت‌رسانی قرار گرفت.

 

وی افزود: با اعلام وضعیت اضطراری، تمامی واحدهای عملیاتی دانشگاه علوم پزشکی البرز در حالت آماده‌باش کامل قرار گرفتند و هماهنگی میان بخش‌های مختلف به‌صورت لحظه‌ای انجام می‌شد. در چنین شرایطی سرعت تصمیم‌گیری اهمیت زیادی دارد و خوشبختانه به دلیل تمرین‌ها و برنامه‌ریزی‌هایی که طی ماه‌های گذشته انجام شده بود، مجموعه درمانی استان توانست بدون سردرگمی وارد میدان شود.

 

این مسئول بیان کرد: از اورژانس پیش‌بیمارستانی گرفته تا بیمارستان‌ها، معاونت درمان، غذا و دارو، بخش پشتیبانی، نیروهای تدارکاتی و حتی حوزه‌های فرهنگی و دانشجویی، همه درگیر مدیریت شرایط بودند. شاید در نگاه اول تصور شود که بحران فقط به حضور آمبولانس‌ها در خیابان محدود می‌شود، اما واقعیت این است که پشت هر عملیات امدادی، یک زنجیره گسترده پشتیبانی فعال است که اگر بخشی از آن دچار اختلال شود، روند خدمت‌رسانی آسیب می‌بیند.

 

مهدوی با اشاره به نقش نیروهای امدادی و خدماتی سایر دستگاه‌ها گفت: یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های مدیریت بحران اخیر، هماهنگی میان‌بخشی بود. جمعیت هلال احمر، سازمان آتش‌نشانی، شهرداری‌ها، نیروهای انتظامی و سایر دستگاه‌های اجرایی در کنار مجموعه سلامت قرار گرفتند و همین هم‌افزایی باعث شد بسیاری از مشکلات احتمالی در همان ساعات اولیه کنترل شود.

 

رئیس اورژانس البرز در ادامه با اشاره به موقعیت جغرافیایی استان و همجواری آن با تهران اظهار کرد: بخشی از فشار درمانی پایتخت در جریان حوادث اخیر به البرز منتقل شد و تعدادی از مصدومان برای دریافت خدمات تخصصی به مراکز درمانی استان اعزام شدند. این موضوع طبیعتا نیازمند آمادگی ویژه‌ای بود، زیرا باید در عین ارائه خدمات به بیماران عادی، ظرفیت لازم برای پذیرش مصدومان بحران نیز حفظ می‌شد.

 

وی افزود: خوشبختانه بیمارستان‌های استان توانستند بدون ایجاد اختلال در روند معمول خدمات درمانی، شرایط را مدیریت کنند. حتی در برخی مراکز درمانی ظرفیت‌های رزرو شده فعال شد تا هیچ بیماری پشت در اتاق‌های درمان معطل نماند.

 

مهدوی با بیان اینکه در ساعات اولیه بحران، مهم‌ترین مسئله حفظ آرامش در محیط‌های درمانی بود، گفت: طبیعی است که در چنین شرایطی حجم مراجعات و اضطراب عمومی افزایش پیدا می‌کند. ما تلاش کردیم علاوه بر ارائه خدمات درمانی، فضای بیمارستان‌ها را نیز مدیریت کنیم تا نگرانی خانواده‌ها به حداقل برسد.

 

رئیس مرکز اورژانس البرز با تأکید بر اینکه موفقیت در مدیریت بحران اتفاقی نیست، تصریح کرد: واقعیت این است که بخش زیادی از عملکرد موفق امروز، نتیجه جلسات، مانورها و برنامه‌ریزی‌هایی بود که شاید در زمان عادی کمتر دیده می‌شد. طی ماه‌های گذشته نشست‌های متعددی در حوزه پدافند غیرعامل، مدیریت بحران و افزایش تاب‌آوری مراکز درمانی برگزار شده بود و همین موضوع کمک کرد هنگام وقوع حادثه غافلگیر نشویم.

 

وی افزود: در حوزه تجهیزات نیز اقدامات متعددی انجام شد؛ از تأمین ذخایر دارویی و تجهیزات مصرفی گرفته تا آماده‌سازی دیزل‌ژنراتورها و تقویت زیرساخت‌های پشتیبانی بیمارستان‌ها. حتی سناریوهای قطع برق، اختلال در ارتباطات و افزایش ناگهانی تعداد مصدومان نیز پیش‌بینی شده بود.

 

مهدوی خاطرنشان کرد: شاید تا قبل از این بحران برخی تصور می‌کردند این حجم از آماده‌سازی‌ها بیش از حد احتیاطی است، اما حوادث اخیر نشان داد در حوزه سلامت، آمادگی هیچ‌گاه موضوعی تشریفاتی نیست و می‌تواند مستقیماً با جان انسان‌ها در ارتباط باشد.

 

این مسئول در بخش دیگری از سخنانش با قدردانی از عملکرد کادر درمان استان گفت: بسیاری از همکاران ما در طول ساعات بحران حتی فرصت استراحت نداشتند. برخی نیروها بلافاصله پس از پایان شیفت کاری دوباره به مراکز درمانی بازگشتند و تعدادی از نیروهای داوطلب نیز برای کمک اعلام آمادگی کردند.

 

رئیس اورژانس البرز ادامه داد: چیزی که در این روزها بیش از هر مسئله‌ای به چشم می‌آمد، حس مسئولیت‌پذیری نیروهای درمانی بود. در شرایطی که فضای عمومی جامعه تحت تأثیر اخبار و حوادث قرار داشت، کادر درمان تلاش می‌کرد بدون ایجاد نگرانی، خدمات را با آرامش و دقت ادامه دهد.

 

وی توضیح داد: بازخوردهایی که از مصدومان و خانواده‌های آن‌ها دریافت کردیم نشان می‌دهد رفتار حرفه‌ای و انسانی کادر درمان تا حد زیادی توانسته از فشار روانی حادثه بکاهد و این مسئله برای ما بسیار ارزشمند است.

 

مهدوی با توصیف اتفاقات اخیر به‌عنوان آزمون واقعی مدیریت بحران گفت: بسیاری از برنامه‌هایی که طی سال‌های اخیر روی کاغذ طراحی شده بود، در این حادثه وارد مرحله اجرا شد و خوشبختانه نتایج قابل قبولی به همراه داشت.

 

این مسئول افزود: ما ادعا نمی‌کنیم هیچ مشکلی وجود نداشته یا همه چیز ایده‌آل بوده است، اما مهم این است که نظام سلامت استان توانست در شرایط سخت، پایداری خود را حفظ کند و اجازه ندهد روند امدادرسانی متوقف شود.

 

رئیس مرکز اورژانس البرز در پایان با اشاره به افزایش سطح آمادگی نیروهای امدادی و درمانی اظهار کرد: امروز تجربه‌ای که از این بحران به دست آمده، سرمایه بزرگی برای آینده است. اکنون آمادگی مجموعه ما نسبت به قبل بیشتر شده و تلاش می‌کنیم نقاط ضعف احتمالی را نیز برطرف کنیم تا در صورت بروز هرگونه حادثه، خدمات‌رسانی با سرعت و کیفیت بیشتری انجام شود.