گروه انديشه: شيخ آذری از عارفان و شاعران معروف و مشهور اواخر سده هشتم و سده نهم هجری است كه در آذرماه سال 784 ه.ق در اسفراين متولد شد.
به گزارش خبرگزاری بينالملی قرآن(ايكنا) شعبه خراسان شمالی، شيخ آذری از مشاهير نامدار خطه خراسان شمالی است از او بهعنوان يكی از مشاهير و استادان عصز ياد میشود.
چون تولد وی در ماه آذر بود، به آذری تخلص میكرد. پدر شيخ آذری در منطقه بيهق از كارگزاران دولت سربداری بوده و پس از مدتی از جانب دولت سربداران حاكم و كارگزار اسفراين شد. اما فرزندش راه پدر را دنبال نكرد و به دليل علاقهای كه به شعر و شاعری داشت، به سرودن اشعار گوناگون و تأليف و تصنيف كتب مختلف پرداخت.
سرانجام بخشی از عمر طولانی خويش را در راه عرفان و تصوف سپری كرد و چهل سال بر سجاده فقر و قناعت روزگار گذرانيد و خاطر شريف را بنيل آرزوی نفس نرنجانيد، در فضيلت علوم ظاهر و باطن آراسته و در طريقت و مجاهدت صادق دم و راسخ قدم بود.
شيخ آذری پس از كسب كمالات، در شعر و شاعری سرآمد زمان شد، مشاعره، گفتوگو، پاسخ های شعری ميان شعرا معمول و مرسوم بوده و گاه توان شاعر با نقد ديگران آزموده میشده است.
سرانجام بخشی از عمر طولانی خويش را در راه عرفان و تصوف سپری كرد. از شيخ آذری آثاری به نظم و نثر در بيان معارف اسلامی، سير و سلوك عرفانی و اشعار عارفانه بر جای مانده است كه عبارتند از سعی الصفا، جواهر الاسرار، بهمننامه، ديوان اشعار و عجايبالغرايب.
شعر آذری علاوه بر اينكه دارای معانی حكمی و عرفانی است در تعدادی از اشعار او اعتقادات دينی و مذهبی بهویژه تشيع سايه افكنده است. میتوان گفت كه او بر مذهب شيعه بوده و لااقل چنين برداشت میشود كه به دليل نزديكی تصوف و تشيع در عصر تيموری، در شعر شيخ آذری گرايش به ائمه شيعه و موضوع جانشينی پيامبر(ص) به وضوح ديده میشود. به دليل سير در عالم سير در عالم ملكوت و سجده و طاعت فراوان، مدايح و اشعاری نيز در وصف خاندان پيامبر(ص) از او بر جای مانده و گرايش اين عارف صوفی را به خاندان پيامبر(ص) آشكار میسازد.
نويسندگان تاريخ ادبی ايران از شيخ آذری و اشعارش بهعنوان يكی از مشاهير و استادان اين عصر ياد كردهاند.