پژوهش وقتی اثرگذار است که به نیاز واقعی جامعه پاسخ دهد

احمدرضا فیروزی، معاون فرهنگی جهاددانشگاهی البرز در گفت‌وگو با ایکنا از البرز اظهار کرد: دانشگاه زمانی می‌تواند نقش واقعی خود را در مسیر توسعه کشور ایفا کند که ارتباط آن با جامعه و مسائل موجود در میدان عمل تقویت شود. تولید علم زمانی ارزشمندتر خواهد بود که بتواند در کنار دستاوردهای علمی، به رفع یک نیاز، کاهش یک چالش یا ارائه یک راهکار عملی منجر شود.

وی با اشاره به ظرفیت گسترده بخش‌های مختلف اقتصادی برای تعریف موضوعات پژوهشی افزود: بسیاری از مشکلاتی که امروز در حوزه‌های تولیدی، کشاورزی، صنایع وابسته و حتی فرآیندهای مدیریتی وجود دارد، می‌توانند به عنوان موضوعات جدی تحقیقاتی در دانشگاه‌ها مطرح شوند؛ به شرط اینکه ارتباط میان پژوهشگر و فعالان این حوزه‌ها از مرحله انتخاب موضوع شکل بگیرد.

فیروزی ادامه داد: گاهی یک تولیدکننده یا فعال اقتصادی با چالشی مواجه است که شاید برای حل آن نیازمند دانش تخصصی باشد، اما این مسئله هیچ‌گاه به فضای دانشگاه منتقل نمی‌شود. از سوی دیگر، دانشجو نیز ممکن است موضوعی را برای پایان‌نامه انتخاب کند که اگرچه از نظر علمی قابل دفاع است، اما ارتباط مستقیمی با نیازهای روز جامعه ندارد.

معاون فرهنگی جهاددانشگاهی البرز تصریح کرد: ایجاد یک مسیر ارتباطی میان این دو بخش می‌تواند باعث شود مسائل واقعی جامعه به موضوع پژوهش تبدیل شوند و ظرفیت علمی دانشجویان و استادان برای ارائه راهکارهای کاربردی مورد استفاده قرار گیرد.

این مسئول با بیان اینکه یکی از مهم‌ترین مراحل در موفقیت یک پژوهش، انتخاب صحیح موضوع است، گفت: اگر دانشجویان به‌ویژه در مقاطع تحصیلات تکمیلی پیش از آغاز کار پژوهشی، فرصت حضور در محیط‌های واقعی مانند واحدهای تولیدی، مجموعه‌های کشاورزی، گلخانه‌ها و مراکز صنعتی را داشته باشند، نگاه آن‌ها به پژوهش تغییر خواهد کرد.

فیروزی توضیح داد: آشنایی نزدیک با مسائل موجود در محیط کار، باعث می‌شود دانشجو صرفا به دنبال تکمیل یک فرآیند دانشگاهی نباشد، بلکه تلاش کند برای یک مسئله مشخص، پاسخ علمی پیدا کند. در چنین شرایطی، پایان‌نامه می‌تواند از یک سند دانشگاهی که پس از دفاع کنار گذاشته می‌شود، به یک ابزار علمی برای تصمیم‌سازی و بهبود عملکرد بخش‌های مختلف تبدیل شود.

معاون فرهنگی جهاددانشگاهی البرز با اشاره به اهمیت بخش کشاورزی در اقتصاد کشور اظهار کرد: این حوزه با وجود ظرفیت‌های فراوان، با مسائل متعددی از جمله افزایش بهره‌وری، مدیریت منابع، استفاده از فناوری‌های نوین، کاهش هزینه‌های تولید و بهبود فرآیندهای تولیدی مواجه است که هر کدام می‌تواند زمینه‌ای برای فعالیت پژوهشی دانشگاه‌ها باشد.

این مسئول توضیح داد: استفاده از ظرفیت دانشجویان رشته‌های مرتبط با کشاورزی، علوم پایه، مهندسی، مدیریت و سایر حوزه‌های تخصصی می‌تواند به تولید راهکارهایی منجر شود که هم برای جامعه علمی ارزشمند باشد و هم در خدمت تولیدکنندگان قرار گیرد.

فیروزی با اشاره به یکی از چالش‌های موجود در نظام پژوهشی کشور گفت: یکی از موضوعاتی که باید مورد توجه قرار گیرد، فاصله میان تولید دانش و استفاده از این دانش در عرصه اجراست. ممکن است در دانشگاه‌ها پژوهش‌های ارزشمندی انجام شود، اما اگر سازوکاری برای انتقال این دانش به بخش‌های نیازمند وجود نداشته باشد، بخشی از ظرفیت علمی کشور بلااستفاده باقی می‌ماند.

معاون فرهنگی جهاددانشگاهی البرز خاطرنشان کرد: هدف از کاربردی شدن پژوهش‌ها این نیست که همه تحقیقات دانشگاهی الزاما به قراردادهای صنعتی یا اقتصادی تبدیل شوند، بلکه مهم این است که نگاه مسئله‌محور در فضای علمی تقویت شود و پژوهشگر بداند نتیجه کار او می‌تواند چه اثری در جامعه داشته باشد.
وی تأکید کرد: دانشگاه، صنعت و جامعه سه بخش جدا از هم نیستند و توسعه پایدار زمانی اتفاق می‌افتد که میان این سه بخش ارتباط مستمر و هدفمند برقرار باشد.

فیروزی با اشاره به نقش جهاد دانشگاهی در ایجاد ارتباط میان مراکز علمی و بخش‌های مختلف جامعه گفت: یکی از رویکردهای مهم جهاد دانشگاهی البرز، فراهم کردن زمینه گفت‌وگو میان دانشگاهیان، فعالان اقتصادی، مجموعه‌های تولیدی و نهادهای اجرایی است تا ظرفیت‌های موجود بهتر شناخته شود.

این مسئول اظهار کرد: در همین راستا نشست‌هایی با حضور استادان دانشگاه، پژوهشگران، فعالان صنعت و مسئولان حوزه پژوهش برگزار شده تا مسائل موجود بررسی و راهکارهای تقویت ارتباط میان دانشگاه و جامعه ارائه شود.

معاون فرهنگی جهاددانشگاهی البرز افزود: این نشست‌ها می‌تواند به شکل‌گیری یک نگاه مشترک کمک کند؛ نگاهی که در آن دانشگاه صرفا به عنوان محل تولید مقاله و دانش نظری دیده نشود، بلکه به عنوان یکی از ارکان اصلی حل مسائل کشور مورد توجه قرار گیرد.

فیروزی در پایان گفت: حرکت به سمت پژوهش‌های کاربردی و مسئله‌محور نیازمند همکاری همه بخش‌هاست و جهاد دانشگاهی البرز تلاش می‌کند با ایجاد بسترهای ارتباطی مناسب، زمینه استفاده بیشتر از توان علمی دانشگاه‌ها برای پاسخ به نیازهای واقعی جامعه را فراهم کند.