نجات بیماران در گرو اهدای خون جوانان، بانوان و داوطلبان طرح «سپاس»

به گزارش خبرنگار ایکنا از اصفهان، کیان دهراب‌پور، مدیرکل انتقال خون استان اصفهان در نشست خبری به‌مناسبت هفته انتقال خون که امروز، هفتم مردادماه در مجتمع فرهنگی، مطبوعاتی و رسانه‌ای استان اصفهان برگزار شد، با بیان اینکه رسانه‌ها نقش مهمی در ارتقای سلامت جامعه دارند، تصریح کرد: سازمان جهانی بهداشت، سلامتی را برخورداری از رفاه کامل جسمی، روانی و اجتماعی تعریف می‌کند و تحقق این هدف فقط با مشارکت همه بخش‌های دولتی، غیردولتی، مردم و رسانه‌ها امکان‌پذیر است.

وی ادامه داد: براساس آمارها، فقط حدود ۲۰ تا ۲۵ درصد مسئولیت سلامت برعهده وزارت بهداشت، دانشگاه‌های علوم پزشکی و دستگاه‌های وابسته است و ۷۵ تا ۸۰ درصد دیگر به مشارکت سایر نهادها و به‌ویژه، مردم و رسانه‌ها بستگی دارد. از همین رو، رسانه‌ها جایگاه بسیار مهمی در نهادینه‌سازی فرهنگ سلامت در جامعه دارند.

مدیرکل انتقال خون اصفهان با اشاره به نام‌گذاری نهم مرداد با عنوان روز ملی اهدای خون گفت: علت انتخاب این روز آن است که در نهم مرداد سال ۱۳۵۳، سازمان انتقال خون ایران در جایگاه یک سازمان مستقل حقوقی، اجرایی و اداری فعالیت خود را آغاز کرد. مأموریت اصلی این سازمان نیز تأمین خون و فرآورده‌های خونی سالم و کافی برای بیماران نیازمند است.

وی افزود: پیش از تشکیل سازمان انتقال خون، اهدای خون در مجموعه هلال‌ احمر صورت می‌گرفت، اما از سال ۱۳۵۳ این مسئولیت به سازمان انتقال خون واگذار شد. در استان اصفهان نیز اداره‌کل انتقال خون از سال ۱۳۶۳ به‌صورت رسمی فعالیت خود را آغاز کرد و امروز با ۱۲ پایگاه و مرکز اهدای خون در سراسر استان به مردم خدمات ارائه می‌دهد.

دهراب‌پور با تأکید بر اهمیت حیاتی فعالیت سازمان انتقال خون اظهار کرد: امروز بیماران بسیاری در کشور هستند که ادامه حیات آن‌ها به دریافت خون و فرآورده‌های خونی وابسته است. با وجود پیشرفت‌های گسترده علم پزشکی، هنوز هیچ جایگزین کامل و مناسبی برای خون و فرآورده‌های خونی تولید نشده و به همین دلیل، تأمین مستمر خون سالم از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.

وی با اشاره به میزان مصرف فرآورده‌های خونی در استان اصفهان گفت: روزانه بیش از ۹۰۰ واحد فرآورده خونی به ۶۵ مرکز درمانی استان ارسال می‌شود تا نیاز بیماران تأمین شود. با توجه به اینکه استان اصفهان حدود ۶ تا ۷ درصد جمعیت کشور را در اختیار دارد، در سطح ملی نیز روزانه هزاران واحد فرآورده خونی برای پاسخگویی به نیاز مراکز درمانی تولید و توزیع می‌شود.

مدیرکل انتقال خون اصفهان سرمایه اصلی سازمان انتقال خون را مردم و اهداکنندگان خون دانست و افزود: اگر اهداکنندگان خون نباشند، عملاً فعالیت سازمان انتقال خون امکان‌پذیر نخواهد بود. افراد واجد شرایط با مراجعه به مراکز اهدای خون، حدود ۴۵۰ سی‌سی، معادل نیم‌لیتر خون اهدا می‌کنند. از همین میزان خون اهدایی، در مدت زمان مشخص سه فرآورده اصلی خونی تولید می‌شود که یکی از مهم‌ترین آن‌ها، فرآورده گلبول قرمز فشرده است و باید در شرایط استاندارد و در دمای یخچال نگهداری شود.

توسعه مراکز اهدای خون استان

وی با تشریح فرآیند تولید و نگهداری فرآورده‌های خونی بیان کرد: از هر واحد خون اهدایی، سه فرآورده اصلی شامل گلبول قرمز، پلاکت و پلاسما تولید می‌شود که هر یک شرایط نگهداری و کاربرد درمانی متفاوتی دارند. گلبول قرمز فشرده پس از تولید باید در دمای ۲ تا ۶ درجه سانتی‌گراد نگهداری شود و بسته به نوع کیسه خون، بین ۳۵ تا ۴۲ روز قابلیت استفاده دارد.

دهراب‌پور ادامه داد: فرآورده پلاکت نیز از دیگر فرآورده‌های اصلی خون است که فقط سه تا چهار روز قابلیت نگهداری دارد و باید در دمای ۲۰ تا ۲۴ درجه سانتی‌گراد، یعنی دمای معمول محیط نگهداری شود. پلاسما در دمای کمتر از منفی ۳۰ درجه سانتی‌گراد نگهداری می‌شود و بسته به شرایط نگهداری، از یک تا سه سال قابلیت استفاده دارد. هر یک از این فرآورده‌ها برای درمان گروه خاصی از بیماران استفاده می‌شود.

وی تصریح کرد: تمامی بخش‌های درمانی بیمارستان‌ها به خون و فرآورده‌های خونی وابسته هستند و ادامه فعالیت آن‌ها بدون تأمین مستمر این فرآورده‌ها امکان‌پذیر نیست. بسیاری از بیمارانی که بر اثر حوادث و سوانح دچار تروما و خونریزی می‌شوند، برای حفظ جان خود نیازمند دریافت فوری فرآورده‌های خونی هستند و این نیاز از طریق ذخایر بانک خون بیمارستان‌ها تأمین می‌شود.

مدیرکل انتقال خون اصفهان ادامه داد: بخش زنان و زایمان نیز از جمله بخش‌هایی است که مصرف زیادی از فرآورده‌های خونی، به‌ویژه گلبول قرمز دارد؛ چرا که ممکن است مادران هنگام زایمان طبیعی یا عمل سزارین دچار خونریزی شوند.

وی اضافه کرد: نوزادان، به‌ویژه نوزادان نارس نیز از دیگر گروه‌های نیازمند دریافت فرآورده‌های خونی هستند. برخی از این نوزادان در آغاز تولد با مشکلات خونی مواجه می‌شوند و ادامه حیات یا جلوگیری از بروز عوارض جسمی در آن‌ها به تزریق فرآورده‌های خونی وابسته است. همچنین، در مواردی که شدت زردی نوزاد از حد مشخصی فراتر رود، تعویض خون ضروری خواهد بود. از این رو، بخش‌های نوزادان و مراقبت‌های ویژه نوزادان از مصرف‌کنندگان مهم فرآورده‌های خونی به‌شمار می‌روند.

دهراب‌پور تأکید کرد: علاوه بر این، بخش اطفال، داخلی و تمامی بخش‌های جراحی نیز به فرآورده‌های خونی نیاز دارند، به‌گونه‌ای که هیچ جراحی بدون اطمینان از وجود ذخیره کافی خون در بانک خون بیمارستان انجام نمی‌شود و بخش قابل توجهی از فرآورده‌های خونی توزیع‌شده در مراکز درمانی صرف اعمال جراحی می‌شود.

وی با اشاره به توسعه زیرساخت‌های انتقال خون در استان گفت: در حال حاضر، ۱۲ مرکز اهدای خون در استان اصفهان فعال است، در حالی که تا سال گذشته این تعداد ۱۱ مرکز بود و با افتتاح مرکز اهدای خون شهدای خط‌شکن در شهرستان فلاورجان از ابتدای اردیبهشت سال جاری، این تعداد به ۱۲ مرکز افزایش یافت.

مدیرکل انتقال خون اصفهان افزود: از سال ۱۴۰۲ برنامه توسعه فضاهای فیزیکی انتقال خون با مشارکت خیران آغاز شده است. در شهر اصفهان، مرکز اهدای خون خواجو همچنان پرترددترین مرکز استان محسوب می‌شود و بیش از ۵۰ درصد مراجعات و اهدای خون استان در این مرکز انجام می‌شود. همچنین، مرکز شهید حججی نیز در حال ارائه خدمات است و دو مرکز جدید در مناطق ۱۱ و ۶ شهر اصفهان در دست ساخت قرار دارد که حدود ۵۰ درصد پیشرفت فیزیکی دارند.

وی ادامه داد: مرکز اهدای خون اردستان آماده افتتاح است، مرکز داران فریدن تا پایان سال جاری آماده بهره‌برداری خواهد شد و در شهرستان مبارکه نیز ساختمانی با همکاری شبکه بهداشت و درمان در اختیار انتقال خون قرار گرفته است که عملیات آماده‌سازی آن تا پایان سال به اتمام می‌رسد.

دهراب‌پور با اشاره به سایر طرح‌های عمرانی گفت: در آران‌وبیدگل نیز با واگذاری زمین از سوی اداره راه و شهرسازی و مشارکت خیران، عملیات ساخت مرکز اهدای خون در حال انجام است، هرچند بهره‌برداری از آن به سال آینده موکول خواهد شد. همچنین، برای شهرستان‌های سمیرم و پیرامون آن نیز برنامه‌هایی در سال‌های آینده پیش‌بینی شده است.

وی افزود: در شهرستان فلاورجان، خیر نیک‌اندیش در کمتر از ۹ ماه و با صرف بیش از ۴۰ میلیارد تومان، ساختمان مرکز اهدای خون را احداث کرد و در اختیار اداره‌کل انتقال خون قرار داد. زمین این مرکز نیز با مصوبه شورای شهر و از سوی شهرداری واگذار شد. در اردستان نیز ساختمان از سوی اداره راه و شهرسازی تأمین و با مشارکت خیران تجهیز و بازسازی شده است. در داران نیز ساختمانی از سوی بیمارستان شهید رجایی در اختیار انتقال خون قرار گرفته و عملیات بازسازی آن با استفاده از اعتبارات تملک دارایی‌های سرمایه‌ای در حال انجام است.

مدیرکل انتقال خون اصفهان بیان کرد: در صورت بهره‌برداری از مراکز مبارکه، فریدن و اردستان تا پایان سال، تعداد مراکز اهدای خون استان به ۱۵ مرکز خواهد رسید که گام مهمی در توسعه زیرساخت‌های انتقال خون استان محسوب می‌شود.

چالش‌های انتقال خون استان

وی با اشاره به مهم‌ترین چالش پیش‌ روی انتقال خون استان گفت: کمبود شدید نیروی انسانی مهم‌ترین مشکل این مجموعه است. از زمان آغاز مسئولیت خود در اردیبهشت سال ۱۴۰۲، نخستین مسئله‌ای که به‌طور جدی با آن مواجه شدیم، کمبود نیروی انسانی بود. استان اصفهان پس از تهران، بیشترین حجم فعالیت انتقال خون کشور را دارد، اما از نظر تعداد نیروی انسانی در وضعیت نامناسبی قرار گرفته است؛ به‌طوری که کارکنان استان با وجود تعداد کمتر، عملکرد بیشتری در مقایسه با بسیاری از استان‌های کشور دارند.

دهراب‌پور با اشاره به اقدامات انجام‌شده برای رفع این مشکل اضافه کرد: از سال ۱۴۰۱ تاکنون، ۳۰ نیروی طرحی به مجموعه اضافه شده است. تعداد نیروهای طرحی که از سال ۱۳۹۵ تا مدت‌ها ۲۰ نفر بود، به‌تدریج افزایش یافت و اکنون به ۵۰ نفر رسیده است. همچنین، با پیگیری‌های انجام‌شده و انتقال مشکلات استان به سازمان انتقال خون ایران، مجوز استخدام ۲۰ نیروی جدید برای استان اصفهان در تابستان امسال صادر شده است. فقط دو استان تهران و اصفهان موفق به دریافت مجوز استخدام ۲۰ نفره شده‌اند که این اقدام گام مؤثری در کاهش کمبود نیروی انسانی خواهد بود.

وی افزود: علاوه بر این، بعضی از دستگاه‌های اجرایی نیز همکاری ارزشمندی با اداره‌کل انتقال خون دارند که از جمله آن‌ها، اداره‌کل زندان‌های استان است. این مجموعه روزانه حدود ۱۰ نیروی خدماتی را از میان زندانیان واجد شرایط در اختیار انتقال خون قرار می‌دهد که نقش مؤثری در رفع بخشی از مشکلات خدماتی مجموعه داشته است.

مدیرکل انتقال خون اصفهان با اشاره به افزایش اعتبارات این اداره‌کل گفت: در سال ۱۴۰۲، اعتبارات جاری انتقال خون استان ۵۳ میلیارد تومان بود که این رقم در سال جاری به ۱۵۵ میلیارد تومان افزایش یافته است. این رشد اعتبارات حاصل همکاری و حمایت سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان اصفهان است که جا دارد از این مجموعه قدردانی شود.

وی ادامه داد: اداره‌کل انتقال خون استان در طول سه سال گذشته از بیشترین میزان رشد اعتبارات در میان دستگاه‌های اجرایی برخوردار بوده است و این موضوع موجب شده دغدغه‌های همکاران از نظر پرداخت‌ها و تأمین هزینه‌های جاری تا حد زیادی کاهش یابد. این افزایش اعتبارات نتیجه جلسات متعدد، پیگیری‌های مستمر و رایزنی‌های فراوان بوده و به آسانی به دست نیامده است.

دهراب‌پور با اشاره به وضعیت نیروی انسانی انتقال خون استان بیان کرد: در حال حاضر، مجموع نیروهای این اداره‌کل با احتساب نیروهای خدماتی، ۱۹۳ نفر است؛ در حالی که بعضی از استان‌ها با حجم فعالیت کمتر، تعداد نیروی انسانی بیشتری در اختیار دارند. برای نمونه، استان مازندران با وجود اینکه حدود ۳۰ هزار واحد خون کمتر از اصفهان جمع‌آوری می‌کند، بیش از ۲۳۰ نیروی انسانی دارد.

درخشش مردم استان در زمینه اهدای خون

وی افزود: با وجود این محدودیت‌ها، استان اصفهان در سال ۱۴۰۴ در مهم‌ترین شاخص انتقال خون، یعنی رشد میزان اهدای خون، با ثبت رشد ۹.۸ درصدی در مقایسه با سال قبل، رتبه دوم کشور را پس از استان زنجان کسب کرد. البته باید توجه داشت که دستیابی به رشد در استان‌های پرجمعیت و بزرگ، به‌مراتب دشوارتر از استان‌های کوچک است. در سال ۱۴۰۴ میزان اهدای خون بانوان در استان اصفهان نیز ۴۰ درصد رشد داشت که دستاورد قابل توجهی محسوب می‌شود.

مدیرکل انتقال خون اصفهان همچنین به عملکرد انتقال خون استان در دوران جنگ تحمیلی اخیر اشاره کرد و افزود: در جریان جنگ ۱۲ روزه و جنگ ۴۰ روزه، مردم استان اصفهان حماسه‌ای ماندگار آفریدند؛ به‌گونه‌ای که اهدای خون بانوان در مقایسه با مدت مشابه سال قبل، ۱۹۲ درصد افزایش یافت و اهدای خون از سوی اهداکنندگان بار اول نیز رشد ۱۵۴ درصدی را تجربه کرد. همچنین، میزان کل اهدای خون در آن مقطع زمانی ۵۴ درصد افزایش یافت.

وی ادامه داد: اداره‌کل انتقال خون استان اصفهان در سال ۱۴۰۴ علاوه بر تأمین کامل نیاز مراکز درمانی استان، موفق شد ۶ هزار و ۶۳۰ واحد فرآورده خونی به سایر استان‌های کشور ارسال کند. در حادثه بندرعباس، در همان روز نخست ۳۰۰ واحد فرآورده خونی به این منطقه ارسال شد. همچنین در جریان جنگ ۴۰ روزه، سه هزار و ۵۰ واحد فرآورده خونی از استان اصفهان به سایر استان‌ها، به‌ویژه تهران ارسال شد؛ این در حالی بود که خود استان اصفهان نیز از استان‌های آسیب‌دیده جنگ محسوب می‌شد و شمار قابل توجهی شهید و مجروح داشت.

دهراب‌پور افزود: از ابتدای سال ۱۴۰۵ تاکنون نیز شش هزار و ۲۵۰ واحد فرآورده خونی به استان‌های دیگر، به‌ویژه هرمزگان و سیستان و بلوچستان ارسال شده که این میزان در تاریخ انتقال خون استان اصفهان بی‌سابقه است. برای مقایسه، در چهار ماه نخست سال ۱۴۰۴ حدود سه هزار و ۷۰۰ واحد فرآورده خونی به سایر استان‌ها ارسال شده بود، اما فقط در چهار ماه نخست امسال، این رقم به ۶ هزار و ۲۵۰ واحد رسیده است. امروز استان اصفهان به یکی از قطب‌های اصلی تأمین و ارسال فرآورده‌های خونی کشور تبدیل شده است.

وی با اشاره به پیشینه ایثار مردم اصفهان گفت: استانی که بیش از ۲۵ هزار شهید و حدود ۱۱ درصد شهدای کشور را تقدیم انقلاب اسلامی کرده، امروز نیز در عرصه اهدای خون و کمک به بیماران، پیشتاز و الگو شده است.

۱۷۱ شهید اهدای خون در اصفهان

مدیرکل انتقال خون اصفهان با بیان اینکه در آغاز مسئولیت خود در سال ۱۴۰۲ با مشکلات فراوانی در حوزه زیرساخت‌ها، تجهیزات، اعتبارات و میزان اهدای خون روبه‌رو بوده است، اظهار کرد: امروز با اتکا به لطف خداوند، همراهی مردم، حمایت مسئولان و تلاش همکاران، بسیاری از این مشکلات برطرف و حتی امکان کمک به سایر استان‌ها نیز فراهم شده است.

وی نقش مردم و رسانه‌ها را در این موفقیت‌ها بسیار مهم دانست و افزود: اصحاب رسانه، خبرگزاری‌ها، صدا و سیما و فعالان فضای مجازی همواره در اطلاع‌رسانی و دعوت مردم به اهدای خون همراه انتقال خون بوده‌اند و هر زمان نیاز به یک گروه خونی خاص اعلام شده، با انعکاس سریع اخبار، زمینه حضور مردم در مراکز اهدای خون را فراهم کرده‌اند.

دهراب‌پور همچنین از تلاش کارکنان انتقال خون استان قدردانی کرد و گفت: همکاران این مجموعه با وجود محدودیت‌های موجود، شبانه‌روز برای خدمت‌رسانی تلاش می‌کنند.

وی با اشاره به شهدای اهداکننده خون استان اظهار کرد: براساس بررسی‌های انجام‌شده و تطبیق اطلاعات با بنیاد شهید، ۱۷۱ نفر از اهداکنندگان خون استان اصفهان در حوادث مرتبط با جنگ ۱۲ روزه، جنگ ۴۰ روزه و سایر حوادث به شهادت رسیده‌اند که یاد و خاطره آنان همواره گرامی خواهد بود.

مدیرکل انتقال خون اصفهان با اشاره به نوسازی تجهیزات این اداره‌کل گفت: در طول سه سال گذشته اقدامات مهمی در حوزه تجهیزات انجام شده است؛ از جمله تعداد خودروهای ویژه حمل خون استان از یک دستگاه به دو دستگاه افزایش یافت، تجهیزات گران‌قیمت و فرسوده از جمله اتوکلاوها نوسازی شدند و در مرکز اهدای خون خواجو نیز با صرف پنج میلیارد تومان، ژنراتور تأمین برق تعویض شد که دو میلیارد و ۶۰۰ میلیون تومان از هزینه آن از سوی پالایشگاه اصفهان و دو میلیارد و ۴۰۰ میلیون تومان از محل اعتبارات اداره‌کل انتقال خون تأمین شد.

وی با اشاره به اقدامات انجام‌شده در حوزه نوسازی تجهیزات انتقال خون استان اظهار کرد: اگر سال گذشته بعضی از تجهیزات حیاتی از جمله ژنراتورهای مراکز انتقال خون تعویض نشده بود، به‌دلیل قطعی‌های برق امسال با مشکلات جدی در نگهداری فرآورده‌های خونی مواجه می‌شدیم.

دهراب‌پور افزود: در دو سال گذشته بخش قابل توجهی از تجهیزات اصلی و تخصصی انتقال خون نوسازی شده است. همچنین، ژنراتورهای جدید برای تعدادی از مراکز خریداری و اقدامات مناسبی در زمینه ارتقای زیرساخت‌های فنی انجام شده است.

وی با اشاره به احداث سردخانه جدید در نجف‌آباد گفت: تاکنون ۱۳ میلیارد تومان برای راه‌اندازی این سردخانه هزینه شده است و با اختصاص حدود شش میلیارد تومان دیگر، این مرکز به مهم‌ترین پایگاه پشتیبان نگهداری فرآورده‌های خونی استان تبدیل خواهد شد. پیش‌بینی می‌شود این طرح تا پایان سال به بهره‌برداری برسد.

جوانان و بانوان نقش پررنگ‌تری در اهدای خون ایفا کنند

مدیرکل انتقال خون اصفهان با تشریح شرایط اهدای خون اظهار کرد: تمامی افراد سالم از ۱۸ سالگی، اعم از زن و مرد می‌توانند خون اهدا کنند. اهداکنندگان مستمر نیز محدودیت سنی ندارند. آقایان هر سه ماه یک‌ بار و بانوان هر چهار ماه یک‌ بار امکان اهدای خون دارند.

وی با ابراز نگرانی از کاهش مشارکت جوانان در اهدای خون اضافه کرد: آمارهای انتقال خون نشان می‌دهد از سال ۱۳۸۷ تاکنون، سهم اهداکنندگان کمتر از ۲۵ سال روندی نزولی داشته؛ به‌گونه‌ای که این سهم از حدود ۲۴ تا ۲۵ درصد به حدود ۶ تا ۷ درصد رسیده است. در حال حاضر، بیشترین گروه سنی اهداکنندگان خون در استان، افراد ۴۰ تا ۴۵ سال هستند و لازم است رسانه‌ها با فرهنگ‌سازی و طرح این موضوع در جامعه، جوانان را برای حضور در مراکز اهدای خون ترغیب کنند.

دهراب‌پور با اشاره به جایگاه بانوان در اهدای خون گفت: در کشورهای توسعه‌یافته، بین ۳۰ تا ۵۰ درصد اهداکنندگان خون را بانوان تشکیل می‌دهند، اما این رقم در استان اصفهان حتی در بهترین شرایط نیز به ۴.۷ درصد رسیده که همچنان از میانگین کشوری، یعنی حدود پنج درصد پایین‌تر است.

وی افزود: هر چند در سال ۱۴۰۴ میزان مشارکت بانوان در اهدای خون افزایش یافت، اما این روند در ادامه با کاهش مواجه شد. بررسی‌ها نشان می‌دهد بانوان در شرایط بحرانی، از جمله جنگ ۱۲ روزه، حوادث دی‌ماه و حادثه بندرعباس، حضور پررنگ‌تری در مراکز اهدای خون داشته‌اند، اما این مشارکت باید به فرهنگی دائمی تبدیل شود.

مدیرکل انتقال خون اصفهان با تأکید بر اینکه نگرانی از کم‌خونی نباید مانع اهدای خون بانوان شود، اظهار کرد: تمامی مراجعه‌کنندگان پیش از اهدای خون از سوی پزشک معاینه می‌شوند و آزمایش‌هایی از جمله اندازه‌گیری هموگلوبین و کنترل فشار خون برای آنان انجام می‌شود. در صورتی که فرد شرایط لازم را نداشته باشد، اجازه اهدای خون به وی داده نمی‌شود. علاوه بر این، به تمامی بانوان اهداکننده خون، قرص آهن به مدت یک ماه ارائه می‌شود و فاصله زمانی اهدای خون برای بانوان نیز چهار ماه در نظر گرفته شده است تا هیچ مشکلی از این بابت ایجاد نشود.

وی از اصحاب رسانه خواست موضوع اهدای خون بانوان و جوانان را به‌مثابه مطالبه‌ای اجتماعی و فرهنگی دنبال کنند و افزود: سازمان انتقال خون نیز در سال جاری توسعه اهدای خون در میان جوانان و بانوان را دو برنامه محوری خود تعیین کرده است.

دهراب‌پور با اشاره به اهمیت سلامت اهداکنندگان گفت: سلامت فرد اهداکننده برای سازمان انتقال خون در اولویت قرار دارد و پیش از آنکه به سلامت گیرنده خون توجه شود، وضعیت جسمانی اهداکننده به‌طور کامل بررسی و کنترل می‌شود. بنابراین، مردم نباید از بابت بروز عوارض ناشی از اهدای خون نگرانی داشته باشند.

وی با اشاره به بیماران وابسته به خون در استان اظهار کرد: در حال حاضر، ۸۶۵ بیمار مبتلا به تالاسمی ماژور در استان اصفهان زندگی می‌کنند که هر دو هفته یک‌ بار به دریافت دست‌کم دو واحد خون فیلترشده نیاز دارند. همچنین، ۹۸۶ بیمار هموفیلی در استان تحت پوشش قرار دارند که به‌ویژه در شرایط فعلی و با کاهش بعضی از داروهای مرتبط با فاکتورهای انعقادی، نیاز آن‌ها به فرآورده‌های خونی، به‌ویژه فرآورده کرایو افزایش یافته است. بسیاری از بیماران هموفیلی هنگام انجام اعمال جراحی برای جلوگیری از خونریزی به فرآورده کرایو نیاز دارند و این موضوع اهمیت تأمین مستمر فرآورده‌های خونی را دوچندان می‌کند.

مدیرکل انتقال خون اصفهان با اشاره به ظرفیت درمانی استان گفت: حدود هفت هزار و ۵۰۰ تخت بیمارستانی در ۶۵ مرکز درمانی استان فعال است و تقریباً تمامی این مراکز و تخت‌های بیمارستانی به‌طور مستقیم به خدمات انتقال خون وابسته هستند؛ به‌گونه‌ای که هیچ بخش درمانی را نمی‌توان یافت که به فرآورده‌های خونی نیاز نداشته باشد.

توسعه اهدای پلاکت و سلول‌های بنیادی

وی به توسعه خدمات تخصصی انتقال خون اشاره کرد و افزود: علاوه بر تولید پلاکت رندوم از خون‌های اهدایی، برنامه توسعه پلاکت فرزیس نیز در دستور کار قرار دارد. حجم پلاکت حاصل از این روش حدود پنج برابر پلاکت رندوم است و هر فرد می‌تواند تا ۲۴ بار در سال پلاکت اهدا کند.

دهراب‌پور تصریح کرد: توسعه اهدای پلاکت فرزیس نقش مهمی در تأمین نیاز بیماران مبتلا به سرطان، بیماران تحت شیمی‌درمانی و افرادی که دچار اختلالات انعقادی هستند، دارد؛ چرا که این گروه از بیماران بیش از سایرین به فرآورده پلاکت نیازمند هستند.

وی با اشاره به اهمیت توسعه اهدای پلاکت فرزیس اظهار کرد: پلاکت فرزیس به‌دلیل حجم بیشتر، مزیت قابل توجهی در مقایسه با پلاکت رندوم دارد؛ به‌گونه‌ای که یک بیمار به جای دریافت چند واحد پلاکت رندوم از چند اهداکننده، می‌تواند پلاکت مورد نیاز خود را از یک اهداکننده دریافت کند و همین موضوع احتمال بروز حساسیت و عوارض ناشی از دریافت فرآورده‌های خونی را کاهش می‌دهد. به همین دلیل، بیماران از این روش سود بیشتری می‌برند و انتظار داریم رسانه‌ها در معرفی و ترویج فرهنگ اهدای پلاکت فرزیس همکاری بیشتری داشته باشند.

مدیرکل انتقال خون اصفهان ادامه داد: در سال ۱۴۰۴ حدود چهار هزار و ۵۰۰ واحد پلاکت آفرزیس در استان تولید شد و امیدواریم این میزان در سال جاری افزایش یابد. هر فرد می‌تواند تا ۲۴ بار در سال پلاکت اهدا کند و با هر بار اهدای پلاکت، امکان کمک به تعداد بیشتری از بیماران فراهم می‌شود.

وی در ادامه به اجرای طرح «سپاس» یا پذیره‌نویسی سلول‌های بنیادی خون‌ساز اشاره کرد و گفت: این طرح ویژه بیمارانی است که در مراحل پایانی درمان، به پیوند مغز استخوان نیاز پیدا می‌کنند؛ از جمله بیماران مبتلا به سرطان و تالاسمی. برای انجام پیوند مغز استخوان، باید سازگاری کامل بین شاخص‌های ایمنی اهداکننده و گیرنده وجود داشته باشد و از آنجا که در بسیاری از موارد، فرد سازگار حتی در میان اعضای خانواده نیز یافت نمی‌شود، اجرای این طرح اهمیت ویژه‌ای دارد.

دهراب‌پور تصریح کرد: از اواخر دهه ۸۰، سازمان انتقال خون ایران متولی اجرای این طرح شده است. در این طرح از افراد ۱۸ تا ۴۰ سال دعوت می‌شود با ارائه نمونه خون، اطلاعات ژنتیکی و شاخص‌های ایمنی (HLA) خود را ثبت کنند تا در بانک اطلاعاتی سازمان انتقال خون ذخیره شود. هر زمان بیماری در هر نقطه از کشور به پیوند مغز استخوان نیاز داشته باشد و فرد سازگار در میان بستگان او پیدا نشود، اطلاعات ثبت‌شده در بانک سلول‌های بنیادی بررسی می‌شود و در صورت یافتن فرد سازگار، از وی برای انجام مراحل بعدی دعوت خواهد شد.

وی با اشاره به عملکرد استان در اجرای این طرح اضافه کرد: در سال ۱۴۰۴، ۵۲۱ نفر در طرح سپاس ثبت‌نام کردند و از ابتدای سال جاری نیز تاکنون ۷۳ نفر به این طرح پیوسته‌اند. امیدواریم با اطلاع‌رسانی مناسب، استقبال مردم از این طرح افزایش یابد؛ چرا که این اقدام می‌تواند جان یک بیمار را نجات دهد و حتی در آینده برای اعضای خانواده خود فرد نیز مفید باشد.

مدیرکل انتقال خون اصفهان با بیان اینکه انجام آزمایش‌های ایمنی و تعیین سازگاری ژنتیکی زمان‌بر است، افزود: هرچه تعداد افراد ثبت‌نام‌شده در این بانک اطلاعاتی بیشتر باشد، شانس یافتن اهداکننده مناسب برای بیماران نیز افزایش خواهد یافت.

وی به یکی دیگر از خدمات انتقال خون استان اشاره کرد و گفت: تولید پلاسمای ضدهاری نیز از دیگر فعالیت‌های این مجموعه است. این پلاسما پس از تولید در اختیار معاونت غذا و داروی وزارت بهداشت قرار می‌گیرد تا برای درمان افراد دچار حیوان‌گزیدگی در مراکز درمانی استفاده شود.

دهراب‌پور اظهار کرد: در سال ۱۴۰۴ حدود هشت لیتر پلاسمای ضدهاری در استان تولید شد و این میزان از ابتدای سال ۱۴۰۵ تاکنون به ۱۷ لیتر رسیده که نشان‌دهنده رشد قابل توجه این خدمت است. برای اهدای پلاسمای ضدهاری نیز شرایط خاصی از جمله وزن بیشتر از ۷۵ کیلوگرم و سن کمتر از ۵۰ سال در نظر گرفته شده است و متقاضیان پس از مراجعه به مراکز انتقال خون، مشاوره‌های لازم را دریافت خواهند کرد.

وی با تأکید بر لزوم اطلاع‌رسانی درباره این خدمات گفت: آشنایی بیشتر مردم با خدمات تخصصی انتقال خون، زمینه مشارکت گسترده‌تر آنان را فراهم می‌کند و این مشارکت در نهایت به نجات جان بیماران در استان و سراسر کشور منجر خواهد شد.

مدیرکل انتقال خون اصفهان با اشاره به ظرفیت مشارکت‌های مردمی در این استان تصریح کرد: انجمن خیریه ترویج فرهنگ اهدای خون سالم استان اصفهان یکی از موفق‌ترین انجمن‌های فعال کشور در این حوزه است و با فاصله قابل توجهی نسبت به سایر استان‌ها فعالیت می‌کند.

وی گفت: بخش قابل توجهی از طرح‌های عمرانی و توسعه‌ای انتقال خون استان، از جمله احداث مراکز جدید اهدای خون در شهر اصفهان و سایر شهرستان‌ها، با حمایت همین انجمن و مشارکت خیران به ثمر رسیده است و این موضوع، جایگاه ممتاز استان اصفهان را در حوزه مشارکت‌های مردمی و خیرخواهانه نشان می‌دهد.