حجتالاسلام خسروپناه در دومین همایش «حکمرانی حکمی شهید رئیسی»:
سکون و سکوت؛ ویژگی کمتر گفتهشده در حکمرانی شهید رئیسی
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با اشاره به ابعاد شخصیتی و مدیریتی شهید آیتالله سید ابراهیم رئیسی، «سکون و سکوت» را از ویژگیهای برجسته و کمتر مورد توجه قرار گرفته در حکمرانی وی دانست و تأکید کرد: این سکوت، سکوتی برخاسته از کمال، سلوک عرفانی و آرامش الهی بود، نه سکوت ناشی از غفلت و انفعال.
به گزارش خبرنگار ایکنا، حجتالاسلام والمسلمین عبدالحسین خسروپناه، دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی، صبح امروز، یکشنبه 10 خرداد، در دومین همایش «حکمرانی حکمی شهید آیتالله سید ابراهیم رئیسی» با تسلیت شهادت شهدای جنگ ۱۲ روزه و ۴۰ روزه و نیز گرامیداشت سالگرد شهادت شهدای خدمت، اظهار کرد: توفیق خدمت به مردم و ایجاد تحول در جامعه نعمتی الهی است که نصیب هر کسی نمیشود و انسان باید قدر این فرصت را بداند.
وی افزود: برخی افراد ممکن است صرفاً به انجام وظایف اداری بسنده کنند، اما آنچه اهمیت دارد، خدمت خالصانه و گام برداشتن در مسیر رضای الهی است. همین که انسان بتواند برای خدا و در راه مردم قدمی بردارد، توفیقی بزرگ محسوب میشود.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با بیان اینکه شهدای پرواز اردیبهشت دارای ویژگیهای برجسته اخلاقی و مدیریتی بودند، گفت: این ویژگیها تنها به شهید آیتالله رئیسی محدود نبود، بلکه در شهید حسین امیرعبداللهیان، شهید مالک رحمتی و دیگر شهدای آن پرواز نیز مشاهده میشد. همه اعضای کادر پرواز، حفاظت و همراهان آن شهدا از خصوصیات ارزشمندی برخوردار بودند.
جایگاه شهید رئیسی در منظومه فکری رهبر شهید
خسروپناه با اشاره به جایگاه شهید رئیسی در منظومه فکری رهبر شهید اظهار کرد: رهبر شهید برای شهید آیتالله رئیسی ویژگیهای متعددی برشمردهاند و کمتر دیده شده است که درباره شخصیتی این میزان از اوصاف و فضائل مطرح شود. شهید رئیسی خادم امام رضا(ع)، خادم مردم و بندهای مخلص برای خداوند بود.
وی ادامه داد: تاکنون درباره ویژگیهای مختلف شهید رئیسی سخن گفته شده است، اما میخواهم به یکی از خصوصیات کمتر بیانشده ایشان اشاره کنم؛ ویژگیای که در حکمرانی و مدیریت او نقش مهمی داشت و آن «سکون و سکوت» بود.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی تصریح کرد: مقصود من از سکوت، سکوت عرفانی است؛ سکوتی که کنایه از سلوک، خودسازی و پیمودن مسیر کمال انسانی دارد. این نوع سکوت حاصل طیکردن مراحل سلوکی و بهرهمندی از عنایت الهی است و نباید آن را با سکوت ناشی از ضعف، غفلت یا انفعال اشتباه گرفت.
سکوت اهل کمال با سکوت اهل نقصان تفاوت دارد
خسروپناه با تبیین مفهوم عرفانی سکوت گفت: سکوت اهل نقصان به معنای غفلت و بیخبری است، اما سکوت اهل کمال معنایی بلند و عمیق دارد. در ادبیات عرفانی و آثار بزرگان، از جمله مولانا، سکوت و سکون بهعنوان یکی از آداب سلوک معرفی شده است.
وی با اشاره به اشعاری از مولوی افزود: مولانا در اشعار خود از تعبیر «خاموشی» استفاده میکند و خاموشی را به دریا تشبیه میکند. از نگاه او، سکوت و آرامش حقیقی از اتصال به حقیقت مطلق سرچشمه میگیرد. این سکوت، انسان را به سرچشمه معرفت و حقیقت نزدیک میکند و زمینه رشد معنوی او را فراهم میسازد.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی اظهار کرد: عرفا برای تبیین مفاهیم بلند معنوی از تشبیه معقول به محسوس بهره میبرند. در این نگاه، دریا نماد حقیقت مطلق است و انسان باید به جای دلبستن به جویبارهای کوچک، خود را در معرض دریای حقیقت قرار دهد.
وی تأکید کرد: سکون و سکوت عرفانی، نوعی ادب سلوکی است که ریشه در مبانی هستیشناختی دارد و صرفاً یک حالت روانی یا رفتاری نیست؛ بلکه جلوهای از ارتباط عمیق انسان با حقیقت و مبدأ هستی محسوب میشود.
تجلی سکوت عرفانی در هنر ایرانی
خسروپناه در بخش دیگری از سخنان خود به حضور مفهوم سکوت در عرصههای مختلف فرهنگ و هنر ایرانی اشاره کرد و گفت: این سکوت عرفانی تنها به حوزه اخلاق و عرفان محدود نمیشود، بلکه در هنرهای اصیل ایرانی نیز جریان دارد.
وی افزود: در خوشنویسی، موسیقی دستگاهی ایرانی و حتی معماری سنتی، میتوان نشانههای این سکوت و آرامش را مشاهده کرد. هنرمند ایرانی در آثار خود تنها به بیان ظاهری نمیپردازد، بلکه فضایی از تأمل، سکون و معنا را نیز خلق میکند که ریشه در همین نگاه عرفانی دارد.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی تصریح کرد: سکوت در هنر ایرانی، انعکاسی از همان سلوک معنوی و درک عمیق از هستی است و به همین دلیل آثار هنری ایرانی واجد نوعی آرامش و معنویت خاص هستند.
عقل، سکون و عشق؛ سه ضلع شخصیت شهید رئیسی
خسروپناه در ادامه با اشاره به یکی از اشعار سعدی گفت: سعدی در بیتی زیبا میگوید: «سالها رفت مگر عقل و سکون آموزد/ تا چه آموخت کز آن شیفتهتر بازآمد». در این نگاه، انسان ابتدا باید عقلانیت و آرامش را بیاموزد تا بتواند به مرتبه عشق دست یابد.
وی افزود: امروز نیز قرار است کتاب «عقل و سکون در حکمرانی» رونمایی شود؛ کتابی ارزشمند که عنوان آن از همین مضمون الهام گرفته است.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی اظهار کرد: شهید آیتالله رئیسی از این ویژگی برخوردار بود؛ او هم اهل عقلانیت بود و هم از سکون و سکوتی عمیق بهره میبرد. این آرامش و متانت در رفتار، تصمیمگیری و مدیریت او آشکار بود و در نهایت نیز او را به مرتبهای از عشق و اخلاص رساند که ثمره آن، خدمت خالصانه به مردم و شهادت در راه خدا بود.
وی در پایان با گرامیداشت یاد و خاطره شهدای خدمت، برای همه خدمتگزاران نظام اسلامی آرزوی توفیق کرد و گفت: راه شهیدان، راه خدمت، اخلاص و اتصال به ارزشهای الهی است و باید این مسیر را با جدیت ادامه داد.
