شیوه شناسایی واجدین شرایط از سوی کمیته امداد

رضا سلم‌آبادی، مدیرکل کمیته امداد خراسان‌رضوی در گفت‌وگو با ایکنا از خراسان‌رضوی در خصوص شناسایی افراد واجد شرایط دریافت کمک از کمیته امداد با تأکید بر اینکه فرایند شناسایی نسبت به گذشته بسیار دقیق‌تر و مبتنی بر داده‌های سامانه‌ای شده است، اظهار کرد: در گذشته، ملاک‌ها بیشتر بر پایه مراجعه فرد و خوداظهاری بود، اما اکنون بخش عمده‌ای از ارزیابی‌ها از طریق استعلام‌های برخط و اطلاعات ثبت‌شده در سامانه‌ها انجام می‌شود، به‌عنوان نمونه، پس از دریافت کد ملی، ابتدا دهک اقتصادی فرد بررسی می‌شود و اگر دهک فرد خارج از دامنه موردنظر باشد، طبیعتاً در اولویت پذیرش قرار نمی‌گیرد. پس از آن نیز وضعیت بیمه، اشتغال، مستمری و سایر شاخص‌های اقتصادی و معیشتی او به‌صورت مرحله‌به‌مرحله بررسی می‌شود.

 

وی افزود: برای نمونه اگر مشخص شود فرد در جایی شاغل است، سابقه بیمه فعال دارد و یا از صندوقی مستمری دریافت می‌کند این اطلاعات در بررسی نهایی اثرگذار خواهد بود و حتی در مواردی که فرد مدعی است شاغل نیست، اما در سامانه بیمه نام او در یک کارگاه ثبت شده، موضوع با دقت بررسی می‌شود. گاهی نیز ممکن است فرد واقعاً در آن محل مشغول به‌کار نباشد، اما نام او به دلایلی در فهرست ثبت شده باشد که در چنین شرایطی، بررسی میدانی و ارزیابی تکمیلی انجام می‌شود تا تصمیم نهایی براساس واقعیت زندگی فرد گرفته شود، نه فقط داده‌های خام سامانه‌ای.

 

مدیرکل کمیته امداد خراسان‌رضوی با اشاره به اینکه تشخیص نیازمندی صرفاً با سامانه انجام نمی‌شود و پس از مرحله استعلام، نقش مددکاران بسیار مهم است، بیان کرد: پس از تأیید اولیه، مددکار به محل زندگی فرد مراجعه، وضعیت واقعی او را از نزدیک بررسی که این بازدید میدانی کمک می‌کند تا شرایط خاصی که ممکن است در سامانه‌ها منعکس نشده باشد، شناسایی شود، برای نمونه ممکن است یک زن سالمند تنها با وجود شرایط دشوار به هر دلیل مراجعه‌ای به کمیته امداد نداشته باشد که در چنین مواردی اگر شناسایی فقط بر پایه مراجعه حضوری باشد، ممکن است چنین فردی از چرخه حمایت جا بماند.

 

وی اظهار کرد: به همین دلیل در سال گذشته تلاش شد نگاه مراجعه‌محور تا حدی به نگاه شناسایی‌محور نزدیک شود و در همین راستا پیگیری‌هایی برای دریافت اطلاعات دهک‌های پایین انجام گرفت تا بتوان افراد نیازمند را حتی پیش از مراجعه رسمی شناسایی و بررسی کرد و هدف این بود که اطلاعات دهک‌های یک تا سه به‌گونه‌ای در اختیار قرار گیرد که بتوان با همکاری شوراها، دهیاران، نیروهای محلی و مددکاران، وضعیت افراد به‌صورت دقیق ارزیابی شود، البته در عمل، بخشی از داده‌های دریافتی با واقعیت‌های میدانی مغایرت داشت و همین موضوع ضرورت تکمیل فرایند شناسایی با بررسی حضوری و محلی را بیش از پیش نشان داد.

 

سلم‌آبادی تأکید کرد: در مجموع امروز شناسایی مددجویان ترکیبی از داده‌های سامانه‌ای، استعلام‌های رسمی، خوداظهاری، تحقیق میدانی و ارزیابی مددکاری است و این رویکرد کمک می‌کند تا هم از ورود افراد فاقد شرایط جلوگیری شود و هم کسانی‌که واقعاً نیازمندند حتی اگر خودشان توان یا امکان مراجعه نداشته باشند، شناسایی و حمایت شوند، چنین فرایندی اگرچه پیچیده‌تر از گذشته است، اما دقت، عدالت و اثربخشی بیشتری در ارائه خدمات حمایتی ایجاد می‌کند.

 

وی با تأکید بر اینکه در نظام حمایتی، گاهی پیچیدگی‌های جمعیتی و خانوار منجر به چالش‌هایی در فرایند شناسایی و تخصیص یارانه یا حمایت می‌شود، بیان کرد: برای نمونه زوجی که به‌صورت جداگانه یارانه خود را دریافت می‌کنند، اما همچنان زیر یک سقف در حال زندگی مشترک هستند که در چنین شرایطی، ممکن است سامانه یکی از همسران را به‌عنوان سرپرست خانوار شناسایی نکند، یا وضعیت خانوار به‌درستی منعکس نشود که این موضوع می‌تواند در ارزیابی‌های بعدی مانند دهک‌بندی نیز تأثیرگذار باشد، چرا که مجموع درآمد و دارایی خانوار به‌درستی محاسبه نمی‌شود.

 

سلم‌آبادی افزود: همچنین خطاهای اطلاعاتی مانند نادرست بودن شماره تلفن یا آدرس، پیگیری‌ها را با مشکل مواجه می‌کند و این خطاهای سیستمی یا انسانی، گاهی مانع از برقراری ارتباط مؤثر و ارائه خدمات می‌شود و در این میان نکته مهمی که وجود دارد این است که تعداد افراد در دهک‌های پایین (مانند دهک‌های یک تا سه) در یک استان لزوماً به معنای فقدان مشکلات اطلاعاتی نیست، بلکه ممکن است این افراد مشمول حمایت‌های دیگر نیز باشند که در ارزیابی اولیه لحاظ نشده است.

 

 

مدیرکل کمیته امداد خراسان‌رضوی با تأکید بر اینکه یکی از مهم‌ترین ابعاد توانمندسازی در کمیته امداد، حمایت‌های حقوقی است، اظهار کرد: گاهی فردی حقی قانونی دارد، اما به‌دلیل ناآگاهی، ناتوانی مالی یا نداشتن امکان پیگیری نمی‌تواند از حق خود دفاع کند، برای نمونه ممکن است سهمی از ارث به مددجو تعلق گرفته باشد، اما او توان مراجعه به مراجع قضایی و پیگیری پرونده را نداشته باشد که در چنین مواردی کمیته امداد از ظرفیت حقوقی خود استفاده می‌کند، برای فرد وکیل می‌گیرد و هزینه‌های مربوط را نیز تأمین می‌کند تا حق او احیا شود و اگر در نتیجه این پیگیری، دارایی قابل توجهی به فرد برسد و بتواند زندگی خود را مدیریت کند، طبیعتاً از چرخه حمایت مستمر خارج می‌شود.

 

وی در پایان گفت: نمونه دیگر، پرونده‌های مربوط به دیه است. گاهی سرپرست خانوار در حادثه‌ای جان خود را از دست داده یا دچار آسیب جدی شده و حق خانواده او تضییع شده است که در چنین شرایطی نیز کمیته امداد ورود می‌کند، وکیل در اختیار خانواده قرار می‌دهد و مسیر قانونی را تا حصول نتیجه پیگیری می‌کند و اگر دیه‌ای برای خانواده احیا شود و رقم آن بتواند بخش مهمی از نیازهای زندگی آنان را پوشش دهد، این موضوع خود به عاملی برای توانمندسازی و کاهش وابستگی تبدیل می‌شود و به همین دلیل، توانمندسازی در کمیته امداد فقط به اشتغال محدود نیست و ابعاد متنوعی از جمله حقوقی، درمانی، مسکن و پیگیری‌های اجتماعی را دربرمی‌گیرد.