رشد و تعالی جامعه دینی در گرو مجاهدت و مقابله با دشمن است

قصاص در عرصه اجتماعی

بهجت‌پور با اشاره به موضوع قصاص در مسائل غیرفردی، تصریح کرد: در شرایطی که ما گروهی ضعیف باشیم، خداوند تکلیفی در این زمینه از ما نمی‌طلبد، چرا که خود او انتقام خون مظلوم را خواهد گرفت؛ مانند واقعه «اصحاب اخدود» که یهودیان سنگدل، حفره‌هایی پر از آتش ایجاد کردند و مسیحیان را میان انتخاب یهودیت یا افکندن در آتش قرار دادند؛ در چنین موقعیتی، خداوند شخصاً خونخواه آن افراد است.

نویسنده تفسیر تنزیلی قرآن در ادامه اشاره کرد: مسلمانان در مکه در اقلیت بودند و اکثریت جامعه را مشرکان تشکیل می‌دادند. در اواخر دوران حضور در مکه، این اقلیت تا حدودی قدرت یافتند و در این برهه، خداوند اجازه داد تا مسلمانان در برابر برخوردهایی که با آنان صورت می‌گرفت، واکنش نشان دهند؛ موضوعی که در سوره نحل به آن پرداخته شده است.

بهجت‌پور با استناد به آیه «وَإِنْ عَاقَبْتُمْ فَعَاقِبُوا بِمِثْلِ مَا عُوقِبْتُمْ بِهِ ۖ وَلَئِنْ صَبَرْتُمْ لَهُوَ خَيْرٌ لِلصَّابِرِينَ» افزود: اگر مورد عقوبت قرار گرفتید، شما نیز به همان اندازه پاسخ دهید. واژه «عقاب» به معنای بازگرداندن چیزی به عقب است؛ اگر دشمن اقدامی کند و ما واکنش نشان ندهیم، او جسور شده و رفتار زشت خود را تکرار خواهد کرد.
وی در پایان بیان داشت: چنانچه جامعه به حد «بازدارندگی» برسد، دشمن دیگر جرئت تکرار برخوردهای گذشته را نخواهد داشت. بر اساس آیه مذکور، اگر ترور یا شکنجه صورت گرفت، باید پاسخی متناسب در حق آنان داده شود تا شرایط به حالت عادی بازگردد. اگرچه ممکن است دشمنان دست از دشمنی نکشند، اما دست‌کم ترمز اقدامات آن‌ها کشیده می‌شود.

برخورد مقتدرانه در شرایط قدرت

مفسر قرآن کریم در ادامه بیان کرد: گاهی واکنش به اتفاقات باعث تحلیل رفتن انرژی جامعه می‌شود؛ لذا در چنین شرایطی، صبر تا رسیدن به موقعیتی بهتر، اولویت دارد. این توصیه برای دوره‌ای است که اقلیت قدرت را در دست دارد؛ اما زمانی که جامعه به حد لازم از قدرت برسد و حکومت اسلامی و جامعه دینی تشکیل شود، مسلمانان باید در برابر تعدی دشمنان، موضعی محکم بگیرند.

حجت‌الاسلام بهجت‌پور اظهار داشت: هرگز نباید به‌گونه‌ای رفتار کرد که دست دشمن برتر باشد. اگرچه چهار ماه حرام است و جنگ در آن‌ها ممنوع است، اما چنانچه دشمن از این بازه زمانی سوءاستفاده کند، پاسخ به او واجب است. ایشان با استناد به آیه «الشَّهْرُ الْحَرَامُ بِالشَّهْرِ الْحَرَامِ وَالْحُرُمَاتُ قِصَاصٌ...» تأکید کردند که در برابر هتک حرمت، باید قصاص صورت گیرد.

وی در تکمیل این نکته تأکید کرد: اگر رهبران و فرماندهان مورد ترور قرار گیرند، باید دقیقاً همان واکنش متقابل نشان داده شود تا دشمن از تنبیه و قصاص آسوده خاطر نباشد؛ هر کس تجاوز کند، باید به همان میزان تعدی شود (فَمَنِ اعْتَدَىٰ عَلَيْكُمْ فَاعْتَدُوا عَلَيْهِ بِمِثْلِ مَا اعْتَدَىٰ عَلَيْكُمْ).

مفسر قرآن کریم افزود: البته در اینجا نیز تأکید شده است که نباید از مدار عدالت خارج شد؛ برای مثال، کودک‌کشی و کشتن بی‌گناهان ممنوع است، مگر در شرایطی که آن‌ها سپر انسانی قرار داده شوند. ایشان به نمونه‌ای از نبردها اشاره کردند که در آن پیامبر(ص) دستور به قطع درختان دادند؛ در حالی که اسلام بریدن درختان در جنگ را مذموم می‌داند، اما در آن نبرد خاص با یهودیان، این اقدام ضروری بود.

نویسنده تفسیر تنزیلی قرآن در پایان اظهار داشت: حضرت امیر(ع) در کلمات قصار نهج‌البلاغه فرموده‌اند: «رد الحجر حیث جاء»؛ یعنی سنگ را از همان جایی که آمده است برگردان. این بدان معناست که اگر دشمن سنگی پرتاب کرد، پاسخ دقیقاً به همان نقطه باشد، زیرا شر را جز شر دفع نخواهد کرد و در بسیاری از موارد، مذاکره و صحبت نمی‌تواند جلوی دشمن را بگیرد. وی اشاره کرد که امروزه نیروهای مسلح ما دقیقاً همان مناطقی را هدف قرار می‌دهند که موشک‌ها از آنجا شلیک شده‌اند.

فریب مذاکره دشمن را نباید خورد

بهجت‌پور در ادامه افزود: در برابر دشمنی که در جایگاه تعدی و تجاوز قرار دارد، باید برخوردی محکم و متصلبانه داشت. ایشان در بحث مصالحه تصریح کردند که طبق فرمان خداوند، اگر دشمن پیام صلح و مصالحه دهد، باید از آن استقبال کرد؛ اما چنانچه این اظهارات فریب‌کارانه باشد تا دشمن فرصتی برای حمله‌ای شدیدتر بیابد، نباید تحت تأثیر قرار گرفت و باید کاملاً هوشیار بود.

این استاد حوزه تصریح کرد: در نبرد رمضان و پس از تفاهم‌نامه، کشور ما به‌درستی بر اساس عدم اعتماد به دشمن پیش رفت و نیروهای مسلح با آماده‌باش کامل، فرصت تعدی به دشمن را ندادند. ایشان تأکید کردند که مذاکره باید از موضع قدرت باشد و با این مراقبت صورت گیرد که ذره‌ای انفعال در جامعه تزریق نشود؛ چرا که مذاکره نباید به پمپاژ ضعف، ترس و نگرانی در میان مردم منجر گردد.

بهجت‌پور با اشاره به سوره محمد(ص) بیان کرد: خداوند در این سوره بر چند نکته تأکید فرموده است؛ از جمله در آیه «فَإِذَا لَقِيتُمُ الَّذِينَ كَفَرُوا فَضَرْبَ الرِّقَابِ...» دستور داده است که هنگام مواجهه با دشمنان در جنگ، باید با آنان برخورد کرد تا تسلیم شوند و به زانو درآیند و سپس آن‌ها را به اسارت گرفته و در نهایت با منت گذاشتن یا دریافت فدیه، آزاد کنند. ایشان با استناد به عبارت «حَتَّىٰ تَضَعَ الْحَرْبُ أَوْزَارَهَا» تأکید کردند که باید چنان محکم برخورد کرد و هزینه جنگ را برای دشمن بالا برد که جنگ به پایان برسد؛ زیرا جنگ را تنها جنگ تمام می‌کند و مذاکره تنها پس از پایان جنگ و به زانو درآوردن دشمن است که مؤثر بوده و به نتیجه می‌رسد.

برخورد شدید با دشمن

صاحب تفسیر تنزیلی قرآن در ادامه تصریح کرد: بر اساس آیات کریمه، برخورد با دشمن باید چنان محکم باشد که وی هرگونه احساس سود و فایده‌ای از جنگ را از دست بدهد؛ چرا که تا زمانی که دشمن تصور کند می‌تواند از طریق جنگ به نتایجی دست یابد، دست از تلاش برنخواهد داشت و ما نیز باید در برابر او استوار بمانیم.

ایشان افزود: در ادامه آیات آمده است که اگر اراده خداوند می‌بود، خود می‌توانست انتقام بگیرد، اما این مجاهدت و مبارزه با دشمن است که موجب رشد و تعالی انسان‌ها می‌شود (وَلَٰكِنْ لِيَبْلُوَ بَعْضَكُمْ بِبَعْضٍ). خداوند می‌خواهد ما را بیازماید تا بزرگ شویم؛ بنابراین، رشد و تعالی جامعه دینی در گرو درگیری و مقابله با دشمن است.

بهجت‌پور با اشاره به تاریخ معاصر افزود: ما از سال ۱۳۵۹ درگیر جنگ‌های مختلف شدیم، اما ایستادگی، شجاعت و دفاع مردم از کشور، باعث رشد و بزرگی آنان شد و مردم ایران در پرتو همین مبارزات به تعالی رسیدند. کسانی که در این مسیر شهید شدند، اعمالشان هرگز ضایع نخواهد شد و پاداش تلاش خود را خواهند گرفت؛ چرا که چنین جامعه مجاهدی به مسیر اعتلا هدایت می‌شود. وی تأکید کرد: امروز نیز جامعه ما تحت رهبری داهیانه حضرت آیت‌الله سیدمجتبی خامنه‌ای در حال حرکت است و همگی در برابر دشمن ایستاده‌ایم تا با پاسخ‌های قاطع، دشمن بدانند که نمی‌تواند در برابر ما به نتیجه‌ای دست یابد.

وی در پایان اظهار کرد: اگرچه در جامعه افرادی با رفتارهای نامتعارف وجود دارند که برخی به سستی و تسلیم گرایش می‌کنند و برخی دیگر دچار تندروی می‌شوند، اما تعیین‌کننده مسیر حرکت ما، رهنمودهای رهبر عزیز انقلاب اسلامی است.