تفاوت قرآنپژوهی مدرن با سنتی در مسئلهمحور بودن است
قرآنپژوه مدرن با قرآنپژوه سنتی دو تفاوت عمده دارد؛ نخستين تفاوت در اين است كه قرآنپژوه مدرن با مسئله به سراغ قرآن میرود و در آن به دنبال گمشده خود میگردد و دومين تفاوت نيز در اين است كه مسئله مدرن چند تباری و متعدد الابعاد است و بنابراين دانشمندان مختلف بايد برای حل آن به قرآن مراجعه كنند.
گروه انديشه: قرآنپژوه مدرن با قرآنپژوه سنتی دو تفاوت عمده دارد؛ نخستين تفاوت در اين است كه قرآنپژوه مدرن با مسئله به سراغ قرآن میرود و در آن به دنبال گمشده خود میگردد و دومين تفاوت نيز در اين است كه مسئله مدرن چند تباری و متعدد الابعاد است و بنابراين دانشمندان مختلف بايد برای حل آن به قرآن مراجعه كنند.
به گزارش خبرگزاری قرآنی ايران (ايكنا)، احد فرامرز قراملكی، عضو هيئت علمی دانشگاه تهران و موسس نخستين گروه اخلاق حرفهای و مدير اين گروه در دانشگاه تهران در نشست «روششناسی توليد دانش انسانی و تجربی از قرآن» به اين مطلب اشاره كرد و گفت: بحث روششناسی توليد دانش انسانی و تجربی از قرآن مبتنی بر چند پيش فرض است.
وی افزود: نخستين پيشفرض اين است كه قرآن كريم به منزله وحی اسلامی ماهيت الهی دارد و به اعتقاد ما اين وحی ماهيت پيام دارد و اگر قرآن ماهيت پيام داشته باشد، پس بايد مخاطب و صادركننده پيامی هم در ميان باشند.
قراملكی تصريح كرد: قرآن پيام است، اما مانند پيام من به شما نيست، زيرا پيام من به شما تنها دارای يك بعد است و حامل يك موضوع میباشد، اما پيام قرآن متفاوت است؛ پيامی چند بعدی و دارای معانی متفاوتی است.
به گفته وی دومين پيشفرض اين است كه قرآن كريم به لحاظ ساختاری میتواند معانی مختلفی را در درون خود دراندوزد و فارغ بودن پيام قرآن از زمان و مكان هم سومين پيشفرض روششناسی توليد دانش از قرآن است.
استاد دانشگاه تهران در ادامه اظهار داشت: بر اساس اين پيشفرضها فهم قرآن نياز به واسطه دارد، اما اين واسطه نمیتواند فيزيكی يا انسانی باشد و منظور از فيزيكی بودن شیء بودن واسطه است و منظور از انسانی بودن يعنی اينكه يك انسان نمی تواند واسطه فهم قرآن باشد.
وی تأكيد كرد: ائمه معصومين(ع) به اعتقاد من واسطه فهم قرآن نيستند، زيرا كه قول نبی(ص) و ائمه خود منبع وحيانی دارد و وقتی ما از از وحی سخن میگوئيم، قول پيامبر(ص) و ائمه(ع) خود بخشی از آن وحی است، لذا ما به واسطهای نياز داريم كه هم از قرآن و هم از قول ائمه(ع) و پيامبر(ص) پرده بردارد.
| احد فرامرز قراملكی: |
| قرآن كريم سفرهای است كه قبلاً فقها به دور آن مینشستند اما با توجه به شكلگيری مسئله چند تباری، اكنون قرآن سفرهای است كه علمايی از رشتههای مختلف بايد به دور آن بنشينند و از آن دانش استخراج كنند |
به عبارتی ما نياز به واسطهای داريم كه هويت معرفتی داشته باشد و اين واسطه بايد از جنس دانش و معرفت باشد و در عين حال نظاممند و روشمند عمل كند. اين معرفت روشمند واسطه بين وحی و مخاطب، موضوع بحث ما در اين نشست است.
موسس نخستين گروه اخلاق حرفهای در دانشگاه تهران گفت: راه رسيدن به دانشهای انسانی و تجربی از قرآن همان معرفت روشمند است و اكنون سوال اساسی اين است كه اگر بخواهيم به معرفت حاصلهای از قرآن پژوهی برسيم كه معرفتهای انسانی يا تجربی باشند، اين معرفتها در گرو كدام روش معرفتیاند؟
وی در پاسخ تأكيد كرد: اين دانشها محصول معرفت واسطهای هستند، زيرا ما برای دستيابی به دانش از قرآن نياز به دانش واسطهای داريم و در توضيح اين دانش بايد گفت كه دانش بما هو دانش ماهيت جمعی دارد و نه فردی بدين معنی كه هر دانشی به صورت تاريخی وابسته به دانشمندان است. بنابراين دانش هويت جمعی دارد و نه شخصی و آنچه ما در معرفت واسطهای به آن نياز داريم همان تلاش تاريخی دانشمندان برای استخراج دانش از قرآن است.
دكتر احد فرامرز قراملكی در ادامه اظهار داشت: سؤالی كه در اينجا مطرح میشود اين است كه كدام قواعد بر اين كار جمعی قرآن پژوهان میتواند حاكم شود تا آن دانش بتواند به صورت زنده به حيات خود ادامه بدهد؟ و در پاسخ بايد قرآن پژوهی را به دو مرحله سنتی و مدرن تقسيم بندی كرد.
وی گفت: دوره مدرن دو تفاوت عمده با دوره سنتی دارد و آنها عبارتند از اينكه قرآنپژوه مدرن با ذهن مسئله محور به سراغ قرآن میرود و در آن به دنبال گمشده خود میگردد.
به گفته قراملكی امروز دوران آن نيست كه قرآن را باز كنيم و ببينيم كه قرآن چه میگويد بلكه امروزه ما با ذهنی مسئله دار به سراغ قرآن كريم میرويم و میخواهيم بدانيم كه قرآن درباره فلان مسئله چه میگويد.
تفاوت ديگر قرآنی پژوهی مدرن با سنتی اين است كه قرآن پژوه مدرن نه تنها با ذهنی مسئله دار به سراغ قرآن میرود بلكه مسئله او مسئلهای چند تباری يا چند بعدی است.
وی در توضيح چندتباری بودن مسئله گفت: مثلاً اگر سوال كنيم كه پيوند شيميايی نمك طعام چيست؟ برای پاسخ بايد به سراغ علم شيمی برويم و در آن علم میتوانيم پاسخ سوال خود را بيابيم اما درباره مسائلی مانند اعتياد، ازدواج، شخصيتشناسی، بيكاری و غيره نمیتوان به سراغ علم واحدی رفت و به عنوان مثال برای پژوهش در مسئله اعتياد بايد از پزشكی، روانشناسی، جامعه شناسی و ديگر علوم كمك جست.
وی افزود: اگر هر كسی با مسئلهای مخصوص به خود به سراغ قرآن كريم برود هر كس بهرهای از قرآن كريم میبرد و در نتيجه دانشی شكل نمیگيرد چون هويت جمعی برای شكلگيری دانش نياز است.
احد فرامرز قراملكی، عضو هيئت علمی دانشگاه تهران و موسس نخستين گروه اخلاق حرفه ای در دانشگاه تهران در پايان خاطرنشان كرد: قرآن پژوه مدرن با اين ويژگیها به سراغ قرآن كريم میرود و لذا بايد گفت كه قرآن كريم سفرهای است كه قبلاً فقها به دور آن مینشستند اما با توجه به شكلگيری مسئله چند تباری، اكنون قرآن سفرهای است كه علمايی از رشتههای مختلف بايد به دور آن بنشينند و از آن دانش استخراج كنند.
