تهران حسینیه شد

به گزارش خبرنگار ایکنا، هنوز سپیده صبح به‌طور کامل بر آسمان تهران ننشسته بود که خیابان‌های منتهی به میدان امام حسین(ع) رنگ دیگری گرفت. شهری که هر روز با شتاب زندگی می‌کند، این بار آرام‌تر از همیشه نفس می‌کشید؛ گویی قرار بود میلیون‌ها دل همزمان در مسیری قدم بگذارند که مقصدش تنها یک حرم نبود، بلکه قرارگاهی برای تجدید عهد با سیدالشهدا(ع) و آرمان‌های عاشورا بود.

راهپیمایی جاماندگان اربعین سال‌هاست که برای مردمانی که توفیق حضور در مسیر نجف تا کربلا را نیافته‌اند، فرصتی است تا فاصله هزار و چند صد کیلومتری تا بین‌الحرمین را با قدم‌های عاشقانه خود جبران کنند. امسال نیز مسیر میدان امام حسین(ع) تا آستان حضرت عبدالعظیم حسنی(ع) بار دیگر به جاده‌ای از عشق، اشک، ارادت و همدلی تبدیل شد؛ مسیری که هر قدم آن، یادآور گام‌های زائران اربعین در عراق بود.

اما مراسم امسال رنگ و بوی دیگری داشت. برگزارکنندگان از همان روز‌های قبل اعلام کرده بودند که فقدان رهبر شهید، سایه‌ای از اندوه و حماسه بر این اجتماع عظیم افکنده است و به همین دلیل شعار‌های «باید برخاست»، «یالثارات الحسین» و «خون‌خواهی رهبر شهید» به عنوان محور‌های اصلی مراسم انتخاب شده بود؛ شعار‌هایی که در جای جای مسیر، بر پرچم‌ها، پلاکارد‌ها و سربند‌های عزاداران نقش بسته بود و جمعیت، هم‌نوا با نوای مداحان، آنها را زمزمه می‌کرد.

مراسم رسمی از ساعت شش با قرائت زیارت اربعین، برافراشته شدن پرچم «یالثارات الحسین» و آیین عزاداری در میدان امام حسین (ع) آغاز شد، اما حقیقت آن بود که بسیاری از مردم ساعاتی پیش از آغاز رسمی خود را به میدان رسانده بودند.

مادرانی که کودکان خردسالشان را در آغوش داشتند، پدرانی که دست فرزندانشان را گرفته بودند، نوجوانانی که پرچم‌های سرخ و سیاه را بر دوش می‌کشیدند و سالمندانی که با وجود سختی راه تنها آرزویشان همراه شدن با کاروان جاماندگان بود از نخستین ساعات صبح در میدان حضور داشتند.

در میان جمعیت، حضور خانواده‌ها بیش از هر چیز به چشم می‌آمد، خانواده‌هایی که این مراسم را به یک آیین خانوادگی تبدیل کرده بودند. کودکانی که با لباس‌های مشکی، سربند‌های «یا حسین (ع)» و پرچم‌های کوچک در کنار والدین خود قدم برمی‌داشتند، تصویری دلنشین از انتقال فرهنگ عاشورا به نسل آینده را رقم می‌زدند.

بسیاری از پدران، فرزندان خردسالشان را بر دوش گرفته بودند تا بتوانند جمعیت را ببینند. کودکانی که شاید هنوز مفهوم اربعین را به درستی درک نمی‌کردند، اما لبخندهایشان در کنار اشک‌های پدر و مادر، زیباترین تصویر از استمرار راه حسین(ع) بود.

تهران؛ شهری که یکپارچه موکب شد

هرچه مسیر ادامه پیدا می‌کرد، جلوه‌های خدمت نیز پررنگ‌تر می‌شد. موکب‌ها یکی پس از دیگری در امتداد خیابان صف کشیده بودند و گویی هر چند قدم خانه‌ای از محبت بنا شده بود. پیش‌بینی مسئولان از فعالیت سه هزار تا سه هزار و ۵۰۰ موکب در جای جای مسیر نمود پیدا کرده بود.

برخی موکب‌ها با چای داغ از زائران پذیرایی می‌کردند، برخی شربت خنک میان جمعیت توزیع می‌کردند، برخی غذای گرم می‌دادند و گروهی دیگر تنها با لبخندی صمیمانه زائران را بدرقه می‌کردند. در کنار مواکب پذیرایی، موکب‌های فرهنگی نیز حضوری چشمگیر داشتند، جایی که کتاب، محصولات فرهنگی، آثار هنری و برنامه‌های معرفتی در اختیار مردم قرار می‌گرفت.

برای نخستین بار، همایش موکب‌داری فرهنگی نیز برگزار شده بود تا از موکب‌هایی که علاوه بر اطعام، فعالیت‌های فرهنگی و معرفتی انجام می‌دادند، حمایت شود، اقدامی که نشان می‌داد خدمت به زائر تنها در توزیع غذا خلاصه نمی‌شود، بلکه تغذیه روح و اندیشه نیز بخشی از این مسیر نورانی است.

خیمه‌های هنر؛ روایت عاشورا با زبان فرهنگ

یکی از جلوه‌های متفاوت مراسم امسال افزایش چشمگیر خیمه‌های هنر بود. سال گذشته فقط چهار خیمه هنر در مسیر برپا شده بود، اما امسال این تعداد به ۱۷ خیمه رسید. در این خیمه‌ها هنرمندان حوزه‌های مختلف از جمله موسیقی آیینی، تئاتر، هنر‌های تجسمی و اجرا‌های نمایشی، روایتگر فرهنگ عاشورا بودند.

در میدان شوش نیز خیمه اصلی هنر برپا شده بود، جایی که هنر با زبان احساس، مفاهیم ایثار، مقاومت و شهادت را برای زائران روایت می‌کرد. در بخش‌های مختلف مسیر، نماهنگ‌ها، فیلم‌های کوتاه و تولیدات هنری نیز بر روی نمایشگر‌ها اکران می‌شد تا زائران علاوه بر پیمودن مسیر، لحظاتی را با روایت‌های تصویری عاشورا سپری کنند.

شاید یکی از زیباترین صحنه‌های مراسم امسال، حضور پرشمار کودکان بود. برخی در کالسکه‌ها آرام خوابیده بودند، برخی در آغوش مادرانشان شیر می‌خوردند و برخی دیگر با شور کودکانه، پرچم‌های کوچک «یا حسین (ع)» را تکان می‌دادند.

برای رفاه این خانواده‌ها ۴۰ موکب مادر و کودک با امکانات سرمایشی در طول مسیر طراحی شده بود؛ مکان‌هایی که مادران می‌توانستند ساعتی استراحت کنند، به فرزندانشان رسیدگی کنند و دوباره به جمع راهپیمایان بپیوندند. این مواکب نشان می‌داد که برگزارکنندگان تلاش کرده‌اند همه اقشار، از نوزاد تا سالمند، بتوانند با آرامش در این اجتماع عظیم حضور یابند.

مسیری که نفس می‌کشید

امروز گرمای مردادماه هم نتوانسته بود از شور مردم بکاهد. دستگاه‌های مه‌پاش بزرگ آتش‌نشانی، دستگاه‌های خنک‌کننده نصب شده توسط مناطق شهرداری و مه‌پاش‌های متعدد فضای مسیر را خنک‌تر از سال‌های گذشته کرده بود. در کنار این امکانات، نیرو‌های خدمات شهری، داوطلبان مردمی و خادمان موکب‌ها بی‌وقفه در حال خدمت بودند، از جمع‌آوری زباله‌ها گرفته تا راهنمایی زائران و تأمین نظم مسیر.

برای تسهیل حضور مردم هزار دستگاه اتوبوس در نظر گرفته شده بود که ۸۰۰ دستگاه به صورت فعال خدمت‌رسانی می‌کردند و در صورت نیاز ۲۰۰ اتوبوس دیگر نیز به ناوگان اضافه می‌شد. ۴۰۰ دستگاه ون، ۹ ایستگاه مترو در مسیر و تمامی ظرفیت متروی تهران نیز برای جابه‌جایی زائران بسیج شده بود.

در بخش امداد و سلامت نیز ۱۰۰ دستگاه آمبولانس، پنج اتوبوس‌آمبولانس، ۴۵ تیم امدادی پیاده و ۱۰۵ موتورآمبولانس در طول مسیر مستقر بودند تا کوچک‌ترین مشکل احتمالی را در کوتاه‌ترین زمان مدیریت کنند. همچنین، ۱۵ موکب ویژه گمشدگان، آرامش خاطر خانواده‌ها را فراهم کرده بود، موضوعی که با توجه به حضور گسترده کودکان، اهمیت ویژه‌ای داشت. در ۱۰۰ محور مختلف نیز تجهیزات آتش‌نشانی مستقر بود تا امنیت مراسم در بالاترین سطح تأمین شود.

۲۰۰ مسجد؛ خانه‌های همیشه باز

در طول مسیر ۲۰۰ مسجد نیز به روی زائران گشوده شده بود. برخی برای اقامه نماز، برخی برای استراحت کوتاه و برخی برای پذیرایی از عزاداران آماده بودند. این حضور گسترده مساجد، جلوه‌ای دیگر از همدلی و مشارکت مردمی را به نمایش گذاشت؛ مشارکتی که سال‌هاست مهم‌ترین ویژگی مراسم جاماندگان اربعین به شمار می‌رود.

از دیگر بخش‌های متفاوت مراسم امسال، اجرای پرفورمنس‌های هنری درباره شهدای جنگ، از جمله شهیده زهرا گلپایگانی بود. این اجراها، روایتگر پیوند عاشورا با فرهنگ ایثار و مقاومت بودند؛ پیوندی که در ذهن بسیاری از زائران، اربعین را تنها یک مناسک مذهبی نمی‌داند، بلکه آن را امتداد راه حق‌طلبی در طول تاریخ معرفی می‌کند.

حضور رسانه‌های داخلی و خارجی در این مراسم، جلوه‌ای دیگر از اهمیت این اجتماع عظیم بود. دوربین‌ها از نخستین ساعات صبح موج جمعیت را ثبت می‌کردند، جمعیتی که با نظم، آرامش و عشق در مسیر حرکت می‌کردند. به گفته مسئولان، رسانه‌های خارجی نیز هر سال از حضور میلیونی مردم در این مراسم شگفت‌زده می‌شوند و امسال نیز رویداد‌های رسانه‌ای متعددی در طول مسیر طراحی شده بود تا تصاویر این حماسه مردمی به جهان مخابره شود.

پایان راه؛ سلامی از دل تهران به کربلا

هرچه به آستان حضرت عبدالعظیم حسنی(ع) نزدیک‌تر می‌شدی، اشتیاق مردم بیشتر می‌شد. برای جلوگیری از ازدحام، «ایستگاه سلام» در انتهای مسیر پیش‌بینی شده بود تا زائران پیش از ورود به حرم، سلام و ارادت خود را تقدیم امام حسین (ع) کنند و از تراکم جمعیت در صحن‌های حرم کاسته شود. بسیاری همان‌جا ایستادند، اشک ریختند، زیارت خواندند و دل‌هایشان را راهی بین‌الحرمین کردند؛ گویی فاصله تهران تا کربلا، تنها به اندازه یک سلام بود.

سال گذشته بیش از سه میلیون و ۵۰۰ هزار نفر در مراسم جاماندگان اربعین تهران شرکت کردند و مسئولان پیش‌بینی کرده بودند که امسال این حضور از سال گذشته نیز پرشورتر باشد. شاید راز این استقبال عظیم را باید در همان صحنه‌های ساده، اما عمیق جست‌و‌جو کرد؛ در مادری که کالسکه کودک خود را آرام آرام در مسیر هل می‌دهد، در پدری که فرزندش را بر شانه گرفته تا پرچم‌های حسینی را بهتر ببیند، در نوجوانی که با افتخار پرچم «یا لثارات الحسین» را حمل می‌کند، در پیرمردی که عصازنان قدم برمی‌دارد، اما حاضر نیست از این قافله جا بماند و در خادمانی که بی‌هیچ چشم‌داشتی، ساعت‌ها ایستاده‌اند تا جرعه‌ای آب یا استکانی چای به دست زائران برسانند.

جاماندگان اربعین نامی است که سال‌هاست بر این راهپیمایی گذاشته‌اند، اما حقیقت آن است که در چنین روزی هیچ‌کس احساس جاماندن نمی‌کند. خیابان‌های تهران، با صفوف بی‌پایان عاشقان با هزاران موکب خدمت‌رسان با خیمه‌های هنر با نوای زیارت اربعین با لبخند کودکان و اشک مادران با همت نیرو‌های امدادی و خدماتی با همدلی مساجد، فرهنگسراها، هنرمندان، رسانه‌ها و هزاران خادم گمنام به تصویری کوچک، اما پرمعنا از جاده نجف تا کربلا بدل می‌شود.

این جاده و مسیر همان جاده‌ای است که نشان می‌دهد عشق به امام حسین(ع) مرز جغرافیا نمی‌شناسد و اگر دل با کاروان اربعین همراه باشد، از میدان امام حسین(ع) تا آستان حضرت عبدالعظیم(ع) نیز می‌توان همان حال و هوای دلدادگی را تجربه کرد؛ سفری که مقصد نهایی آن نه یک شهر، بلکه رسیدن به حقیقتی است که قرن‌هاست دل‌های آزادگان جهان را به سوی خود فرا می‌خواند.