بررسی حرمت دفن شهدا و تفحص از نگاه اسلام

در بينش اسلامی و فرهنگ دينی پيكر اموات و متوفيانی كه به دلائل گوناگون بر روی زمين مانده و امكان دسترسی به ابدان آنان نيز وجود دارد، بايد در مكان‌های مناسب و با آداب اسلامی به خاك سپرده شوند.

احترام به اموات در اسلام آن چنان تأكيد شده است كه غسل و كفن و نماز و دفن مسلمان دوازده امامى، بر هر مكلفى واجب است و اگر بعضى انجام دهند، از ديگران ساقط مى‏شود. و چنانچه هيچ‌كس انجام ندهد همه معصيت كرده‏اند. بنابر احتياط واجب حكم مسلمانى هم كه دوازده امامى نيست، همين طور است. (رساله توضيح المسائل مراجع تقليد)».

در قرآن كريم سوره المرسلات نيز خداوند می‌فرمايد «ألم نجعل الارض كفاتا أحياء وأمواتا» ‌مگر ما زمين را دربرگيرنده و پوشاننده شما در حال مرگ و زندگی قرار نداديم‌؟‌

حال شهدا كه دارای منزلت والا و جزء بندگان و اوليای خاص خداوند سبحان هستند و با رشادت‌ها و ايثارگری‌ها، عزيزترين سرمايه انسانی خود را در راه اهداف متعالی اسلام فدا می‌كنند و در معركه جنگ و جهاد مظلومانه به شهادت می‌رسند، پيكرهای مطهرشان دارای قداست و اهميت بالاتری است.

اگرچه بر طبق روايات، شهدای معركه غسل و كفن ندارند، اما آداب دفن بر آنها مترتب است و لازم است با شكوه و عظمت تشييع و به خاك سپرده شوند. تفحص و خاكسپاری پيكر مطهر شهدای به خاك و خون افتاده كربلا كه در رأسشان پيكر شريف حضرت اباعبدالله‌الحسين(ع) بعد از سه شبانه‌روز، الگويی برای اقدام مجاهدانه جست‌وجو و تفحص پيكرهای شهدای هشت سال جنگ تحميلی است.

تلاش مجدانه و طاقت‌فرسا برای يافتن پيكرهای مطهر شهدا و بازگرداندن شهدا به خانواده‌هايشان و تشييع و خاكسپاری آنان در محل‌های مناسب، هم تكريم و تعظيم به مقام شهدا و احترام و سپاسگزاری از خانواده آنان و هم سر منشأ آثار و بركات فراوان در كشور است.

كار جست‌وجوی پيكرهای پاك و مطهر شهدای دفاع مقدس از سال 67 آغاز و تا آخرين روزهای سال 69 به صورت پراكنده ادامه يافت. اما با تشكيل كميته جست و جوی شهدا و مفقودين، اولين عمليات رسمی تفحص پيكرهای پاك شهدا در پنجم فروردين‌ماه سال 70، در منطقۀ پنجوين(منطقه عملياتی والفجر4) در ارتفاعات كانی مانگا آغاز شد.

كميته جست و جوی مفقودين بنابر مصوبه شورای امنيت ملی در شهريورماه سال 70 تشكيل شد و هدف آن رديابی پيكر مطهر شهدا در مناطق عملياتی و مشخص كردن وضعيت نهايی مفقودين بود. در حقيقت انگيزه تشكيل آن كاهش عوارض روانی، اجتماعی جنگ در بين افراد جامعه بود. سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، ارتش جمهوری اسلامی، جمعيت هلال احمر، بنياد شهيد، وزارت امور خارجه، وزارت اطلاعات، ستاد رسيدگی به امور آزادگان و وزارت كشور با اين كميته همكاری داشته‌اند. بعضی نهادها مانند وزارت ارشاد يا سازمان تبليغات اسلامی بنابر احتياج از آنها دعوت به عمل آمده است.

تا اوايل سال 82 نزديك به 48 هزار پيكر شهيد در عمليات كاوش در 286 منطقه شناسايی شده، كشف شد. بزرگترين گور دسته‌جمعی كشف شده مربوط به شهدای طلاييه با 140 شهيد بود. در بزرگترين تشييع انجام شده در سال 73، پيكرهای پاك 3120 شهيد در تهران تشييع شد.

نيمه شعبان سال 1369 بود. گفتيم امروز به ياد امام زمان (عج) به‌دنبال عمليات تفحص می‌رويم اما فايده نداشت. خيلی جست‌وجو كرديم پيش خود گفتيم يا امام زمان(عج) يعنی می‌شود بی‌نتيجه برگرديم؟ در همين حين 4 يا 5 شاخه گل شقايق را ديديم كه برخلاف شقايق‌ها، كه تك‌تك می‌رويند، آنها دسته‌ای روئيده بودند.

گفتيم حالا كه دستمان خالی است شقايق‌ها را می‌چينيم و برای بچه‌ها می‌بريم. شقايق‌ها را كنديم. ديديم روی پيشانی يك شهيد روئيده‌اند. او نخستين شهيدی بود كه در تفحص پيدا كرديم، شهيد مهدی منتظر قائم.