حجتالاسلام شهرستانی:
«مناسک شهادت»، لوکوموتیو تاریخ و نیروی پیشبرنده انقلاب اسلامی
یک پژوهشگر در نشست علمی «فرمیابی آیینی شهادت»، شهادت را لوکوموتیو تاریخ در عصر انقلاب اسلامی دانست. وی با اشاره به اثرگذاری شهدا در دورههای مختلف، از ضرورت ملی شدن «پروژه انتقام» و تبدیل هیجانات عاطفی در عراق به برنامههای سیاسی منسجم سخن گفت تا از سوءاستفاده گروههای مختلف از این موج معنوی جلوگیری شود.
به گزارش ایکنا، حجتالاسلام والمسلمین سیدحسین شهرستانی، پژوهشگر حوزه علمیه، ۱۷ مردادماه در نشست علمی «انقلاب اسلامی و فرمیابی آیینی شهادت» اظهار کرد: در فرهنگ شیعی، دو قطب مناسکی اصلی وجود دارد؛ یکی «آیینهای عزاداری امام حسین(ع)» و دیگری «مناسک زیارتی». در ذیل هر یک از این دو، مجموعهای از آیینها شکل گرفته است که از آن جمله میتوان به «اربعین» اشاره کرد؛ رویدادی که قطب تلاقی این دو مناسک محسوب میشود. بخشی از انرژی عظیم اربعین ناشی از همین تلاقی است و همین امر باعث شده تا اربعین به بزرگترین آیین مذهبی جهان تبدیل شود.
وی در ادامه افزود: در تاریخ انقلاب اسلامی، قطب مناسکی جدیدی تحت عنوان «مناسک شهادت» خلق و ابداع شد که نیرویی برسازنده برای انقلاب اسلامی است. شهادت، امری صرفاً عاطفی یا ایدهآلیستی نیست، بلکه یک نیروی تاریخی و سازنده در عصر انقلاب اسلامی است. هرگاه انقلاب با مشکلات جدی مواجه شده، این نیروی پیشبرنده بوده و همچون لوکوموتیوی تاریخ، آن را به حرکت درآورده است؛ در حالی که از منظر مارکس، «اقتصاد» نیروی اساسی سازنده تاریخ است و در فلسفه هگل، «آگاهی» این جایگاه را داشته و تاریخ را معنادار میکند.
شهرستانی در ادامه بیان کرد: در دوران انقلاب اسلامی، هنگامی که هیچ حجت دیگری برای احتجاج و اقناع مردم وجود نداشته، این خون شهدا بوده است که تعیینکننده است؛ چرا که هم دستاوردهای نظام و هم خباثت دشمنان در نهایت با خون مواجه میشود. حتی رهبر شهید ما نیز سیره و مسیر خود را با خونشان موجه کردند.
شهادت بنبستشکن است
وی با تأکید مجدد بر این نکته که شهادت همواره بنبستشکن بوده است، اظهار کرد: در دوره اصلاحات، زمانی که جریان انقلاب تا حدی دچار انفعال شده بود، شهادت صیاد شیرازی خونی را در رگ ملت جوشاند. پس از آن نیز شهدای مدافع حرم، امنیت، درمان، شهدای جنگ ۱۲ روزه، رمضان و دیگران این مسیر را ادامه دادند و بزرگترین نمونه این اثرگذاری، تشییع شهید سلیمانی و رهبر شهید است.
پژوهشگر حوزه علمیه تصریح کرد: اقدامات مربوط به تفحص شهدا در طول انقلاب اسلامی نیز مأموریت پمپاژ انرژی معنوی در دل مردم را داشته است. از دیدگاه بنده، «اردوی راهیان نور» یکی از معدود پروژههای معنوی موفق است که تأثیرگذاری بسیاری دارد و این موفقیت، باقیاتالصالحات برای متولیان و بنیانگذاران آن است؛ دلیل این تأثیرگذاری نیز پیوند میان این اردوها با مفهوم شهادت و «گردشگری شهادت» است.
وی در ادامه اضافه کرد: طی ۱۰ تا ۱۵ سال، جامعه، دانشجویان و دانشآموزان از طریق همین اردوها زنده نگه داشته شدند؛ همچنین سینما و هنر انقلاب اسلامی توانستند با محوریت شهادت، بقای خود را حفظ کنند.
شهرستانی در ادامه بیان کرد: اربعین نیز در واقع تلاقی سوگواری و عزاداری حسینی(ع) با زیارت و شهادت است. همچنین نحوه تشییع رهبر شهید در عراق، اتفاق تاریخی عجیبی بود که یک بار دیگر تأثیر عمیق شهادت را به نمایش گذاشت.
این پژوهشگر حوزه علمیه در پایان اظهار کرد: هنگامی که جنگ رمضان رخ داد، رستاخیزی عجیب و بعثتی اجتماعی و مهم در عراق به وقوع پیوست؛ به گونهای که تأثیری که شهادت رهبری و لاریجانی در عراق ایجاد کرد، حتی از تأثیر آن در ایران بیشتر بود.
تأثیر خون رهبر شهید بر اربعین امسال
وی در ادامه اظهار داشت: اربعین امسال با این تشییع بزرگ و به لطف خون و شهادت قائد عظیمالشان متحول شد، تا جایی که خود جامعه عراق، رهبر شهید را «اولین زائر اربعین» نامید. البته این واقعیت وجود دارد که جامعه عراق، جامعهای قبیلهای و عاطفی است؛ لذا این هیجانات باید به «خلق یک امر سیاسی» تبدیل شود تا راهزنانی بر موج آن سوار نشوند و آن را در جهت تلونات سیاسی مورد نظر خود به کار نگیرند.
شهرستانی در پاسخ به این احتمال که برخی بگویند در ایران نیز این بُعد هیجانی و عاطفی میتواند مورد سوءاستفاده گروههای خاص قرار گیرد، اضافه کرد: این مسئله اصلاً با وضعیت عراق قابل مقایسه نیست.
وی با تأکید بر اینکه «پروژه انتقام» باید به یک برنامه و پروژه ملی تبدیل شود، افزود: بنده از زمان شهادت حاج قاسم این باور را داشتم و مطرح کردم که انتقام نباید صرفاً پروژه حزباللهیها باشد، بلکه باید به یک برنامه ملی تبدیل گردد. همچنین این موضوع باید در فضای منطقهای نیز مطرح شود؛ در این میان، عراق مهمترین محور است، زیرا یمن موقعیت خاص خود را دارد و ما در غزه و لبنان با مشکلات زیادی مواجه هستیم.
شهرستانی در پایان تأکید کرد: عراق با این تشییع چند میلیونی و اربعین، آغوش خود را باز کرده است و این موضوع باید به خلق امر سیاسی و جامعه سیاسی در این کشور منجر شود تا هیجانات و عواطف مطلوب اجتماعی، به ابزاری برای سودجویان سیاسی تبدیل نشود. ما باید برای تحقق این اهداف، چندین اندیشکده مهم در عراق تأسیس میکردیم.
مطالب مرتبط
