انتشار اثری در باب تحولات فكری اماميه در عصر آلبويه
كتاب «بررسی تاريخی تعامل فكری و سياسی اماميه با فرقههای معتزله، حنابله و اشاعره در عصر آلبويه» نوشته محمدرضا بارانی به همت انتشارات پژوهشگاه حوزه و دانشگاه منتشر شد كه به بررسی ميزان تأثيرگذاری و تأثيرپذيری اماميه از اين فرقهها اختصاص دارد.
گروه انديشه: كتاب «بررسی تاريخی تعامل فكری و سياسی اماميه با فرقههای معتزله، حنابله و اشاعره در عصر آلبويه» نوشته محمدرضا بارانی به همت انتشارات پژوهشگاه حوزه و دانشگاه منتشر شد كه به بررسی ميزان تأثيرگذاری و تأثيرپذيری اماميه از اين فرقهها اختصاص دارد.
 |
به گزارش خبرگزاری بينالمللی قرآن (ايكنا)، كتاب «بررسی تاريخی تعامل فكری و سياسی اماميه با فرقههای معتزله، حنابله و اشاعره در عصر آلبويه» نوشته محمدرضا بارانی به همت انتشارات پژوهشگاه حوزه و دانشگاه منتشر شد.
بغداد، پايتخت جهان اسلام به دليل جايگاه مهم و اثربخش، تحولات سياسی، اجتماعی، فرهنگی و علمی آن در سدههای چهارم و پنجم هجری، تأثير بسياری بر سراسر جهان اسلام داشت. قدرتگيری آلبويه شيعی در بغداد و حضور اثربخش برخی فرقههای اماميه، معتزله، حنابله و اشاعره در اين شهر، فرآيند تحولات را شتاب بخشيد و در نتيجه میتوان بغداد اين عصر را شهر پيروان انديشههای مذهبی و كلامی مختلف نام گذاشت كه زمينه تعامل و ارتباط اين فرقهها را فراهم ساخت و اين فرقهها نيز در توليد فكر و انديشه گامهای نويی برداشتند.
بنا بر اين گزارش، بررسی تحولات فكری ـ اعتقادی و فكری ـ سياسی اماميه در ارتباط با سه فرقه مهم و اثرگذار معتزله، حنابله و اشاعره در بغداد عصر آلبويه موضوع كتاب مذكور است و نويسنده سعی كرده است كه در پژوهش خود تأثيرگذاری و تأثيرپذيری اماميه از اين فرقهها را تبيين كند.
گرچه برخی از مباحث فكری رنگ كلامی دارد، اما تلاش نويسنده بر آن بوده است تا مسائل مورد نظر از منظر تاريخی و با ذكر شواهد تاريخی به بحث گذارده شده و موارد همگرائی و واگرائی آنان تشريح شود.
همچنين اين مطلب تبيين شده است كه اماميه، به عنوان محور اصلی پژوهش، با رويكردی اعتدالی در صحنه انديشههای اعتقادی و سياسی ظاهر شده و در برابر آن، معتزله با رويكرد عقلانی، روشنگری و دوری گزيدن از محوريت سنت، حنابله با رويكرد سنتگرايی و پرهيز از عقلمحوری و هر گونه اجتهاد و روشنگری در امر دين و در نهايت اشاعره به عنوان واكنشی در برابر اعتزال و برای جلوگيری از افراط و تفريط معتزله و حنابله، به انديشههای اعتدالی روی آورده و محور تفسير دين را سنت دانسته و توجه به عقل را نيز ضروری پنداشتند.
به بيان نويسنده كتاب، با فراهم آمدن زمينه ارتباط و گفتوگو ميان اين چهار فرقه، شكلگيری و ظهور تعامل و تقابل جدی ميان اين فرقهها رخ داد و در نتيجه بغداد آبستن حوادث و بحرانهای زيادی شد. در اين راستا پيوند ميان معتزله و اماميه و ارتباط تنگاتنگ آنان با آلبويه سبب شكلگيری گروهی غيررسمی برگرفته از اين سه جريان شد و در طرف ديگر خلافت عباسی با فرقههای حنابله و اشاعره پيوند نزديك پيدا كرد و به گروهی در برابر گروه نخست بدل شدند.
در پی بروز اين تحولات، جناحبندی و گروهگرايی آنان چندان پايدار نماند و رقابتهای جديدی شكل گرفت؛ به گونهای كه زمينه تحول فكری را شدت بخشيد و برخی از فرقهها در فرآيند تعامل فكری و سياسی دچار تحول شدند.
به عقيده نويسنده زمينه شكلگيری فرقهها به دليل بروز اختلاف نظر فكری به وجود میآيد و با اين كه محور اصلی در روابط بين اين فرقهها تقابل، رقابت و واگرايی بود، اما فرقههای مذكور در پارهای زمانها و بهتدريج بر اساس مصلحتانديشی، به همگرايی و سازگاری با فرقههای ديگر كشيده شدند و تحولاتی انديشهای را در بغداد رقم زدند.
يادآور میشود، كتاب «بررسی تاريخی تعامل فكری و سياسی اماميه با فرقههای معتزله، حنابله و اشاعره در عصر آلبويه» نوشته محمدرضا بارانی، برای نخستين بار به همت پژوهشگاه حوزه و دانشگاه و با قيمت 110 هزار ريال منتشر شده است.
