موزه خاک روایتگر تاریخ زمین، حیات و تمدن ایران می‌شود

به گزارش ایکنا از البرز؛ روز دوشنبه، هشتم تیرماه با حضور صفدر نیازی‌شهرکی، معاون آب و خاک وزارت جهادکشاورزی و نادر زینالی، مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی البرز تفاهم‌نامه همکاری برای مطالعه، طراحی، تجهیز و راه‌اندازی موزه ملی خاک به امضا رسید.

نیازی‌شهرکی در حاشیه این مراسم اظهار کرد: یکی از مهم‌ترین موضوعاتی که امروز در حوزه منابع طبیعی و کشاورزی باید مورد توجه قرار گیرد، افزایش شناخت عمومی نسبت به ارزش خاک و ضرورت حفاظت از این سرمایه حیاتی است.

وی افزود: قانون حفاظت از خاک با هدف صیانت از خاک در برابر دو تهدید اساسی یعنی تخریب و آلودگی تدوین شده است؛ چراکه خاک یک منبع تجدیدناپذیر و ارزشمند است و از دست رفتن آن، آثار جبران‌ناپذیری برای نسل‌های آینده خواهد داشت.

نیازی‌شهرکی بیان کرد: تخریب خاک می‌تواند در اثر عواملی مانند ساخت‌وسازهای غیرمجاز، تغییر کاربری اراضی، اجرای برخی پروژه‌های عمرانی بدون ملاحظات لازم و فعالیت‌هایی که موجب از بین رفتن ساختار طبیعی خاک می‌شود، اتفاق بیفتد. از سوی دیگر، آلودگی خاک نیز ناشی از ورود آلاینده‌هایی مانند پساب‌ها، مصرف نامناسب نهاده‌های شیمیایی، سموم و ضایعات مختلف به محیط خاک است.

معاون آب و خاک وزارت جهاد کشاورزی با اشاره به تقسیم وظایف دستگاه‌ها در قانون حفاظت از خاک گفت: در حوزه تخریب خاک، وزارت جهاد کشاورزی مسئولیت‌های مشخصی دارد و موضوع آلودگی خاک نیز با توجه به ماهیت آن، در حوزه وظایف سازمان حفاظت محیط زیست قرار می‌گیرد، اما در نهایت حفاظت از خاک یک مسئولیت ملی است که نیازمند همکاری همه دستگاه‌ها و مشارکت مردم است.

این مسئول با تأکید بر جایگاه ویژه خاک در زندگی انسان، اظهار کرد: اگر بخواهیم خاک را فقط از نگاه علمی بررسی کنیم، خاک بستر تولید غذا، ذخیره آب، حفظ تنوع زیستی و استمرار حیات در خشکی است؛ اما اگر از نگاه فرهنگی و معنوی به آن نگاه کنیم، خاک جایگاه بسیار والایی دارد.

وی توضیح داد: انسان از خاک آفریده شده و در آموزه‌های دینی نیز بارها به اهمیت خاک اشاره شده است. از سوی دیگر، خاک بخشی از هویت سرزمینی و تاریخی ماست؛ سرزمینی که برای حفظ وجب به وجب آن، مردم ایران در دوران دفاع مقدس هزینه‌های بزرگی پرداخت کردند.

وی تصریح کرد: خاک بستر شکل‌گیری تمدن‌هاست؛ بناهای تاریخی، شهرها، جاده‌ها، زیرساخت‌ها و بسیاری از مظاهر زندگی بشر بر روی خاک شکل گرفته‌اند. حتی میراث فرهنگی که امروز از آن سخن می‌گوییم، بر بستری به نام خاک قرار دارد و همین موضوع نشان می‌دهد که خاک فقط یک ماده طبیعی نیست، بلکه حامل تاریخ و هویت یک سرزمین است.

معاون آب و خاک وزارت جهادکشاورزی با اشاره به نقش خاک در امنیت غذایی گفت: بخش بسیار زیادی از غذای انسان به طور مستقیم یا غیرمستقیم به خاک وابسته است. خاک سالم، زمینه تولید پایدار را فراهم می‌کند و هرگونه آسیب به آن می‌تواند امنیت غذایی کشورها را تحت تأثیر قرار دهد.

وی تصریح کرد: خاک همچنین نقش مهمی در چرخه آب و کربن دارد. بخش قابل توجهی از ذخیره آب‌های زیرزمینی به فرآیندهای مرتبط با خاک وابسته است و خاک سالم می‌تواند در حفظ تعادل اکوسیستم‌ها نقش مؤثری داشته باشد.

نیازی‌شهرکی با بیان اینکه حفاظت از خاک نیازمند فرهنگ‌سازی است، اظهار کرد: در دنیا یکی از روش‌های مؤثر برای افزایش آگاهی مردم، ایجاد موزه‌های تخصصی خاک است. این موزه‌ها کمک می‌کنند مفاهیم پیچیده علمی با زبان ساده و قابل فهم به جامعه منتقل شود.

این مسئول توضیح داد: در کشور ما تاکنون موزه تخصصی خاک وجود نداشته است. در معاونت آب و خاک وزارت جهاد کشاورزی نیز مدتی این موضوع مطرح بود که برای معرفی اهمیت خاک، دستاوردهای مطالعات خاک‌شناسی، تاریخچه خاک کشور و روش‌های حفاظت از آن، فضایی تخصصی ایجاد شود، اما به دلیل نبود زیرساخت‌ها و تخصص‌های لازم، این ایده نیازمند همکاری با مجموعه‌های دیگر بود.

معاون آب و خاک وزارت جهاد کشاورزی ادامه داد: با پیشنهاد همکاری با مجموعه میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی البرز و برگزاری جلسات کارشناسی، زمینه همکاری مشترک فراهم شد و در نهایت تفاهم‌نامه ایجاد نخستین موزه خاک کشور به امضا رسید و قرار است استان البرز به عنوان پایلوت کشوری میزبان این طرح باشد تا با همکاری دستگاه‌های مرتبط، یک مجموعه ماندگار علمی، فرهنگی و آموزشی ایجاد شود.

نیازی‌شهرکی با اشاره به نقش وزارت جهاد کشاورزی در این پروژه گفت: معاونت آب و خاک مسئولیت تأمین محتوای علمی، اطلاعات تخصصی، داده‌های خاک‌شناسی و ارائه مطالعات مرتبط را بر عهده خواهد داشت و در کنار آن، موضوعاتی مانند تأمین زمین، طراحی، معماری، منابع مالی و سایر الزامات اجرایی با همکاری مجموعه‌های مرتبط دنبال خواهد شد.

وی بیان کرد: موزه خاک می‌تواند علاوه بر نقش آموزشی، یک ظرفیت جدید گردشگری علمی ایجاد کند. مخاطبان در این مجموعه می‌توانند با تنوع خاک‌های کشور، مناطق حاصلخیز، ویژگی‌های خاک‌های مختلف، تجهیزات مطالعات خاک‌شناسی و روش‌های حفاظت از خاک آشنا شوند.

معاون آب و خاک وزارت جهادکشاورزی تأکید کرد: هدف اصلی این موزه، انتقال یک پیام مهم به جامعه است؛ اینکه خاک یک منبع ساده و بی‌ارزش نیست، بلکه یک دنیای پیچیده و زنده است که حیات انسان به آن وابسته است.

نیازی‌شهرکی در پایان گفت: ایجاد موزه خاک اقدامی برای نسل امروز و آینده است تا نگاه جامعه نسبت به این سرمایه ارزشمند تغییر کند و مردم بدانند حفاظت از خاک، در حقیقت حفاظت از آب، غذا، محیط زیست و آینده کشور است.