برخی قصهها را میدانیم که پایانشان چیست، اما هنگامیکه به لحظه پایان میرسند دلمان میشکند؛ میدانیم
حضرت زهرا(س) به شهادت میرسد، میدانیم
امیرالمؤمنین علی(ع) تنها میماند، میدانیم خانهای که باید مأمن آرامش یک خانواده باشد به میدان تاختوتاز قساوت و کینه تبدیل میشود، اما بار دیگر هنگامی که این قصه پیش چشممان زنده میشود گویی برای نخستین بار است که میبینیم چگونه میشود حق را شناخت و به آن پشت کرد، حرمت حضرت محمد(ص) را دانست و به سنتش خیانت کرد و صدای مظلومی را شنید و بهجای یاری، به خانهاش هجوم برد.
تلخ است قصه مردی که در میدانهای نبرد پشت دشمن را به خاک میرساند و در میدان سیاست پشتش را خالی میکنند؛ مردی که شمشیرش خواب را از چشم دشمنان میربود و عدالتش آسایش را از زندگی دنیاپرستان میگرفت، اما سرانجام دستهایش را به بند کشیده و خانهاش را به آتش کشیدند. در میان آن همه نامردمی، بانویی ایستاده بود که جهان را بهاندازه حقیقت میخواست و حقیقت را در حضرت علی(ع) میدید.
گویی خدا خواسته بود تا در آن روزگار وارونگیها و درست همانجا که مردان از مردانگی تهی میشدند، زنی معنای ایستادگی را از نو بنویسد. حضرت زهرا(س) تنها همسر مولا علی(ع) نبود، بلکه آخرین سنگر مردی بود که جهان با تمام وسعتش برای تنها گذاشتنش همپیمان شده بود. حضرت فاطمه(س) نه سپاهی داشت و نه شمشیری، تنها عشقی داشت که در برابر انبوهی از کینه ایستاد و ایمانی که از جانش عزیزتر بود.
در آن خانه ماجرا تنها قصه مظلومیت نبود، بلکه حکایت دو انسان عاشق بود که برای کنار یکدیگر زیستن فرصت چندانی نداشتند؛ تلخترین بخش آن مصیبت تنها
شهادت حضرت زهرا(س) نبود، بلکه حضرت علی(ع) باید میماند و با جای خالی کسی زندگی میکرد که در روزگار بیوفایی مردم حتی یک لحظه تنهایش نگذاشته بود.
مردی که در برابر هیچ تیغی خم نمیشد، حالا باید رفتن محبوبش را به نظاره مینشست و این دردی بود که نه میدان جنگ او را برایش آماده کرده بود و نه سالها صبر و شجاعت میتوانست از سنگینیاش بکاهد؛ چه کسی میدانست در آن خانه و میان آنهمه هیاهوی ستم عاشقانهای در حال به پایان رسیدن است؟
حضرت زهرا(س) رفت، اما پیش از آن به تاریخ آموخت که گاهی شکوه یک سپاه در گستره قلب یک زن خلاصه میشود. حضرت علی(ع) درحالیکه داغ حضرت زهرا(س) را در سینه و میزان عدالت را در دست داشت، ماند. او در روزگاری که میتوانست شمشیر بکشد و اندوه سینهاش را اندکی التیام بخشد، صبر کرد؛ نه از آن رو که توان جنگیدن نداشت، بلکه از آن جهت که گاهی باید برای نجات حقیقت از دم تیغ، زخم سکوت را به جان خرید. چه کسی گفته است که حقیقت را میتوان کشت؟
گویی تاریخ از همان خانه رشته اندوهش را به سرنوشت فرزندان آن خانه گره زد تا سالها بعد، امام حسن(ع) طعم تلخ بیوفایی و غربت را بچشد، امام حسین(ع) در کربلا و در میان انبوه دشمنان تنها بماند و حضرت زینب(س) با قامتی به استواری حقیقت بار دیگر در برابر همان قساوت بایستد. خون در رگهای این خاندان حافظه داشت؛ حافظه آن خانه، آن در، آن دستان بسته و آن مادری که برای دفاع از حق تا پای جان ایستاد تا هرکدام به شیوهای با این پرسش روبهرو شوند که وقتی حقیقت تنها میماند چه کسی حاضر است کنارش بایستد؟
بعضی جنایتها با پایان یافتن یک واقعه تمام نمیشوند، بلکه در حافظه تاریخ ریشه میدوانند و نسلبهنسل چهره عوض میکنند، اما شگفت آنکه از میان آنهمه آتش، آنچه قرنها بعد به یادگار مانده نه نام آتشافروزان، که نام کسانی است که در برابرشان ایستادند و نه دستهای بسته حضرت علی(ع)، بلکه حقیقتی است که هرگز به بند اسارت کشیده نشد.
قرنها گذشته است و آنها که روزی بر مسند قدرت تکیه زده بودند، دیگر جز نامی در کتابهای تاریخ نیستند، اما حضرت علی(ع) همواره نام عدالت است، امام حسن(ع) یادآور دشواری صلح، امام حسین(ع) معیار سنجش آزادگی و حضرت زینب(س) صدای رسای حقیقت در برابر قدرت، حضرت زهرا(س) نیز بهرغم همه ستمها در غربت حضرت علی(ع) زنده است؛ در مردی که باید پس از او با جای خالی محبوبش و در عشقی که مجال پیر شدن نیافت زندگی میکرد، اما این حب از مرز قرنها گذشت و به قلب کسانی رسید که نه آن خانه را دیده و نه صدای آخرین نجواها را شنیده بودند.
چه بیهوده کوشیدند نام این خاندان را از حافظه تاریخ پاک کنند؛ آنها در پی خاموش کردن چراغی بودند، غافل از آنکه بعضی روشناییها از جنس آتش نیستند تا با خاکستر شدن پایان پذیرند، بلکه از جنس حقیقتاند و هر بار در قلبی دیگر روشن میشوند؛ شاید همین است آنچه ستمگران درنیافتند: میشود انسانی را از زندگی محروم کرد، اما نمیشود معنایی را که به جهان بخشیده را از جهان بازپس گرفت.
انتهای پیام