مشی عمده مستشرقان غير وحيانی نشان دادن قرآن بوده است

گروه حوزه‎های علميه: عضو هيئت علمی جامعه‎المصطفی(ص)، ديدگاه غالب مستشرقان در زمينه قرآن را تلاش آنان در زمينه ترويج غير وحيانی بودن قرآن ذكر كرد و گفت: اگرچه ديدگاه‌های مختلفی درباره اهداف اين گروه وجود دارد اما هدف عمده آنان تبليغ ضد قرآن و اسلام بوده است.

حجت‎الاسلام والمسلمين حسين علوی‌مهر، عضو هيئت علمی جامعة‎المصطفی(ص) در گفت‎وگو با خبرگزاری بين‎المللی قرآن(ايكنا) با اشاره به اهميت بحث پيرامون مسئله استشراق و قرآن‌شناسی گفت: استشراق به معنای اسلام‎شناسی دانشمندان غربی است كه اعم از مسيحی و يهودی يا دانشمندانی كه از قبل مسلمان بوده‌اند می‌شود.

وی افزود: در يك تعريف عام‎تر حتی برخی از افراد روشنفكر اين ممالك را نيز كه دست به استشراق می‎زدند مستشرق ناميده‎اند؛ به طور كلی بحث شرق‎شناسی از 1766 ميلادی آغاز شده است و برخی از نويسندگان آغاز آن را به 1780 برای اولين‎بار در انگليس و يا 1799 در فرانسه می‎دانند.

عضو هيئت علمی جامعه‎المصطفی(ص) اظهار كرد: يكی از مشكلات اصلی در بحث استشراق، بحث تعريف آن است كه در اين زمينه تعاريف مختلفی از دانشمندان متعدد صادر شده است كه البته شكل خاصی از اين تعاريف به شكل همسان و با يك رويكرد مشترك به چشم می‎خورد.

وی گفت: در حوزه مطالعات شرق‎شناسی از نظر جغرافيايی، شرق به تمام كشورهای مشرق زمين و آسيا چه كشورهای اسلامی و چه غيراسلامی از خاور دور و نزديك اطلاق می‎شود و هر دانشمندی كه به مطالعه روابط حاكم در اين سرزمين‎ها، عادات، رسوم، اديان، زبان و... دست بزند او را مستشرق می‏نامند.

علوی‌مهر يادآور شد: از نظر معرفتی قلمرو معرفتی مباحث شرق شناسی‎، اطلاعات جغرافيايی شرق، زبان و ادبيات مشرق زمين و تمام علوم و فنون و تمدن شرقيان و اسلام‎شناسی به معنای عام همچنين مليت آنها مورد بحث و بررسی قرار می‎گيرد.

دو دیدگاه درباره اهداف مستشرقان

وی در زمينه اهداف مستشرقان مانند فعاليت علمی و پژوهشی در خصوص مردم مشرق زمين به ويژه اسلام، تصريح كرد: اهداف مستشرقين را بايد به دو دسته تقسيم كرد؛ نخستين ديدگاه، ديدگاه خوشبينانه و دومی، ديدگاه بدبينانه است.

مدير گروه كلام مدرسه عالی قرآن كريم، گفت: از نظر ديدگاه خوشبينانه اگر بخواهيم استشراق را مورد بررسی قرار دهيم عده‌ای از نويسندگان غربی و عده ديگری از مستشرقين به عنوان يك خدمت برای شرقيان به تلاش‎های علمی دست زدند و هدف آنان نيز طبق مطالبی كه خودشان می‎گويند نجات شرقيان از عقب ماندگی است؛ يعنی در واقع آنان خود را برای پيشرفت شرقی‎ها در علوم مختلف به زحمت انداخته‎اند.

وی اظهار كرد: نكته جالب آن است كه در ديدگاه خوشبينانه، مستشرقين، ادعای ارتقای معرفت دينی نيز داشتند و می‎گفتند كه با توجه به تجربيات علمی صدها ساله و اشراف علمی و ذهنی كه در علوم مختلف داشته‎اند تلاش می‎كنند كه با اين تلاش‎های علمی، سطح معرفتی علوم و حتی اديان شرقيان را ارتقا دهند.

علوی مهر بيان كرد: نكته جالب در اين زمينه آن است كه اين ديدگاه خوشبينانه به پژوهش‎های استشراقی از سوی برخی از دانشمندان مسلمان، مورد تائيد واقع شده است و اين افراد با اين تعريف غربيان از خود موافق بوده و به آنان اعتماد داشته‎اند كه در اين زمينه افرادی چون عايشه بنت الشاطی، طه حسين، صلاح‎الدين منجد، محمد فريد وجدی(صاحب دايره‎المعارف قرن بيستم) و ادوارد سعيد را مشاهده می‎كنيم.

دیدگاه واقع گرایانه به اهداف مستشرقان

اين پژوهشگر و مدرس قرآن كريم عنوان كرد: در اين زمينه ديدگاه ديگری نيز وجود دارد كه به آن، ديدگاه بدبيانه يا واقعی‎گرايانه می‏گويند؛ ديدگاهی كه رنگ بيشتری از واقعيت را در خود جای داده است؛ در اين ديدگاه نيز دو نظر وجود دارد كه يك گروه عنوان می‎كنند كه به طور كلی مستشرقان با ديد منفی به مطالعه شرق و اسلام پرداخته‎اند و به طور كلی برای تخريب اسلام به مطالعه در اين زمينه و ارايه نقد و نظر پرداختند ولی نظر دوم آن است كه عده‎ای از آنان ممكن است چنين رويكردی داشته باشند ولی عده ديگری از آنان شايد با اين نيت وارد نشده‌‎اند و ممكن است كه در گفتارشان درباره دليل حضور در اين عرصه درست گفته باشند.

وی يادآور شد: در خصوص مستشرقان بحث‎های زيادی مطرح شده و است و دانشمندانی كه در اين زمينه به تلاش علمی دست زده‎اند، به ذكر اهداف متعددی از دلايل خاص فعاليت‎های علمی آنان اشاره كرده‎اند؛ يكی از اهدافی كه در تلاش محققان برای مستشرقان ذكر شده است، اهداف تبشيری است.

علوی مهر افزود: در اين زمينه عنوان شده است كه بسياری از مستشرقين و محققان غربی عمده به تبليغ دين مسيحيت و يهود و... پرداخته و نقدهايی غيرواقعی را برای محكوم كردن دين اسلام مطرح كرده‎اند؛ در حوزه استشراق و قرآن‎‌پژوهی اين نظر بيشتر به چشم می‎آيد كه آنان سعی كرده‌اند در عمده فعاليت‎های علمی خود در اين زمينه اتهاماتی را به قرآن كريم و پيامبر(ص) نسبت دهند؛ آنان در بسياری از پژوهش‎های خود به دنبال ترويج غير الهی بودن و غير وحيانی بودن قرآن بوده‎اند.

ادامه دارد...