وحدت در نگاه امامین انقلاب؛ تاکتیک سیاسی یا امر اصیل دینی
حجتالاسلام والمسلمین امیریطیبی با تأکید بر اینکه وحدت در نگاه دینی صرفاً یک تاکتیک سیاسی یا رسانهای نیست، بلکه اصلی ریشهدار و مبتنی بر مبانی اعتقادی است، گفت: آنچه امامین انقلاب اسلامی و مقام معظم رهبری همواره بر آن تأکید کرده و دارند، توجه به عناصر قدرت ملی و برجسته کردن نقاط قوت کشور است. امروز نیز تأکید بر نقاط قوت، همان توجه به مشترکات و ظرفیتهایی است که میتواند از دل این مشترکات، قدرت اجتماعی و ملی تولید کند.
رهبر معظم انقلاب اسلامی، حضرت آیتالله سیدمجتبی خامنهای در پیامی به مناسبت عید سعید غدیر خم، سیوهفتمین سالگرد ارتحال حضرت امام خمینی(ره) و سالگرد آغاز رهبری حضرت آیتالله شهید سیدعلی خامنهای؛ مسئولان و مردم را از هر گونه اقدامی که موجب بدبینی و سرخوردگی آحاد مردم شود، منع کردند و آن را نوعی کمک به دشمن محسوب کردند.
ایشان با تأکید بر اینکه ابزار اصلی دشمن، کاشت بذر تردید، یأس، ترس، بدگمانی و اختلاف است، تصریح کردند: همگان با حفظ وحدت و اعتماد متقابل و همصدایی نکردن با دشمن، نفشه او را خنثی کنند.
برجستگی وحدت و همبستگی ملی در بیانات رهبری
در این راستا، حجتالاسلام والمسلمین محمد امیریطیبی، استاد حوزه و دانشگاه در گفتوگو با ایکنا با اشاره به برجسته شدن موضوع وحدت، انسجام و همبستگی ملی در بیانات امامین انقلاب و همچنین مقام معظم رهبری، اظهار کرد: برای فهم صحیح مفهوم وحدت و اینکه آیا تاکتیک بیانی یا امر اصیل دینی است باید به مبانی دینی آن رجوع کنیم. در قرآن کریم هنگامی که حضرت موسی(ع) پس از بازگشت از میقات با مسئله گوسالهپرستی بنیاسرائیل مواجه میشود و حضرت هارون(ع) درباره علت برخورد نکردن با این جریان، به نگرانی از ایجاد تفرقه و شکاف اجتماعی اشاره میکند: «خَشِيتُ أَنْ تَقُولَ فَرَّقْتَ بَيْنَ بَنِي إِسْرَائِيلَ». این نشان میدهد که حفظ انسجام اجتماعی در منطق دینی از جایگاه بسیار مهمی برخوردار است.
امیری طیبی افزود: در ادبیات تاریخ اسلام داریم که یکی از ائمه اطهار(ع) نسبت به تعدی به امر خانوادگیاش تحمل و صبر ورزید تا این تراز اجتماعی بهم نخورد؛ یعنی وحدت برای ما تاکتیک بیانی نیست. همچنین در تاریخ اسلام نیز نمونههای متعددی وجود دارد که بزرگان دین برای حفظ وحدت و جلوگیری از فعال شدن گسلهای اجتماعی، برخی سختیها و فشارها را تحمل کردهاند. از این رو وحدت در نگاه دینی صرفاً یک تاکتیک سیاسی یا رسانهای نیست، بلکه اصلی ریشهدار و مبتنی بر مبانی اعتقادی است.
وی با بیان اینکه گاهی مفهوم وحدت بهدرستی تبیین نمیشود، تصریح کرد: برخی تصور میکنند وحدت به معنای پایین آمدن از مواضع اعتقادی و نوعی همزیستی مسالمتآمیز مبتنی بر چشمپوشی از باورهاست، در حالی که چنین برداشتی با مفهوم دینی وحدت سازگار نیست. هیچکس مجاز نیست برای تحقق وحدت از اصول و اعتقادات خود دست بکشد.
این استاد حوزه و دانشگاه ادامه داد: وحدت از منظر دینی به معنای تکیه بر مشترکات برای طراحی اقدام و عملیات مشترک علیه دشمن مشترک است؛ یعنی افراد، گروهها و جریانها بر اعتقادات خود باشند اما در عین حال مشترکاتی نیز با هم دارند که این مشترکات میتواند ما را به عملیات مشترک بر ضد دشمن مشترک برساند. یعنی وجود مشترکات میتواند زمینه همکاری و مقابله با تهدیدات مشترک را فراهم کند.
وی تأکید کرد: سیاستگذاری مبتنی بر وحدت زمانی موفق خواهد بود که ابتدا مشترکات جامعه شناسایی شود و سپس بر پایه همین نقاط اشتراک، برنامهها و اقدامات مشترک شکل گیرد. از این منظر، طرح مطالبی که بخواهد افراد را از بیان اعتقادات و مبانی فکری خود منع کند، نه تنها کمکی به وحدت نمیکند بلکه میتواند به تضعیف آن بینجامد.
این استاد حوزه و دانشگاه تصریح کرد: آن کسی که امروز به دنبال سیاستگذاری بر پایه وحدت است باید نگاه کند که مشترکات چیست و بر پایه آن مشترکات چه عملیاتی میتوان طراحی کرد تا آن دشمن مشترک را کنار بگذاریم. لذا اگر مفهوم وحدت را به درستی معنا کنیم خیلی میتوان تراز وحدت را بالا برد.
حساسیت ویژه امام راحل نسبت به حفظ انسجام
امیری طیبی با اشاره به تأکیدات امام خمینی(ره) بر وحدت کلمه در مدیریت اختلافات سیاسی و اجتماعی، گفت: امام راحل حساسیت ویژهای نسبت به حفظ انسجام جامعه داشتند و در برخی موارد برای جلوگیری از ایجاد شکاف اجتماعی، صبر و مدارا را در پیش میگرفتند. این رویکرد ناشی از اعتقاد عمیق ایشان به اهمیت وحدت بود.
این استاد حوزه و دانشگاه با تأکید بر اینکه رویکرد امام راحل این بود که مشترکات این امر چپگرد اجتماعی را مدیریت میکند، افزود: پس وحدت اصلی است که دل در گرو مبانی ما دارد. یعنی وحدت مقطع زمانی ندارد که مثلا در زمان رهبر شهید، برجسته شد و در زمان آیتالله سیدمجتبی حسینی خامنهای خیلی برجستهتر شد و زمان امام راحل خیلی ضرورت نداشت!
وی در ادامه با رد برخی مغالطهها و تحلیلها مبنی بر اینکه امام خمینی(ره) تنها در دوران مبارزه با رژیم پهلوی به وحدت اعتقاد داشتند، اظهار کرد: عدهای میگویند «امام راحل در شکلگیری انقلاب از کنشگرهای مختلف حتی تودهایها و مجاهدین و امثالهم استفاده کرد و زمانی که به ساختارسازی رسید همه آنها را از قطار انقلاب پیاده کرد و امام راحل قائل به وحدت نبود». این مغالطه و یک برداشت نادرست است.
وی ادامه داد: هر نهضتی یک بعد غیریت دارد که همه در کنار هم هستند؛ بعد غیریت همان «مرگ بر شاه» بود که همه گروهها در کنار هم بودند اما در بعد سازندگی، انضمامی و نظری، مردم یک نظر را انتخاب کردند. در دوران مبارزه، همه نیروهایی که در هدف سرنگونی رژیم پهلوی اشتراک داشتند در کنار یکدیگر قرار گرفتند اما پس از پیروزی انقلاب و ورود به مرحله نظامسازی، طبیعی بود که مردم یک نظریه و مسیر مشخص را برای اداره کشور انتخاب کنند.
این استاد حوزه و دانشگاه افزود: اگر برخی جریانها پس از استقرار نظام، برخلاف خواست و انتخاب مردم عمل کردند، کنار گذاشته شدن آنان به معنای مخالفت با وحدت نبود، بلکه ناشی از عدم تمکین آنان به اراده عمومی جامعه بود.
وی بیان کرد: وحدت به معنای حذف جریانهای فکری، نقد و تضارب آرا نیست؛ بلکه به معنای تأکید بر مشترکات و بهرهگیری از ظرفیتهای مشترک برای مقابله با دشمنان و تأمین منافع جامعه است. بر همین اساس، نباید مفهوم وحدت را با برداشتهایی همچون چشمپوشی از اعتقادات یا صرف همزیستی مسالمتآمیز یکسان دانست.
امیریطیبی با بیان اینکه وحدت را نمیتوان با بخشنامه و دستور ایجاد کرد، اظهار کرد: وحدت همان تأکید بر مشترکات است و این مفهوم در عرصههای مختلف از جمله روابط شیعه و سنی، تعامل جریانهای سیاسی و همچنین مناسبات میان مردم و حاکمیت معنا پیدا میکند.
تونایی جامعه ایرانی برای مدیریت تکثرها
وی درباره نقش و جایگاه مردم در این وحدت، افزود: جامعه ایران در عمل نشان داده است که توانایی مدیریت و کنار گذاشتن اختلافات و تکثرها را دارد. امروز در سطح جامعه با یک چهره یکسان و یکنواخت مواجه نیستیم، بلکه سلایق، دیدگاهها و گرایشهای متنوعی وجود دارد اما مردم در بزنگاههای مهم توانستهاند بر نقاط مشترک تکیه کنند و از اختلافات عبور کنند.
امیری طیبی ادامه داد: آنچه باید مورد توجه قرار گیرد این است که برخی افراد یا جریانها با نادیده گرفتن مشترکات، صرفاً بر نقاط افتراق تمرکز میکنند و تلاش دارند صدای خود را بهعنوان صدای همه مردم معرفی کنند حتی شاید در تجمعات شبانه نیز توزیع فلهای پلاکارد بین مردم داشته باشند. این در حالی است که چنین رویکردی لزوماً بازتابدهنده خواست عمومی جامعه نیست و نباید اجازه داد این صداها، صدای واقعی مردم را تحتالشعاع قرار دهند.
وی با تأکید بر بلوغ اجتماعی ملت ایران گفت: مردم آزمونهای مختلفی را پشت سر گذاشتهاند و نشان دادهاند که میتوانند ضمن حفظ هویت، باورها و اصالتهای خود، اختلافات و تکثرها را مدیریت کنند و در مواقع ضروری حول اهداف و منافع مشترک گرد هم آیند.
تأکید رهبری بر عناصر قدرت ملی و برجسته کردن نقاط قوت کشور
این استاد حوزه و دانشگاه در پاسخ به این پرسش که نخبگان و مسئولان برای حفظ این وحدت و بهرهگیری از ظرفیت آن در دوره پس از جنگ چه وظیفهای دارند، تصریح کرد: با توجه به تعریفی که از وحدت ارائه شد و همانطور که مقام معظم رهبری نیز فرموند، باید بیش از هر چیز بر ظرفیتهای جامعهساز و قدرتآفرین مشترکات تمرکز شود. البته بحث و گفتوگو درباره نقاط اختلافی در جای خود ضروری است اما نباید همه ظرفیتهای فکری و رسانهای کشور صرف پرداختن به این اختلافات شود.
وی افزود: آنچه امامین انقلاب اسلامی و مقام معظم رهبری همواره بر آن تأکید کردهاند، توجه به عناصر قدرت ملی و برجسته کردن نقاط قوت کشور است. امروز نیز تأکید بر نقاط قوت، همان توجه به مشترکات و ظرفیتهایی است که میتواند از دل این مشترکات، قدرت اجتماعی و ملی تولید کند.
امیریطیبی در پایان تصریح کرد: نخبگان، اندیشمندان، رسانهها و مسئولان باید ادبیات متناسب با این رویکرد را تولید کنند و به جای تمرکز افراطی بر اختلافات، ظرفیتهای همافزا و وحدتبخش جامعه را به مردم معرفی و تقویت کنند؛ زیرا همین ظرفیتها میتواند زمینهساز پیشرفت، اقتدار و انسجام بیشتر کشور در آینده باشد.
انتهای پیام
