شناسایی 2500 منبع مرتبط با ادیان ابراهیمی در کتابخانه رضوی

به گزارش ایکنا از خراسان رضوی و به نقل از آستان‌نیوز، رمضانعلی ایزانلو، پژوهشگر گروه ادیان بنیاد پژوهش های اسلامی در مراسمی که در تالار کنفرانس کتابخانه مرکزی برگزار شد، با محور موضوعی گفتگوهای بین‌الادیانی در آینه میراث فرهنگی کتابخانه آستان قدس رضوی به ایراد سخن پرداخت.

وی با اشاره به گنجینه عظیم میراث فرهنگی موجود در سازمان کتابخانه‌ها، موز‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی، معرفی آن در عرصه گسترده را یکی از دغدغه‌های پژوهشگران عنوان کرد و گفت: از سال 1399 طرح شناسایی آثار ادیانی را دنبال می‌کنیم که در پی آن  2500 منبع از میان ادیان ابراهیمی شناسایی و از بین آن 1100 منبع احصا شده است.

ایزانلو نسخ خطی مسیحیت و یهود را به ترتیب دارای بیشترین منبع در میان آثار نسخ خطی عنوان کرد و افزود: در میان این منابع متون مقدس و اناجیل به زبان‌های ناشناخته یونانی، لاتین و عبری به چشم می‌خورد و آثاری از ردیه‌هایی بر یهود و مسیحیت و همچنین ردیه‌های یهودیان و مسیحیان بر اسلام نیز وجود دارد. آثاری که جنبه تبلیغی و تبشیری دارد بخش دیگری از آثار موجود در میان منابع نسخ خطی کتابخانه مرکزی رضوی است که تاریخ اکثر این منابع به اواخر دوره صفویه تا اوایل دوره قاجار می‌رسد.

وی تصریح کرد: در همه ادیان آسمانی بسیاری آثار بودند که به دست بزرگان دین پنهان می‌شدند و یا از بین می‌رفتند، اما در نگاه تمدن اسلامی حفظ آثار ایجاد میراثی برای آیندگان بود.

جعفر مروارید، استادیار فلسفه دانشگاه فردوسی مشهد نیز که با محوریت ضرورت گفتگوی ادیان و موانع فلسفی و‌الهیاتی به سخنرانی پرداخت، گفت: ضرورت تاریخی کنونی اقتضا می‌کند، ادیان ابراهیمی، باز تعریف مجددی از هویت دین و دینداری داشته باشند.

وی تصریح کرد: جریان افراطی تکفیری و خشونت علیه دینداران، هم زمان انسانیت و معنویت و دینداری در جهان معاصر را تهدید می‌کند و تجربه جریان‌های تکفیری و صهیونیسم، نشان داده است که زیست دینی در جهان متکثر معاصر و به هم پیوسته، جز با حمایت جریان‌های دینی از یکدیگر ممکن نیست.

مروارید ادامه داد: اخلاقی زیستن و دیندارانه زندگی کردن، در چهارچوب جامعه‌ای سازمان‌دار و امن امکان‌پذیر است و گروهای تکفیری، همین جامعه سازمان یافته و با امنیت را مورد هدف قرار داده‌اند.

وی با بیان اینکه بزرگان ادیان با درک شرایط خطیر کنونی در عرصه عملی دست یاری به سمت هم داده‌اند،  بیان کرد: دیدگاه‌های آیت الله سیستانی به منزله رهبر معنوی شیعیان عراق, درحمایت از ایزدیان و دیدگاه‌های آیت الله خامنه‌ای به منزله رهبر سیاسی و معنوی شیعیان، در دیالوگ با جوانان غربی مصداقی بر این مدعاست.

مروارید، مفهوم سنتی از نجات و رستگاری انحصار گرایانه را مهمترین مانع برای امکان دیالوگ بین ادیان دانست و گفت: طبق دیدگاه انحصارگرایی، پیرو آیین‌های دیگر، نه تنها باورهایشان کاذب و نادرست است که به نجات اخروی نیز دست نمی‌یابند. دیدگاه‌های انحصارگرایانه که نجات و رستگاری را منحصر به یک دین خاص می‌داند، دیالوگ میان ادیان را ناممکن می‌سازد.

ابراهیم شفیعی، پژوهشگر زبان شناسی دیگر سخنران این مراسم به توضیحاتی پیرامون نسخه خطی موجود در آستان قدس رضوی که در بردارنده بخش هایی از کتاب شارکان است، پرداخت و گفت: داشتن زبان خاص برای کلیسای ارمنی یکی از موضوعات مهم این کلیساست که در پی آن  در سال 404 میلادی دو شخصیت که بعدها قدیس شناخته شدند الفبای ارمنی را ابداع کردند.

این پژوهشگر، به دستنوشته موجود در آستان قدس رضوی که در بردارنده بخش‌هایی از کتاب شارکان است اشاره کرد که به دو قلم سیاه و سرخ نگاشته شده است و افزود: در شناسنامه این اثر تاریخ‌هایی نوشته شده است که نشان می‌دهد این نسخه از سال 1368 هجری شمسی در کتابخانه آستان قدس بوده و بیشتر به عنوان رساله خط عبری شناسایی شده که در کنار قرآن‌های دستنویس در مخزن بازیابی شده‌اند.

وی قدمت اثر را با توجه به نوع کاغذ آن متعلق به قرن 6 و 7 قمری عنوان و تصریح کرد: رونوشت چاپ شده از شارکان در سال 1853 در قسطنطنیه کمتر از یکهزار برگ است و بر این اساس دست‌نوشته مرکز نسخ خطی کتابخانه آستان قدس رضوی بخشی از شاراکان است و چینش آن نیز به هم ریخته است.

شفیعی، دستنوشته موجود در این مرکز را نویسه‌های ترشناگیر با رنگ سرخ عنوان کرد و گفت: ترشناگیر گونه‌ای از خوشنویسی است که به خط پرنده‌ای شناخته می‌شود.