زورق در ادامه، هجرت پیامبر(ص) را صرفاً یک جابهجایی جغرافیایی ندانست و گفت: هجرت، زمینهساز تشکیل نظام امامت در مدینه بود و پیامبر(ص) علاوه بر رسالت نبوی، رهبری جامعه و نظام سیاسی مسلمانان را نیز بر عهده داشت. به گفته او، همین الگو سبب شد تا نخستین ایمانآورندگان به اسلام عمدتاً از اقشار محروم و خواهان تغییر باشند.
این استاد دانشگاه همچنین ادعای گسترش اسلام با شمشیر را نادرست خواند و اظهار کرد: جمعیت محدود عربستان نمیتوانست تنها با قدرت نظامی بر امپراتوریهای بزرگ ساسانی و روم شرقی غلبه کند؛ بلکه آنچه اسلام را گسترش داد، جاذبه پیامبر اکرم(ص)، نظام ارزشی اسلام و پذیرش ملتها از این پیام تازه بود.
شکلگیری دو جریان در جامعه اسلامی با فتح مکه
زورق در بخش دیگری از سخنان خود، فتح مکه را دارای دو وجه متفاوت دانست و گفت: فتح مکه از یکسو به تثبیت اسلام و کنار رفتن بتپرستی انجامید، اما از سوی دیگر، بخشی از قریش بدون پذیرش عمیق ارزشهای اسلامی وارد جامعه مسلمانان شدند و در واقع، نوعی جریان پنهانِ قدرتطلب در دل جامعه اسلامی شکل گرفت.
وی با اشاره به تحولات پس از رحلت پیامبر اکرم(ص) افزود: شکافهای ایجادشده در همان دوره، در ماجرای سقیفه آشکار شد و در ادامه، جریان اموی توانست در شام ساختاری سیاسی و نظامی قدرتمند ایجاد کند. او سپس با مرور فراز و فرودهای تاریخ اسلام اشاره کرد که پس از متلاشیشدن خلافت عباسی، مسلمانان در دورهای دشوار قرار گرفتند، اما بهتدریج قوس صعودی تازهای در تاریخ اسلام آغاز شد که ریشههای آن را باید در امامت، نهضتهای شیعی و تلاش عالمان دینی جستوجو کرد.
این پژوهشگر، تأسیس حوزه علمیه قم به دست آیتالله عبدالکریم حائری یزدی را یکی از نقاط مهم این مسیر دانست و اظهار کرد: در همین بستر بود که امام خمینی(ره) و سپس امام شهید(رضواناللهتعالیعلیه) پرورش یافتند.
وی افزود: امام شهید(ره) در همه مراحل قوس صعودی تاریخ معاصر حضور داشت؛ ایشان پیش از انقلاب به روشنگری پرداخت، در جریان انقلاب در متن تحولات قرار گرفت، در دوران امام خمینی(ره) از ارکان مهم نظام بود و در دوره رهبری خود نیز راهبری این حرکت تاریخی را بر عهده داشت.
زورق در پایان، ظهور صغری را مرحلهای از امتسازی بر محور الگوی امامت توصیف کرد و گفت: جهان اسلام در آغاز یک قوس صعودی قرار گرفته است و اگر این مسیر با صبر، استقامت و استمرار ادامه یابد، میتواند زمینهساز تحقق ظهور کبری باشد.
