قاریان اجازه استخدام هر نوع آهنگی را در قرائت ندارند/ تشریح ملاکهای قرائت پسندیده
گروه فعالیتهای قرآنی: حافظ کل قرآن و کارشناس قرائت با بیان اینکه قاریان قرآن اجازه استخدام هر نوع آهنگ و لحنی را ندارند به تشریح ملاکهای قرائت پسندیده از دید روایات پرداخت.
حجتالاسلام والمسلمین رضا محمدی پرچوی، کارشناس حفظ و قرائت قرآن در گفتوگو با خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از قم، در پاسخ به این سؤال که قاریان در هنگام قرائت قرآن به چه میزان اجازه استفاده از الحان و نغمات را دارند؟ گفت: بیشک قاریان و اساتید اجازه استخدام هر نوع آهنگ را در قرائت قرآن ندارند، هرچند متأسفانه بعضی مواقع مشاهده شده که برخی تلاوتهای موجود در کشور با شاخصههای ذکر شده در آیات و روایات معصومین(ع) فاصله دارد.
وی اظهار کرد: با این حساب این آهنگها همچنان توسط مراکز و مؤسسات قرآنی و رسانهها ترویج میشوند و شاید دلیل آن عدم آگاهی و شناخت برخی از قاریان و مسئولان مربوطه با ملاکهای قرائت حسن و نیکو باشد.
ضوابط حاکم بر قرائت
این حافظ کل قرآن با اشاره به برخی از ضوابط و شرایط حاکم در قرائت قرآن که در روایات مورد تأکید و سفارش قرار گرفته است، تصریح کرد: از جمله این نغمات آن است که از الحان عربی بهشمار رود و نغمات را تا جایی که مفاهیم اجازه میدهد بهکار ببریم و در واقع اصل کلام خدا و نه اجرای کامل نغمات باشد.
محمدی پرچوی عنوان کرد: گاهی اوقات قاری در هنگام قرائت میخواهد صدای خود را به رخ مردم کشیده و نمایش دهد و مخاطب او بیش از آنکه به متن قرآن توجه کند، اسیر حرکات و رفتارهای نامعقول قاری شده و جلسه قرائت به صحنه تئاتر شبیه میشود.
رئیس مرکز آموزش راهبردی حفظ سازمان اوقاف و امور خیریه ادامه داد: به تعبیر روایات، قرآن میخواند تا گفته شود «فلانٌ حسَنُ الصَوت» و یا «فلانٌ قاری» که هیچ خیری در این نوع از قرائت وجود ندارد.
حدود و صغور الحان قرائت از دید پیامبر(ص)
محمدی پرچوی گفت: رسول گرامی اسلام(ص) درباره حدود و صغور بهکارگیری الحان و مقامات در قرائت قرآن کریم فرمودند: اقْرَءُوا الْقُرْآنَ بِأَلْحَانِ الْعَرَبِ وَ أَصْوَاتِهَا وَ إِیَّاکـُمْ وَ لُحـُونَ أَهـْلِ الْفـِسـْقِ وَ أَهـْلِ الْکـَبـَائِرِ فـَإِنَّهُ سَیَجِی ءُ مِنْ بَعْدِی أَقْوَامٌ یُرَجِّعُونَ الْقـُرْآنَ تـَرْجـِیـعَ الْغـِنـَاءِ وَ النَّوْحِ وَ الرَّهْبَانِیَّةِ لَا یَجُوزُ تَرَاقِیَهُمْ قُلُوبُهُمْ مَقْلُوبَةٌ وَ قُلُوبُ مَنْ یُعْجِبُهُ شَأْنُهُمْ؛ قرآن را با لحنها و آواز عرب بخوانید، و از لحن فاسقان و گنهکاران دورى کنید، زیرا پس از من مردمانى بیایند که قرآن را در گلو بچرخانند، مانند خوانندگى و نوحهخوانى و خواندن کشیشان، که از گلوى آنها نگذرد (یعنى مقبول درگاه خداوند واقع نشود) دلهاى ایشان وارونه است و هر که از آنها خوشش آید نیز دلش وارونه است.
وی اضافه کرد: پیامبر اکرم (ص) با پیشبینی این مسئله گروهی از قاریان را که روشهای ممنوع در تلاوت مانند: ترجیع، تطریب، ترقیص، ترعید، تحزین، تحریف، ایجاد ضرب، ایقاع، شیوه رهبانیت و استفاده از روشهایی در خواندن را که در شأن قرائت قرآن نبوده و حتی در سایر متون محل شبهه و احتمالاٌ حرام است گوشزد فرمودند.
چرخاندن صدا در گلو جایز نیست
این حافظ کل قرآن عنوان کرد: چرخاندن صدا در گلو و چهچهه و یا موج دادن به صدا در حین تلاوت «ترجیع» و عدم رعایت احکام تجویدی و بازی با صوت «تطریب» آنچه در شیوه قرآنخوانهایی که امروزه در ختمها انجام میدهند و یا قطع و وصلهای صوتی در حروف که ایجاد حالت «ترقیص» میکند، حرام است.
وی ادامه داد: گاهی در مجاس ترحیم برخی آهنگها از اشخاص نا آگاه صادر میشود و یا لرزشهای نامتعارف در صوت «ترعید» دارند که با تحسین قرائت قرآن منافات دارد و تمایل قاری به حالت بکاء و تباکی بهصورت غیر متعارف و از روی سمعه و ریا که «تحزین» نامیده میشود و قرائت قرآن در قالب و فرمهای فوق حرام است و جایز نیست.
محمدی پرچوی افزود: البته در روایات آمده است که: «انّ القرآن نزل بالحزن فاقرؤوه بالحزن» و یا آنکه از رسول خدا(ص) سؤال شد: منا حسن صوتاٌ بالقرآن فقال: علیه الصلوة و السلام: من اذا سمعت قرائته رأیت أنه یخشی الله؛ که روح این معنا با گریه کردن نامتعارف و حالت فریاد و ریاکاری در تباکی منافی است.
رهبانیت در قرائت پذیرفته نیست
این حافظ کل قرآن گفت: دیگر از وجوه مذموم در قرائت شیوه رهبانیت و تلاوت دسته جمعی بهصورت چند صدایی و قطع صدای یک گروه و ادامه پیوسته یک گروه دیگر بهطوری که شیوه مسیحیان «رهبانیت» است و نیز ایجاد ضرباهنگ در قرائت و دادن ریتمی خاص به جهت وزن آهنگین بعضی از آیات و عبارات قرآنی که یقیناٌ دون شأن کلام خداست.
محمدی پرچوی در پاسخ به این سؤال که آیا قاریان با این اسالیب ممنوعه محدود نمیشوند؟ گفت: کار قاری قرآن خوانندگی نیست بلکه او میکوشد تا با استفاده از صوت خوش خدادادی خویش موجب حلیه و زیبایی و آراستگی این عمارت با عظمت و نورانی شود و ضمن جلب رضای صاحب آن مردمان را با کلام وحی مأنوس و مألوف گرداند.
رئیس مرکز راهبردی حفظ سازمان اوقاف اظهار کرد: چه بسیار قاریان و اساتید از متأخرین و متقدمین در این مهم توفیقات فراوان بهدست آوردند و آوای ملکوتی آنها زینتبخش محافل و قلوب مؤمنان در سراسر جهان اسلام بوده و هست و بسیاری از غیر مسلمانان را نیز به اسلام عزیز رهنمون و با قرآن آشنا کردهاند و هرگز از گوشهها و برخی از آهنگهایی که محل شبهه دارد نیز استفاده نکردهاند.
