فارس در یک نگاه + عکس

جهت مشاهده جاذبه‌های گردشگری و زیارتی شیراز اینجا کلیک کنید

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از فارس، استان فارس در جنوب ایران واقع شده و از شمال به اصفهان و یزد، از شرق به کرمان، جنوب به هرمزگان و از غرب به بوشهر و کهگیلویه و بویراحمد محدود است.
ارتفاعات فارس به چهارگروه شمالی، مرکزی، جنوبی و غربی تقسیم می‌شود. بلندترین ارتفاع این رشته کوه، کوه بل با ارتفاع 4 هزار متر در جنوب شرقی اقلید واقع شده است. از مشهورترین دره فارس می توان به تنگ براق، بستانک، تیزاب، تادوان و لایزنگان اشاره کرد که دارای چشم‌اندازهای زیبا و محل تفریح و سیاحت مردم این استان محسوب می‌شود.
آب و هوای این استان در شمال سردسیر، در نواحی مرکزی زمستان‌ها معتدل و بارانی و تابستان‌های گرم و نیمه خشک است. در جنوب و جنوب شرقی زمستان‌ها معتدل و تابستان‌های بسیار گرم دارد. فارس یکی از مناطق مهم عشایری ایران است و بزرگترین ایل در منطقه فارس، ایل قشقایی است.
از مهم‌ترین مناطق حفاظت شده در فارس می‌توان به پارک ملی بمو در شمال شیراز، مناطق حفاظت شده بهرام گور محل اصلی زیست گورخر ایرانی، منطقه حفاظت شده ارژن و پریشان، منطقه حفاظت شده هرمز لارستان و منطقه حفاظت شده بصیران اشاره کرد.
در این استان، غارهای بسیاری وجود دارند که از مشهورترین آن‌ها می‌توان به غار شاپور در کازرون، غار تادوان، غار شفق نزدیک شیراز و غار گوهر نزدیک آباده ذکر کرد.
رودخانه‌های فارس اندک و بیشتر فصلی هستند و در میان بزرگترین رودخانه‌های این استان باید به رودخانه کر که از کوه‌های سید محمد و پلنگری در منطقه اقلید سرچشمه می‌گیرد، اشاره کرد. دیگر رودهای مهم این استان، رود فهلیان، قره آغاج، فیروزآباد و .. است. این استان دارای دریاچه‌های مهارلو در جنوب شیراز، پریشان و بختگان است.
فارس دارای تعداد بی‌شماری چشمه‌های آب معدنی است که از میان مشهورترین آن‌ها باید حاجی آباد اقلید، پلنگان نی‌ریز، سراب بهرام نورآباد، شش پیر سپیدان اشاره کرد که از مهم‌ترین جاذبه‌های گردشگری این استان محسوب می‌شوند. آبشارهای مشهور فارس عبارتند از آبشار مارگون در سپیدان، آبشار فدامی در داراب و غیره.
به گزارش ایکنا، در ادامه این گزارش به شهرستان‌های مختلف این استان سر زده و جاذبه‌های گردشگری و زیارتی آن‌ها بر می‌شماریم.
شهرستان آباده
شمالی‌ترین شهرستان فارس است که در جاده شیراز ـ اصفهان واقع شده است. جاذبه‌های گردشگری این شهرستان به شرح زیر است:
قلعه باستانی ایزدخواست
منطقه باستانی ایزدخواست از بناهای دوره ساسانی در 75 کیلومتری شمال آباده واقع شده است. در میان بزرگترین بناهای ایزدخواست، باید به یک چهارطاق عصر ساسانی که در قرن نهم هجری تبدیل به یک مسجد شد و در گرمابه‌ای که آن نیز در عصر ساسانی ساخته شده بود، اشاره کرد.

کاروانسرای ایزدخواست
این کاروانسرا از بناهای دوره صفویه است که در حدود 4 هزار متر مربع وسعت دارد. این کاروانسرا کناره شرقی رودخانه ایزدخواست و در شرق قلعه باستانی ایزدخواست واقع شده است.

عمارت کلاه فرنگی

عمارت کلاه فرنگی از بناهای دوره قاجاریه است که به صورت یک طبقه در میان باغچه‌ای مربع شکل واقع شده است. طرح این بنا دایره‌ای است و از سه نیم دایره تشکیل شده است. این عمارت بر روی سکویی آجری به ارتفاع 80 سانتی متر قرار دارد و به اندازه دو پله از سطح زمین فاصله دارد.

تیمچه صرافیان

در شهر آباده بنایی از دوره قاجاریه در بازار قدیمی شهر قرار دارد که به تیمچه صرافیان مشهور است. این بنای آجری دارای حیاطی مستطیل شکل در وسط است که در اطراف آن اتاق‌ها و حجره‌های متعددی قرار دارد.
از آثار تاریخی این منطقه می‌توان به قصر بهرام گور و عمارت خواجه عکاشه اشاره کرد. علاوه بر جاذبه‌های تاریخی مناطق گردشگری چون باغ‌های صغاد، سورمق و منطقه شکار ممنوع بصیران جاذبه‌های دیگری است که مسافران و دوستداران را به این شهرستان فرا می‌خواند.

شهرستان ارسنجان
این شهرستان در فاصله 120 کیلومتری شمال شیراز واقع شده است که از جنوب شرقی به نی‌ریز، غرب به مرودشت و از شمال به پاسارگاد و خرم‌بید و از شرق به بوانات متصل است.

ایوان قدمگاه
ایوان قدمگاه اثری به جامانده از دوران هخامنشیان و در انتهای کوه رحمت است و در شمال روستای چاشتخوار قرار دارد. به نظر  باستان‌شناس مشهور لویی واندنبرگ این مکان محلی برای آئین‌های مذهبی بوده است. ایوان قدمگاه جایگاهی وسیع بریده شده از کوه و سنگ یکپارچه‌ای است که دارای سه ایوان در سه طبقه و یکی پس از دیگری است.

مدرسه علمیه سعیدیه

این مدرسه در سال 1085 هجری قمری در زمان صفویه از سوی فردی خیر و نیکوکار، به نام حاج سعیدالله ساخته شده است. سر ورودی مسجد مقرنس کاری شده و در زیر آن کتیبه‌ای نقر شده است. از این مدرسه علما و بزرگانی چون آیت‌الله میرزا ابوالقاسم فقیه، آیت‌الله میرزا علی اکبر روح ایمان، آیت‌الله سیدمحمد حسین ارسنجانی بپا خاسته‌اند.

مسجد جامع ارسنجان
این مسجد از دوران صفویه است که دارای و شبستان در غرب و شرق است که شبستان غربی بزرگتر از شبستان غربی است.

غار ضحاک
غار ضحاک از جاذبه‌های گردشگری و مکان‌های زیبا به خصوص برای غار نوران است که دستیابی به آن با وسیال مجهز کوهنوردی و غارپیمایی مسیر است. در کتاب آثا عجم نوشته شده است که فریدون چون ضحاک را دستگیر کرد، پیش از آن که او در کوه دماوند حبس کند، در این محل محبوس کرد.

تل تیموران، تل شرابی، تل کاخ، پیرباصفا، قلاتخوار از دیگر آثار تاریخی و فرهنگی این شهرستان به شمار می‌آید.

شهرستان استهبان
این شهرستان در فاصله 175 کیلومتری شیراز واقع شده است که از شمال و شرق به شهرستان نی‌ریز، از غرب به شیراز و از جنوب به فسا و داراب محدود است.

چهارطاق ایج
این آثار از دوره ساسانی بوده و در زوایه شمالی جاده ورودی استهبان به ایج در دره‌ای سرسبز واقع شده است. چهارطاقی ایج کاملاً سالم و فقط سقف گنبدی آن از خارج بازسازی شده است. کف چهار طاقی از سطح زمین مقداری گودتر است و برای ورود به آن باید چند پله کوتاضه را طی کرد. سرچشمه قنات‌های واقع در این دره، به درون این چهار طاقی هدایت می‌شود.

مسجد سنگی
در جنوب غربی چهار طاقی ایج در پایه سنگی کوه صفه‌ای تراشیده  شده و ایوان بزرگی نیز از درون سنگ در جلو آن احداث شده که پیش از آن عبادتگاه زرتشتیان بوده است. در سال 603 هجری قمری شخصی به نام امیرالحاجب فرمان ایجاد یک محراب اسلامی را در دیواره ته این ایوان سنگی را داد. هم‌اکنون این ایوان به مسجد سنگی مشهور است.

مولانا شیخ شیرین مغربی
مولانا محمد شیرین مغربی از عارفان وارسته قرن 8 هجری قمری است که با شاهرخ‌بن تیمور معاصر بوده و با کمال خجندی ملاقات کرده است. وی از مریدان شیخ اسماعیل سمنانی و او مرید شیخ عبدالرحمن اسفراینی است که خرقه از جناب محی‌الدین اعرابی گرفته است.

شهید رابع
آیت‌الله شیخ محمد باقر استهباناتی در سال 1216 هجری شمسی در استهبان متولد شد و بعد از طی مراحل تحصیلات عالی دینی و علمی در حوزه‌های مختلف به درجه اجتهاد نائل شد. شیخ از آزادی‌خواهان و هواداران سرسخت مشروطیت بود و سرانجام در حسینیه قوام شیراز هدف تیر مستبدان قرار گرفت.
اماکن  تاریخی، سیاحتی و مذهبی چون چهل برکه، قلعه دارالامان، چهارطاقی ماه فرخان، امامزاده شهباز(ع) شاه عبدالعظیم و... از جمله گردشگاه‌های این منطقه به شمار می‌آیند.

شهرستان اقلید
این شهرستان در فاصله 275 کیلومتری شیراز واقع شده است که از شمال به آباده، جنوب به مرودشت و سپیدان، از غرب به استان اصفهان و از شرق به خرم‌بید محدود است.

حوض دختر گبر
در مرکز شهر اقلید و بر دامنه تپه سنگی قلات حوض دختر گبر قرار دارد. بر دیواره‌های آن کتیبه‌ای به خط پهلوی ساسانی به طول 2 متر و عرض 88 سانتی‌متر نقش شده که مربوط به زمان ساسانیان است.

تنگ براق
این مکان طبیعی در روستای براق در اقلید واقع شده است. این دره از درختان سرسبز در هم تنیده، رودخانه زلال و چشمه‌های زیبایی برخوردار است. در این مکان کتیبه‌ کوچکی وجود دارد که یک متن 16 خطی پهلوی ساسانی به روی آن نقر شده است.

قدمگاه سده
قدمگاه سده یک مکان طبیعی بسیار زیبا، دارای چشمه‌های زلال و درختان سربه فلک کشیده است. این تفرجگاه طبیعی در نزدیکی شهر سده واقع شده است.

چشمه محمد رسو‌ل‌الله(ص)
این چشمه زیبا دارای آبی فراوان است که حتی در سال‌های خشک سالی و کم ‌باران، آب آن تغییر چندانی پیدا نمی‌کند. در ارتفاعات چشمه، سنگی به نام سنگ دل قرار دارد که باورها و اعتقادات مردم به ان زیاد است.

امامزاده سیدمحمد(ع)
این امامزاده در کنار روستای کافتر قرار دارد. این زیارتگاه محلی است زیبا با آب‌های فراوان و چشمهسارهای زیبا که طراوت خاصی به این منطقه بخشیده است.
اماکن تاریخی و مذهبی چون امامزاده عبدالرحمن(ع)، تل قصر بهرام، چشمه چغر سیاه و تفرج‌گاه بهرام گور از جمله آثار معروف این شهرستان محسوب می‌شوند.

شهرستان بوانات
این شهرستان در فاصله 220 کیلومتری از شیراز واقع شده است که از جنوب به شهرستان نی‌ریز، از غرب به ارسنجان و پاسارگاد، از شمال غربی به خرم‌بید و از شرق به استان یزد محدود است.

حسینیه سوریان
این حسینیه، در ضلع غربی مسجد جامع سوریان واقع شده است. اشعاری که در کتیبه متون‌های آن در چوب منقوش است، ظاهراً در زمان کریم خان زند بنا شده و سبک معماری آن نیز به همان دوره برمی‌گردد.

مسجد جامع سوریان
اثر مهم و زیبای مسجد جامع سوریان متعلق به قرن 6 هجری (دیلمیان) است. منبر منبت‌کاری شده متعلق به سال 771 هجری قمری وجود داشت. این منبر از چوب چنار ساخته شده و در تزئینات آن از چوب‌های عود، آبنوس فوفل و صندل سیاه و سفید استفاده شده است، در موزه ایران باستان قرار دارد.

پل آجری سوریان
پل آجری که در جنوب شهر سوریان بر روی رودخانه ساخته شده، متعلق به دوره صفویه است. این پل گذرگاه اصلی عبور و مرور برای مبادله کالا در زمان قدیم و تدارک قشون بوده است.

امامزاده حمزه(ع)
در روستای بزم، در شرق سوریان، مقبره‌ای مشهور به بقعه حضرت امامزاده حمزه(ع) قرار دارد که دارای گنبدی با کاشی‌کاری‌های فیروزه‌ای به ارتفاع حدود 16 متر است. این بقعه هر سال پذیرایی زائران بی‌شماری از شهرهای مجاور است.
این منطقه دارای جاذبه‌های دیگر چون چشمه پیر کدوئیه، چشمه علی، غار کان گوهر، چشمه بید، باغ منطقه حفاظت شده توت سیاه، تفرج‌گاه محمد حنیفه در نزدیکی روستای قلات، چهارطاق ساسانی و... است.

شهرستان پاسارگاد
این شهرستان در فاصله 120 کیلومتری شمال شیراز واقع شده است که از شمال به خرم‌بید، شرق ارسنجان و از غرب به اقلید متصل است.

مجموعه جهانی پاسارگاد
این مجموعه باستانی شامل آرامگاه کوروش، کاخ بارعام، کاخ دروازه، پل، کاخ اختصاصی کوروش، زندان سلیمان، تحت سلیمان، محوطه مقدس، آتش‌دان‌ها و کاروانسرای مظفری است. پاسارگاد به دلیل انتساب آن به سلیمان نبی از  ارج و قرب ویژه‌ای برخوردار بوده و تنها به مدد یافته‌های باستان‌شناسی ماهیت واقعی این مکان به عنوان پایتخت کوروش شناسایی شد.

کاخ بار عام
از مشهورترین کاخ‌های به جا مانده در پاسارگاد در شمال آرامگاه کوروش که به دلیل تک ستونی که معجزه آسا پس از قرن‌ها بر جای مانده بود آن را کاخ ستون‌دار نیز نامیده‌اند، کاخ بار عام است. این کاخ بنایی مستطیل شکل به طول 54 متر و عرض 35 متر بوده است.

مقبره کوروش
این مقبره نخستین بنایی است که برای افرادی که به پاسارگاد وارد می‌شوند، قابل مشاهده است. آرامگاه از یک سکوی بلند از شش ردیف سنگی و اتاق آن در بالای ششمین ردیف تشکیل شده است.

کاخ دروازه
در جنوب شرقی کاخ بار عام، کاخ دروازه قرار دارد که به دلیل نقش برجسته درگاه شمال شرقی آن که نقش انسان بال داری را نشان می‌دهد از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. این کاخ مشتمل بر یک تالار با دو درگاه اصلی و دو درگاه فرعی است. وسعت این کاخ 726 متر مربع است.

کاخ اختصاصی
بقایای کاخ اختصاصی کوروش در شمال غربی کاخ بارعام قرار دارد. این کاخ با مساحت 3 هزار 192 متر مربع بزرگترین کاخ در این مجموعه به شمار می‌آید. این بنا شامل یک تالار مستطیل شده با دو ایوان ستون داردر جنوب شرقی و شمال غربی است.

تخت سلیمان (تل تخت)
این بنا بر طبق سنت محلی به سلیمان نبی منسوب شده است. دیوید استروناخ باستان‌شناس مشهور، این بنا را دژ نامیده است. در جریان حفاری در این مکان آثاری از دوره‌های تاریخی از زمان کوروش تا قرون نخستین اسلامی شناسایی شده است. تل تخت نزدیک به 2 هزار وسعت دارد.

زندان سلیمان (آرامگاه کمبوجیه)
در شمال کاخ اختصاصی کوروش، ویرانه‌های بنایی وجود دارد که به نام زندان سلیمان مشهور است. درباره وجه تسمیه این بنا نظرات مختلفی چون آتشکده، آرامگاه کمبوجیه و گنج‌خانه کوروش عنوان شده است.

کاروانسرای قوام آباد
در روستای قوام آباد و در 20 کیلومتری جنوب سعادت شهر، کاروانسرایی مربوط به دوره قاجاریه قرار دارد.
از دیگر آثار در این منطقه می‌توان به تنگ بلاغی، امامزاده حمید(ع)، امامزاده سلطان حسین(ع) و...اشاره کرد.

شهرستان جهرم
این شهرستان در فاصله 190 کیلومتری شیراز واقع شده است و از جنوب به خنج، غرب به قیر و کارزین و فیروزآباد از شمال به شیراز و از شرق به فسا و داراب متصل است.

قدمگاه جهرم
در جنوب شهر جهرم،‌ در دامنه کوه واقع شده است. این بنا شامل یک تالار گنبددار هشت گوش یک ساختمان چهارگوش چسبیده به آن و دارای چند اتاق است. مورخین بر این باورند این بنا متعلق به دوره ساسانی بوده و بعدها در قرون اسلامی تغییر کاربری داده است.

مقبره جاماسپ
این آرامگاه بر روی تپه‌ای کوتاه در دو کیلومتری روستای خراده در جنوب غربی خفر قرار دارد. افسانه‌های بسیاری درباره این آرامگاه در میان مردم محلی رواج دارد. تاریخ این بنا و سازندگان آن به درستی معلوم نشده است.

غار سنگ شکنان
در سمت جنوبی شهر جهرم درون دره‌ای سرسبز و خرم بر سینه کوه، غاری بسیار وسیع و بزرگ به نام غار سنگ‌شکن وجود دارد. این غار معدن سنگ‌های آهکی برای استفاده در ساختمان‌سازی بوده است.

مدرسه علمیه خان
این مدرسه متعلق به دوره‌ صفویه است. این بنا دارای 20 حجره است که ویژه تربیت طلاب است.
از دیگر آثار در شهرستان جهرم می‌توان به آتشکده سیمکان، دروازه پیرشیب، تنگ ناری، آبشار خفر، چشمه آب شیخ، سربند و بست و ... اشاره کرد.

شهرستان خرم‌بید
این شهرستان در فاصله 187 کیلومتری شیراز واقع شده است که از جنوب به شهرستان خنج، از غرب به قیروکارزین و فیروزآباد، از شمال به شیراز و از شرق به فسا و داراب محدود است.

کاروانسراهای صفاشهر و شهیدآباد
کاروانسراهای متعددی چون صفاشهر، شهیدآباد متعلق به دوران صفویه و بعد از آن در این شهرستان دیده می‌شود. کاروانسرای صفاشهر دارای فضایی چهار گوش است که حیاط آن در وسط و حجره‌هایی در اطراف آن قرار دارد.

قصر بهرام گور
قصر بهرام گور معروف به تل خاکی، واقع در مرکز شهر صفاشهر از بناهای به جا مانده از دوران پیش از اسلام است. این بنا بر اثر تخریب در طول زمان به صورت تلی خاکی درآمده است.

مجموعه تاریخی امامزاده شهدا و امامزاده ابراهیم(ع)
این مجمو.عه در چهارکیلوتری جنوب صفاشهر قرار گرفته است. این محوطه دارای آثاری پیش از اسلام و اسلامی بوده است. این بقعه که از آن به عنوان مسجد استفاده می‌شده است، متعلق به عهد تیموری است.
از دیگر آثار در این شهرستان می‌توان به چشمه بناب، تفرجگاه قصر یعقوب، قلعه‌های باستانی منفرد، تپه‌های بیان، سرآسیاب قادرآباد و ... اشاره کرد.

شهرستان زرین‌دشت
این شهرستان در فاصله 337 کیلومتری از شیراز واقع شده است و از شمال غربی به فسا، از شمال و شرق به داراب، از جنوب به لارستان و از غرب به جهرم محدود است.

برکه سفید
این برکه در روستای مزایجان قرار دارد و یکی از بزرگترین برکه‌های ایران محسوب می‌شود. این آب انبار به کوشش فردی به نام آقا محمد و توسط استاد حسن شیرازی در سال 1265 هجری قمری ساخته شده است.

قلعه مزایجان
بر فراز کوهی مشرف به روستای مزایجان و در جنوب حاجی آباد بر فراز کوهی کم ارتفاع، آثار بنایی دیده می‌شود که جز حصار و آثار سنگ چینی دیوار چیزی از آن باقی نمانده است.

میل نقاره‌خانه
در نزدیک شهر حاجی آباد در منطقه‌ای به نام چاه سبز، آثار و بقایای یک چهار طاقی دیده می‌شود که اکنون تنها یک ستون از این چهار طاقی بر جای مانده است. این اثر به میل نقارخانه مشهور است.
از دیگر آثار در این منطقه می‌توان تل سفید،‌ بقاع متبرکه، امامزاده حسن(ع)، امامزاده شاه فرج‌الله(ع) نام برد.

شهرستان خنج
شهرستان خجن در فاصله 265 کیلومتری جنوب شیراز واقع شده است. این شهرستان از جنوب به لامرد و مهر، از شمال به قیروکارزین و جهرم و از شرق به داراب و لارستان محدود است. 60 درصد مردم این شهرستان را برادران اهل سنت تشکیل می‌دهند.

آرامگاه شیخ نجم‌الدین
این آرامگاه متعلق به شیخ نجم‌الدین است که به سال 782 هجری قمری درگذشت و در محل خانقاه خود فن شد. در سال 924 هجری قمری یک مجموعه بنا پیرامون بنا ساخته شد که شامل ورودی مسقف، یک مسجد بزرگ و یک صحن وسیع بود. با اینکه بخش اعظم ورودی آرامگاه ویران شده اما بازمانده بنا همچنان زیبایی خاص خود را دارد.

آرامگاه قاضی حسن
این آرامگاه متعلق به یک صوفی بوده که با ملات لاشه سنگ ساروج ساخته شده است. داخل آرامگاه سنگ قبری زیبا نصب شده است.

آرامگاه شیخ حاجی محمد ابونجمی
این آرامگاه به سبک مسجدالحرام از سنگ، کاشی و گچ ساخته شده و از آثار تاریخی قرن 7 هجری است. نسب شیخ به امام موسی کاظم(ع) می‌رسد.

منار شیخ دانیال
بنای بقعه شیخ دانیال مربوط به سال 789 هجری قمری است. امروزه از مقبره چیزی جز پایه‌ها و یک سنگ قبر مرمر بر جای نمانده است. این مناره آجری 25 متری بر پایه سنگی هشت گوش قرار دارد. این مناره دارای 5 قسمت و متمایز تزئینی است.

آرامگاه کاکافخرالدین
کاکافخرالدین از شاگردان مشهور شیخ نجم‌الدین بود و اغلب در سفرها استاد خود را همراهی می‌کرد. کاکافخرالدین پس از مرگ شیخ، وی را به عنوان جانشین خود انتخاب کرد. آرامگاه وی دارای عناصر متمایز از معماری ایلخانی بوده اما در عصر صفوی به طور گسترده تحت تعمیرات قرار گرفته است. سطح خارجی بنا با کاشی‌های شش گوشه لاجوردی تزئین شده است.
از دیگر آثار در این منطقه می‌توان قلعه گبری محمله، برج و برکه ناله گبری، آب انبارهای شریف و بی بی شاهزاده و مقبره امرای میرشریف و... نام برد.

شهرستان داراب
شهرستان داراب در فاصله 254 کیلومتری جنوب شیراز واقع شده است. از جنوب به لارستان،‌غرب به زرین‌دشت و جهرم، شمال به ارسنجان و از شرق به استان کرمان متصل است.

شهر باستانی دارابگرد
ویراندهای یک برج و باروی مخروبه، تنها بازمانده یک شهر باستانی دایره‌ای شکل معروف به شهر دارابگرد است. در عصر ساسانیان بنا به گفته مورخین اردشیر بایکان فرماندار این شهر بوده است. این شهر دارای چهار دروازه ورودی و خروجی بوده و خندقی اطراف شهر را احاطه کرده است. خرده‌های سفال و توده‌های سنگ تنها چیزهای است که بعد از سرکوبی شبانکارها در قرن 6 هجری توسط اتابک جلال‌الدین چاولی والی فارس در این شهر ویران و متروک باقی مانده است.

مسجد جامع داراب
مسجد جامع داراب با دیگر مساجد در ایران متفاوت بوده و دارای چهار مناره با تزئینات آجرکاری و شبستانی در وسط و راهروهایی در اطراف آن است. معماری این مسجد تحت تأثیر بناهای اسلامی در هند به طور خاص آرامگاه اعتمادالدوله تهرانی در اگرا بوده است.

نقش رستم
این نقش برجسته ساسانی به علت بحث برانگیز بودن آن در میان نقوش برجسته مشابه آن از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. برخی از پژوهشگران این نقش را متعلق به اردشیر بابکان و برخی آن را به شاپور اول نسبت می‌دهند.مورخین این نقش برجسته را نماد کلی از پیروزی پادشاهان ساسانی بر امپراطوران رومی می‌دانند.

مسجد سنگی
این مسجد سنگی که به علت طرح شگفت‌انگیز آن در قرون اول اسلامی با احداث محرابی در آن به مسجد تبدیل شد، در حدود 6 کیلومتری داراب در دل کوه حجاری شده است. این بنا به گفته پژوهشگران در ابتدا معبد مهرپرستی بوده است. یک آسیاب آبی و یک سیستم آبرسانی در مجاورت مسجد دیده می‌شود.

آبشار فدامی
در جنوب شرقی شهرستان داراب و در مجاورت روستای فدامی در منطقه‌ای گرم و نیمه خشک آبشار زیبای فدامی قرار دارد. این آبشار مجموعه‌ای از چند آبشار زیبا و دیدنی است که از جهت عرض وسعتی بیش از یک کیلومتر را دربر می‌گیرد. این آبشارها دارای آبی شیرین و شور، گرم و سرد است.

آتشکده آذرجو، قلعه بهمن تنگ رغز، تنگ چک چک دیگر مکان‌های گردشگری این شهرستان است.

شهرستان رستم
این شهرستان در فاصله 170 کیلومتری از شیراز واقع شده است و از شمال غرب به استان کهگیلویه و بویراحمد، از شرق و جنوب به شهرستان ممسنی محدود است.

نقش برجسته کورانگون
این نقش برجسته مشهور در روستای «سه تلو» بر سطح صخره‌ای کوه (شمال غربی نورآباد ممسنی) حجاری شده است. در سال 1303 هجری قمری پروفسور هرتسفلد موفق به کشف این نقش برجسته شد. به اعتقاد باستان‌شناسان این مکان پرستشگاهی در عصر ایلامیان بوده است. این نقش دو رب‌النوع یک الهه مرد و یک زن را در حالی که افرادی پیرامونشان را فراگرفته‌اند به نمایش می‌گذارد.

دخمه سنگی (داوو دختر)
گور دخمه یا آرامگاه صخره‌ای معروف به داوو دختر در 45 کیلومتری شمال غربی نورآباد، از معروف‌ترین آثار در این شهرستان به شمار می‌آید. گروهی این مقبره را منسوب به کوروش اول (چیش پیش) می‌دانند. مکان داوو دختر در لهجه محلی (دی و دوور) به معنی مادر و دختر خوانده می‌شود. نمای این آرامگاه از دو طرف ورودی با دو نیم ستون آراسته شده است.

قلعه طوس و قلعه مورد از قلاع معروف اسماعیلیه، آتشگاه نزدیک مصیری (تشگه) و... از دیگر آثار باستانی این شهرستان است.

شهرستان مهر
شهرستان مهر در فاصله 480 کیلومتری شیراز واقع شده است. این شهرستان از جنوب و غرب به استان بوشهر، از شمال به قیرو کارزین و خنج و از شرق به لامرد متصل است.

حمام وراوی
این حمام از دو فضای پنج ضلعی تشکیل شده است. مصالح به کار رفته در این حمام، سنگ، گچ و ساروج است و پوشش سقف آن در هر بخش گنبدی شکل است. این حمام متعلق به دوره قاجاریه است.

استودان‌های خوزی
این استودان‌ها در بخش کوهپایه‌ای در دره‌ای به نام تنگ خوزی واقع شده است که برخی از آن‌ها دارای تزئینات کنگره‌ای شکل هستند.

قبرستان تاریخی فال
این قبرستان که در روستای فال واقع شده دارای سنگ قبرهایی به شکل صندوق است که متعلق به قرن هشتم تا قرن یازدهم هجری است.

آثار شلدان
آثار تاریخی در کنار روستای شلدان، از بخش اسیر واقع شده است. آثاری از چند سرستون در این منطقه دیده می‌شود که شباهت زیادی به آثار هخامنشی تخت جمشید دارد.
از دیگر آثار این منطقه می‌توان آسیاب‌های تنگ خوزی، آب انبارهای مهر، نرگس زارهای زیبا در اطراف روستای نورآباد و... نام برد.

شهرستان سپیدان
این شهرستان در فاصله 100 کیلومتری شیراز واقع شده است. این شهرستان از شمال و شمال شرق به اقلید و مرودشت، از جنوب به شیراز، از غرب به نورآباد ممسنی و از شمال غرب به استان کهگیلویه و بویراحمد محدود است.

آبشار مارگون
این آبشار طبیعی و زیبا در 50 کیلومتری شهر سپیدان واقع شده است. این آبشار دارای چشم‌اندازهای زیبا و شگفت‌انگیز است که از سرازیر شدن آب رودخانه کهمر و حوزه آن از فرازهای صخره‌های بلند به وجود آمده است. وسعت این منطقه حفاظ شده 300 هکتار است.

چشمه شش پیر
این چشمه زیبا و بسیار جذاب در حدود 15 کیلومتری جنوب شهر سپیدان گردشگران بی‌شماری را به خصوص در تابستان به سوی خود جلب می‌کند. این تفرجگاه علاوه بر جذابیت و چشم‌اندازهای طبیعی دارای تقدس در بین مردم شهر است.
پیست اسکی
دو پیست اسکی مجهز به نام‌های تربیت بدنی(کیلومتر) و دیگری پیست پولاد کف (کیلومتر 15) جاده سپیدان ـ کمهر قرار دارند که میعادگاه دوستداران ورزش‌های زمستانی است.

تنگ تیزاب
این منطقه طبیعی در 28 کیلومتری شمال غربی سپیدان قرار دارد رودخانه‌ای که در این تنگ جاری است دارای آب شیرین می‌باشد. تنگ تیزاب تفرجگاه معروفی است.

از دیگر آثار طبیعی و تاریخی در این منطقه می‌توان به امامزاده سیدنورالدین(ع)، برم فیروز، تنگ گمبل، چله‌گاه بزرگ و کوچک و... اشاره کرد.

شهرستان سروستان
این شهرستان در فاصله 80 کیلومتری از شیراز واقع شده و از شمال غربی به شیراز، شمال شرقی به نی‌ریز، غرب به جهرم، جنوب شرقی به داراب متصل است.

بقعه شیخ سروستانی
این بنا در مرکز شهر واقع شده است و در اصل شامل دو عمارت چهار طاقی بوده که هر یک ورودی جداگانه داشته است. در چهار طاقی بزرگ مقبره شیخ یوسف‌بن یعقوب سروستانی قرار دارد که مربوط به سال 680-679 هجری قمری است. در کنار سنگ قبر شیخ، سنگی دیگر قرار دارد که مربوط به محمدبن حسین علی‌البیضاوی به تاریخ 710 هجری قمری است. بر سر حجاری‌های سه در جنوبی نام استاد علی‌بن حسین الغری در تاریخ 680 هجری قمری درج شده است. بر دو ورودی در جنوب و شرق این بقعه حجاری و کتیبه بسیار زیبایی نقش شده که در تاریخ 713 هجری قمری را بر خود دارد.

کاخ سروستان
این کاخ ساسانی در مسیر روستای نظرآباد در 9 کیلومتری جنوب شرقی سروستان واقع شده است. در وضعیت فعلی این بنا شامل یک تالار، دو گنبد و دو ایوان است. یکی از آن‌ها ایوان اصلی است که در ضلع غربی قرار دارد و دومی ایوان فرعی است که در شمال کاخ واقع شده است. مساحت این کاخ 1600 متر مربع است. در دو سوی ایوان غربی دو اتاق کوچک قرار دارد.

شهرستان فراشبند
این شهرستان در فاصله 172 کیلومتری شیراز واقع شده و از شمال به شیراز و کازرون، شرق به قیرو کارزین و فیروزآباد، از جنوب به لارستان و از غرب به استان بوشهر متصل است.

چهار طاقی رهنی
این بنا به سبک دوره بناهای ساسانیان در جنوب شرقی فراشبند در مسیر جاده فراشبند به امامزاده شهید واقع شده است. در ساخت این بنای چهارطاقی از مصالح سنگ، گچ و ساروج استفاده شده است.

امامزاده شهید
بقعه امامزاده شهید در فاصله 35 کیلومتری جنوب شرقی فراشبند به طرف عسلویه واقع شده است. این امامزاده در بین مردم منطقه از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.

آسیاب بادی
این اثر بر روی کوهی در جنوب فراشبند مربوط به دوره پیش از اسلام قرار دارد. در کنار این کوه چاهایی از سنگ تراشیده شده که به چاه گبری معروف است.

حمام فراشبند
این حمام شبیه به حمام گنجعلی خان کرمان است که در 6 متری زیرزمین بنا و از سنگ و ساروج و طاق آن از گچ ساخته شده است.
از دیگر آثار این شهرستان می‌توان به امامزاده محمد(ع)، تفرجگاه خوشاب، قلات زرگران، آسیاب بادی، چهار طاقی نقاره‌خانه و... اشاره کرد.

شهرستان لامرد
این شهرستان در فاصله 446 کیلومتری شیراز واقع شده و از جنوب به هرمزگان، غرب به مهر، شمال به خنج و شمال شرقی به لارستان متصل است.

قلعه اشکنان
در بخش اشکنان، در شرق لامرد، آثار قلعه‌ای از دوره قاجاریه وجود دارد. مصالح به کار رفت در این قلعه خشت، سنگ و آهک است.

مسجد جامع اشکنان
این مسجد در مرکز بخش اشکنان و از بناهای دوره قاجاریه است که در زمان علی خان از خوانین محلی بنا شده است. این مسجد دارای تزئینات زیبایی و گچ‌بری در ایوان و شبستان است. در ضلع غربی و کنار مسجد حمام علی خان قرار دارد.

مسجد جامع اشکنان، آب انبار علی خان، امامزاده شاه فرج‌الله تنگ اورخشت، تنگ فاریاب و... از دیگر آثار دیدنی این شهرستان هستند.

شهرستان فسا
این شهرستان در فاصله 145 کیلومتری شیراز واقع شده و از شمال غربی به شیراز، شمال شرقی به نی‌ریز، غرب به جهرم و از جنوب شرقی به داراب محدود است.

تل ضحاک
تل ضحاک محوطه چهارگوش به ابعاد 850 در 800 متر به عمق 6 متر و عرض تقریبی 30 متر در جنوب شهر فسا واقع شده است. در حفاری‌های باستان‌شناسی تعدادی سفال متعلق به دوره ما قبل تاریخ همراه با اشیایی از دوره اسلامی کشف شده است. بر اساس باورهای محلی این مکان بازمانده کاخ ضحاک، حاکم بدنام اسطوره‌ای است.

قمپ آتشکده
در شمال فسا برکه‌ای کوچک وجود دارد که در لهجه محلی قمپ خوانده می‌شود. در اطراف این برکه ویرانه‌های آتشکده‌ای متعلق به عصر ساسانیان قرار دارد. احداث این آتشکده را به پسر طهورث نسبت می‌دهند.

امامزاده زاهد(ع)
مرقد مطهر این امامزاده که از نوادگان امام موسی کاظم(ع) است، در بخش زاهدشهر در جنوب فسا و در کنار قبرستان شهر واقع شده است. به نظر می‌رسد این بنا متعلق به دوره مغول بوده است.
از دیگر آثار این منطقه می‌توان به امامزاده حسن(ع)، تنگ کرم،‌ تل سیاه، چهل چشمه و... اشاره کرد.

شهرستان قیروکارزین
این شهرستان در فاصله 170 کیلومتری شیراز واقع شده و از جنوب به خنج، از غرب و شمال غرب به فیروزآباد، از شمال و شمال شرقی به جهرم متصل است.

نقش پارتی
در سه کیلومتری قیر و در سمت چپ جاده در منطقه‌ای به نام سم دلدل، نقش برجسته یک سرباز پارتی دیده می‌شود. این نقش برجسته بر روی قطعه سنگی مکعب شکل به طول 2/4 متر و عرض 1/70 متر حجاری شده است.

پل عروس
این پل بر روی رودخانه قره آغاج در فاصله 17 کیلومتری جنوب شهر قیر ساخته شده و دارای 9 ستون سنگی بزرگ و 8 دهنده بوده که از سنگ‌های مکعبی شکل و ساروج در ساختن آن استفاده شده است. ارتفاع پایه این ستون‌ها بین 8 تا 12 متر بوده است.

قلعه گبری
در فاصله حدود 550 متری شهر قیر در دامنه کوه مشرف به شهر، قلعه‌ای است که به نام گبری نامیده می‌شود. به گفته پژوهشگران قدمت این بنا به دوران پیش از اسلام باز می‌گردد.

قلعه حمزه خانی
این قلعه نظامی مربوط به دوره قاجار در بخش مرکزی قیر و کارزین واقع شده و از دو بخش با مصالح کاملاً متفاوت تشکیل شده است.
از دیگر آثار در این منطقه می‌توان مسجد کردشول، مسجد و حمام قدیمی قیر و کارزین، حمام هوزر، امامزاده سید تاج‌الدین(ع) و... نام برد.

شهرستان کازرون
این شهرستان در فاصله 154 کیلومتری شیراز واقع شده و از جنوب به فراشبند، شمال به ممسنی و از شرق به شیراز محدود است.

شهر بیشابور
در فاصله 23 کیلومتری غرب شهر کازرون و در حاشیه رودخانه شاپور، شهر باستانی بیشابور با وسعت نزدیک به 200 هکتار به دست شاپور اول ساسانی ساخته شده است. تاریخ ساخت این شهر با توجه به کتیبه ستون‌های یادبود، سال 266 میلادی است.

تنگ چوگان
در ضلع شمالی شهر بیشابور، در دهانه‌ای به نام تنگ چوگان گنجینه‌ای از نقوش برجسته متعلق به دوره ساسانی حجاری شده که بیانگر جنگ‌ها، پیروزی‌ها و تاجگذاری امپراطوران ساسانی است. این نقوش از مهم‌ترین نقوش برجسته دوران ساسانی به شمار می‌رود.

غار شاپور
در فاصله 5 کیلومتری در شمال شهر بیشابور، در سینه کوه، داخل تنگ چوگان، غار بزرگی وجود دارد که در مدخل ورودی آن، مجسمه عظیمی از شاپور اول ساسانی به طرز باشکوهی حجاری شده است. ارتفاع این مجسمه 7 متر است.

دریاچه پریشان
این دریاچه با وسعت تقریبی 3 هزار و 300 هکتار، بزرگترین دریاچه آب شیرین فلات ایران است. دریاچه پریشان زیستگاه پرندگان مهاجری چون درنا، لک لک، فلامینگو، غاز و دیگر پرندگان است که به این دریاچه مهاجرت می‌کنند.
نقش برجسته بهرام دوم در سرمشهد کازرون، خانقاه شیخ امین‌الدین، نقش قندیل، امامزاده سیدحسین(ع) و... از دیگر آثار تاریخی این شهرستان است.

شهرستان فیروزآباد
این شهرستان در فاصله 120 کیلومتری شیراز واقع شده و از جنوب به قیروکارزین، غرب به فراشبند، شمال به شیراز و از شرق به جهرم محدود است.

کاخ اردشیر
این کاخ در کنار چشمه آبی معروف به قمپ آتشکده بنا شده است. این مجموعه به طول 104 متر و عرض 55 متر از سنگ، آهک، گچ و ساروج ساخته شده است. این کاخ مشتمل بر یک ایوان ورودی، تالار با رعام و قسمت مسکونی است.

شهرگور
این شهر باستانی از قدیمی‌ترین شهرهای دایره‌ای شکل ایران است. وسعت این شهر 300 هکتار بود که پیرامون آن برج و باروی ضخیم خشتی و خندقی به عرض 500 متر قرار داشت. این شهر دارای 4 دروازه به نام‌های دروازه هرمز، اردشیر، میترا و بهرام بوده است.

نقش تاجگذاری

این نقش برجسته مراسم تاجگذاری اردشیر سر سلسله دولت ساسانی را نشان می‌دهد اردشیر در این نقش در حال دریافت  افسر شهریاری از اهورامزدا به طرز زیبایی حجاری شده است. در پشت اردشیر شاپور اول جانشین اردشیر ایستاده است.

نقش پیروزی
در فاصله 1/5 کیلومتری صحنه تاجگذاری اردشیر، در سمت راست رودخانه بر سطح صخره نقش برجسته دیگری قرار دارد که بزرگترین و قدیمی‌ترین نقش برجسته از زمان ساسانیان است. در این نقش اردشیر اول، آخرین پادشاه پارتی اردوان پنجم را مغلوب کرده است.
از دیگر آثار این منطقه می‌توان به امامزاده اسماعیل(ع)، امامزاده خرقه، جاده ساسانی و... اشاره کرد.

شهرستان لارستان
لارستان در فاصله 394 کیلومتری جنوب شیراز واقع شده و از جنوب و شرق به هرمزگان، جنوب غربی به لامرد، غرب به خنج و از شمال به جهرم و دارای متصل است.

آرامگاه مادر نادرشاه
این آرامگاه در شرق قلعه اژدها پیکر قرار دارد. این بنای مربع شکل که روی سکویی قرار دارد، دارای 9 متر ارتفاع است و هر ضلع آن 4/5 متر طول دارد. انتساب این بنا به آرامگاه نادرشاه مورد تردید است.

قلعه اژدها پیکر
قلعه اژدها پیکر در سمت غرب شهر لار و بر بالای کوه واقع شده و از بناهای پیش از اسلام است. این قلعه شامل یک بنای اصلی و بناهای فرعی در پیرامونش بوده است. در میان این بناهای فرعی، برج‌های دیده‌بانی، یک گرمابه یک مخزن آب و یک آب انبار بزرگ وجود داشته است.

بازار قیصریه
یکی از بناهای مهم تاریخی فارس بازار قیصریه لار است. نام قیصریه در روزگار قدیم به بازارهایی اطلاق می‌شد که به دستور حاکم وقت ساخته می‌شد. مساحت کل این بازار 4 هزار و 153 متر مربع است که تمام آن از سنگ ساخته شده است. این بازار به 3 قسمت متمایز تقسیم شده است.

باغ نشاط
این عمارت در ضلع شمالی پل شاه عباسی بنا شده است. تزئینات نقاشی و گچ‌بری دیواره‌های عمارت باغ هر بیننده صاحب ذوقی را تحت تأثیر قرار می‌دهد. عمارت اصلی این باغ در سه طبقه بنا شده و شامل زیرزمین، طبقه همکف و طبقه اول است.
از دیگر آثار در این منطقه می‌توان به قلعه قدمگاه، امامزاده میرحمزه(ع)، خانه محمودی، آب انبارهای دهان شیر، حمام میر، کاروانسرای معتمد و... اشاره کرد.

شهرستان نی‌ریز
این شهرستان در فاصله 222 کیلومتری شیراز واقع شده و از شمال غربی به کرمان، جنوب به داراب، جنوب غربی به استهبان، غرب به شیراز و از شمال غربی به ارسنجان محدود است.

مسجد جامع نی‌ریز
مسجد جامع نی‌ریز در دوره دیلمیان به سال 360 هجری قمری از قدیمی‌ترین مساجد ایران است. بنا به گفته مورخان این بنا احتمالاً آتشکده‌ ای بوده که بعدها به مسجد تبدیل شده است. تزئینات به کار رفته ایوان این مسجد یک محراب گچ بری شده به طرز باشکوهی حجاری شده که دارای طرح‌های اسلیمی و کتیبه‌هایی به خط ثلث است. بر روی یکی از این کتیبه‌ها نام 12 امام شیعه درج شده است.

قلعه S.P.R پلیس جنوب
به علت سوق‌الجیشی بودن منطقه نی‌ریز و قرار داشتن بر سر راه‌های کرمان، یزد، بندرعباس، شیراز و اصفهان در جنگ جهانی اول نیروهای بیگانه انگلیس اقدام به ساخت قلعه‌ای از جنس سنگ، خاک و ساروج تحت عنوان قلعه اس. پی. آر (پلیس جنوب) در این شهر می‌کنند که بقایای آن هنوز باقی است.

آرامگاه شیخ احمد نی‌ریزی
با وجود شهرت فراوان شیخ احمد نی‌ریزی جزئیات زیادی از زندگی این هنرمند مشخص نیست. آنچه مسلم است وی از استادان به نام خوشنویسی در دربار شاه سلطان حسین صفوی بوده است. از مهم‌ترین آثار وی می‌توان به 5 نسخه قرآن مجید اشاره کرد که از شاهکارهای خوشنویسی به شمار می‌آیند. شیخ احمد نی‌ریزی در سال 1177 هجری قمری در نی‌ریز درگذشته است.

منطقه حفاظت شده بختگان
این منطقه با وسعت بیش از 359 هزار هکتار، در مسیر جاده نی‌ریز به ارسنجان واقع شده است و متشکل از دریاچه بختگان و جزیره‌ای زیبا از نرگس است. این منطقه حفاظت شده با پوشش گیاهی متنوع و گونه‌های متفاوت از حیات وحش بازدیدکنندگان بی‌شماری را به سوی خود جلب کرده است.

برکه احمدشاه، تنگ پلنگان و... از دیگر آثار این منطقه هستند.

شهرستان ممسنی
این شهرستان در فاصله 154 کیلومتری شیراز واقع شده و از جنوب به کازرون، غرب به استان بوشهر و کهگیلویه و بویراحمد و از شرق به سپیدان محدود است.

نقش برجسته سراب بهرام
در مسیر جاده نورآباد، کازرون، در فاصله 6 کیلومتری در سمت راست جاده محوطه با صفایی به نام سراب بهرام دیده می‌شود. بر روی صخره نقش برجسته‌ای به درازای 3/85 متر و بلندی 2/9 متر به سینه کوه حجاری شده است. در این نقش پادشاه ساسانی (بهرام دوم) در وسط و در دو سوی او چهار اشراف‌زاده ساسانی حجاری شده است.

میل اژدها
این میل در 7 کیلومتری جنوب غرب نورآباد و در پای کوه تنگ کاله قرار دارد. بسیاری بر این باورند که میل اژدها یک آتشکده بوده و گروهی دیگر معتقدند مکانی برای حفظ اشیاء مقدس بوده است. علت ساخت و تاریخ ساخت این بنا نامعلوم است. پایین این برج به نحوی ظریف و استادانه با به کار بستن سنگ‌های تراش، خوش طرح و پهن‌تر ساخته شده است.
از دیگر آثار در این شهرستان می‌توان به قلعه سفید، امامزاده شیرمرد و... اشاره کرد.

شهرستان مرودشت
این شهرستان در فاصله 45 کیلومتری شمال شیراز واقع شده و از شمال به اقلید، غرب به سپیدان، شمال شرقی به پاسارگاد و از شرق به ارسنجان محدود است.

تخت جمشید
مجموعه باستانی تخت جمشید با وسعت 125 هزار متر مربع به زمان داریوش اول در سال 518 هجری قمری بر دامنه غربی کوه رحمت بنا شد. این میراث جهانی شامل پلکان ورودی، دروازه ملل، کاخ آپادانا، کاخ مرکزی، کاخ تچر، کاخ هدیش، کاخ صد ستون، کاخ ملکه، خزانه، خیابان سپاهیان دروازه ناتمام و مقابر شهریاران هخامنشی است.

نقش رستم
این مجموعه باستانی بر دامنه کوه حاجی آباد(حسین کوه) در فاصله 6 کیلومتری تخت جمشید حجاری شده است. این مجموعه شامل مقابر شاهان هخامنشی و نقوش ساسانی، کعبه زرتشت، دو آتشدان سنگی و استودان‌هاست.

نقش رجب (نقش قهرمانان)
این مجموعه در فاصله 3 کیلومتری تخت جمشید و در دامنه شمالی کوه رحمت حجاری شده است. این نقوش شامل تاجگذاری اردشیر بابکان، تاج‌گذاری شاپور اول، نقش برجسته شاپور اول با درباریان و کرتیر و سنگ نوشته‌اش (مغ بزرگ زرتشتی) است. وجه تسمیه این مکان به نام نقش رجب نامعلوم است.

شهر باستانی استخر
استخر از شهرهای قدیم پارس در دوره باستان، در زمان حکمرانی دولت ساسانی نیز مورد توجه قرار داشته است. دروازه شهر، آثاری از برج و بارو، پایه‌های بناهای ویران و بازمانده ستون‌های سنگی تنها بازمانده از شهری باستانی است که در حفاری‌های باستان‌شناسی از خاک بیرون آورده شده است.