درك ابيات حافظ مستلزم دانستن زندگی مردم است

به گزارش خبرگزاری بين‌المللی قرآن(ايكنا) شعبه فارس، حسن ذوالفقاری، مدير گروه آموزش زبان و فرهنگستان ادب فارسی امروز شنبه، 20 مهرماه در ارائه مقاله خود با موضوع «مثل‌سازی و مثل‌آوری در شعر حافظ» در نشست‌های علمی يادروز حافظ در شيراز با اشاره به جايگاه امثال در فرهنگ شفاهی گفت: در اشعار حافظ دو نوع عناصر مادی و معنوی وجود دارد.

وی افزود: عناصر مادی مانند ابزارها، مسكن، خوراك، پوشاك، پيشه‌ها، مشاغل و... و عناصر معنوی مانند آداب و سوم، شادی‌خواری، آئين‌های ملی و مذهبی، مثل‌ها، هنرهای قومی و... در اشعار حافظ مشاهده می‌شود.

ذوالفقاری با تصريح اينكه جهت درك تك تك ابيات حافظ مستلزم دانستن زندگی مردم است، گفت: نكته‌هايی كه در شعر حافظ است آداب و زندگی مردم را كاملاً بازتاب می‌كند به‌طوری‌كه اشعار حافظ كمك فراوانی به گويش‌شناسی مردم فارس می‌كند.

مدرس دانشگاه تربيت مدرس خاطرنشان كرد: تعريفی از مثل، جمله‌های كوتاه مشهود و گاه آهنگين حاوی اندرزها، مضامين، حكيمانه و تجربيات قومی مشتمل بر تشبيه كه حافظ از اين ظرفيت به‌خوبی استفاده كرده است.

وی در ادامه به دلايل استفاده مردم از شعر حافظ و مثل شدن آن اشاره كرد و گفت: انس و الفت مردم به شعر حافظ، مكتب‌خانه‌ای بودن ديوان حافظ، جامعيت شعر حافظ، پيوند شعر حافظ با زندگی مردم دلايل استفاده مردم از شعر حافظ و مثل شدن آن‌هاست.

ذوالفقاری خاطرنشان كرد: در تمام ادوار ديوان حافظ و سعدی از متون اصلی مكتب‌خانه‌ها بودند و مردم از جامعيت شعر حافظ استفاده می‌كرده‌اند، پس از سعدی، صائب، نظامی، حافظ مقام چهارم را در كاربرد مثل‌ها دارد كه 780 شعر و بيت او مثل است.

مدير گروه آموزش زبان و فرهنگستان ادب فارسی به شرح دلايل استفاده حافظ از مثال در اشعار خود پرداخت و گفت: ايجاز و اختصار ذاتی امثال، فشردگی استواری و صلابت معنای امثال، جامع‌الاصراف بودن از جمله دلايل استفاده حافظ از مثال است.

وی با اشاره به شيوه‌های مثل‌آوری حافظ گفت: حافظ به طريق حل، درج، آوردن دو مثل در يك بيت، ‌آوردن معنی يا عين امثال عربی‌، آوردن تمثيل، امثال كنايی، ذكر مرجع مثل‌آوری كرده است.

ذوالفقاری با يادآوری اينكه بسياری از ابيات حافظ مثل شده است، گفت: امثال به طريق حل به‌خصوص در شعر حافظ زياد به‌كار برده شده است و برخی ابيات حافظ در خواص مثل است و مخصوص عوام نيست.