ولایت‌گرا بودن، عامل حفظ تمام فعالیت‌های تمدن اسلامی است

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، پیش همایش هشتمین همایش بین‌المللی پژوهش‌های قرآنی و تمدن اسلامی با موضوع «اهل بیت(ع) و تمدن اسلامی» روز گذشته، 29 اردیبهشت‌‌‌‌ در دانشکده تربیت مدرس قرآن کریم مشهد برگزار شد.

حجت‌الاسلام محمد اکبری، دبیر علمی هشتمین همایش بین‌المللی پژوهش‌های قرآنی و تمدن اسلامی و معاون پژوهش و فناوری دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم در این پیش همایش با بیان اینکه وقتی صحبت از تمدن اسلامی و قرآن است یعنی می‌خواهیم در آئینه و منظر قرآن، ماهیت تمدن اسلامی را ببینیم، ابراز کرد: یکی از خصیصه‌های تمدن اسلامی از نظر قرآن، ‌احیاگری و حیات آفرینی آن است.

وی ادامه داد: اگر هیچ آیه‌ای به جزء آیه 24 سوره انفال «یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُواْ اسْتَجِیبُواْ لِلّهِ وَلِلرَّسُولِ إِذَا دَعَاکُم لِمَا یُحْیِیکُمْ وَاعْلَمُواْ أَنَّ اللّهَ یَحُولُ بَیْنَ الْمَرْءِ وَقَلْبِهِ وَأَنَّهُ إِلَیْهِ تُحْشَرُونَ، اى کسانى که ایمان آورده‏‌اید چون خدا و پیامبر شما را به چیزى فرا خواندند که به شما حیات مى‏‌بخشد آنان را اجابت کنید و بدانید که خدا میان آدمى و دلش حایل مى‏‌گردد و هم در نزد او محشور خواهید شد» که به آیه حیات معروف است، نداشتیم همین یک آیه بشریت را کفایت می‌کرد، زیرا تمام آموزه‌ها و تعالیم مورد نیاز بشر اعم از واقعیت و ماهیت حیات و سبک چگونه زیستن را شامل می‌شود.

نورانی بودن؛ دومین ویژگی تمدن اسلامی

معاون پژوهش و فناوری دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم ویژگی دوم تمدن اسلامی از منظر قرآن را نورانی بودن آن دانست و ابراز کرد: در واقع اندیشه، رفتار، سیاست، اقتصاد و فرهنگ به شکل کامل و جامع در تمدن اسلامی دیده شده است.

اکبری با بیان اینکه سومین ویژگی تمدن اسلامی هدایت‌گری آن است، ابراز کرد: بر اساس آیه 9 سوره اسراء «إِنَّ هَذَا الْقُرْآنَ یِهْدِی لِلَّتِی هِیَ أَقْوَمُ وَیُبَشِّرُ الْمُؤْمِنِینَ الَّذِینَ یَعْمَلُونَ الصَّالِحَاتِ أَنَّ لَهُمْ أَجْرًا کَبِیرًا قطعا این قرآن به [آیینى] که خود پایدارتر است راه مى‏‌نماید و به آن مؤمنانى که کارهاى شایسته مى‏‌کنند مژده مى‏‌دهد که پاداشى بزرگ برایشان خواهد بود» هدایت قرآن مطلق و اَقوم است، مطلق بودن این هدایت به‌معنای آن است که همه چیز اعم از عقل و روح را در‌برمی‌گیرد.

معاون پژوهش و فناوری دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم اضافه کرد: اَقوم بودن هدایت قرآن، یعنی محکم و استوار بودن آن؛ زیرا قرآن کسی را که هدایت کند، تا رسیدن او به دامن معرفت و قله کمال که رضوان و قرب الهی است، رها نمی‌کند.

دبیر علمی هشتمین همایش بین‌المللی پژوهش‌های قرآنی و تمدن اسلامی با اشاره به آیه 139 سوره آل عمران «وَلاَ تَهِنُوا وَلاَ تَحْزَنُوا وَأَنتُمُ الأَعْلَوْنَ إِن کُنتُم مُّؤْمِنِینَ؛ و اگر مؤمنید سستى مکنید و غمگین مشوید که شما برترید» اضافه کرد: این آیه به برتری اسلام و مسلمانان نسبت به همه تمدن‌ها به عنوان یکی دیگر از شاخص‌های تمدن اسلامی اشاره دارد از همین رو این آیات باید نصب العین مسئولان و مدیران نظام اسلامی قرار گیرد زیرا این برتری از جمله شاخص‌های بنیادین مکتب اسلام است،‌ لذا مسلمانان نباید احساس کمبود کرده و محدودیت‌ها و تحریم‌ها آنان را بهراساند.

اقتصاد مقاومتی، برگرفته از آیات نورانی قرآن است

وی با اشاره به اینکه شعار سال و اقتصاد مقاومتی برگرفته از آیات نورانی قرآن است، ابراز کرد: اقتصاد مقاومتی را در عصر بعثت نبی اکرم(ص) نیز می‌بینیم، لذا مقاومت و تلاش‌های حضرت و یارانشان در آن دوران در شعب ابی‌طالب سبب درخشش اسلام شد به‌طوری که همه مکاتب را تحت‌الشعاع خود قرار داد.

دبیر علمی هشتمین همایش بین‌المللی پژوهش‌های قرآنی و تمدن اسلامی، دیگر ویژگی تمدن اسلامی را جهانی بودن آن دانست و گفت: بر اساس قرآن کریم، اسلام آمده تا همه عالم و عالمیان را فرا‌گیرد و دعوتش برای جهان علنی و بنیادی شود لذا همچنان به سیر ترقی خود ادامه می‌دهد زیرا اسلام در ابعاد جهانی تمدن‌ساز است.

اکبری فطرت‌گرا بودن تمدن اسلامی را ویژگی دیگر این تمدن و رمز جاودانگی اسلام دانست و اضافه کرد: بر اساس آیه 30 سوره روم «فَأَقِمْ وَجْهَکَ لِلدِّینِ حَنِیفًا فِطْرَةَ اللَّهِ الَّتِی فَطَرَ النَّاسَ عَلَیْهَا لَا تَبْدِیلَ لِخَلْقِ اللَّهِ ذَلِکَ الدِّینُ الْقَیِّمُ وَلَکِنَّ أَکْثَرَ النَّاسِ لَا یَعْلَمُونَ، پس روى خود را با گرایش تمام به حق به سوى این دین کن با همان سرشتى که خدا مردم را بر آن سرشته است آفرینش خداى تغییرپذیر نیست این است همان دین پایدار ولى بیشتر مردم نمى‏‌دانند»، اسلام، از آن جهت که دینی فطری است، روی پایه خود ایستاد و در همه ابعاد و زمان‌ها پاسخگوی نیازهای بشریت بوده و است و این امر سبب بالندگی، پویایی و پاسخگویی همیشگی تمدن اسلامی در همه زمان‌ها شده است.

وی ولایت‌گرا بودن تمدن اسلامی را عامل حفظ تمام فعالیت‌های این تمدن دانست و ابراز کرد: در واقع متولی و صاحب اصلی تمدن اسلامی اهل بیت(ع) هستند که در این خصوص می‌توان گفت، بزرگترین شاخصه تمدن اسلامی نسبت به دیگر تمدن‌ها در این است که پیشوایان و رهبرانی که اسلام ناب دارند، هیچ مکتب دیگری ندارند.

معاون پژوهش و فناوری دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم با بیان اینکه مزد رسالت نبی‌اکرم(ص) بسیار عظیم، فراوان و سنگین است و بهای زیادی دارد، افزود: کار نبی اکرم(ص) خارق‌العاده و دستاورد آن عجیب و بزرگ بوده که بر همین اساس اجر و مزد رسالت ایشان باید زیاد باشد و بر اساس قرآن مزد این رسالت، مودت ذی ‏القربی است.

وی افزود: محبت به معنای اظهار دوستی کردن زبانی است، اما مودت یعنی اظهار محبت زبانی، قلبی و عملی؛ از همین رو اهمیت این مودت در حدی است که خداوند چندین مرتبه به پیامبر(ص) دستور می‌دهد این مودت را بیان و ابلاغ کن.

تمدن اسلامی وابسته به ولایت و اهل بیت(ع) است

اکبری با بیان اینکه تمدن اسلامی وابسته به ولایت و اهل بیت(ع) است، اظهار کرد: اگر اهل بیت(ع) را از تمدن اسلامی جدا کنیم دیگر اسلام وجود ندارد و اسلام منهای ولایت و تمدن منهای اهل بیت(ع) تمدن بدون تمدن و اسلام بدون اسلام است.

وی در مورد نقش اهل بیت(ع) در تمدن اسلامی، عنوان کرد: در مورد نقش حضرت علی(ع) بعد از نبی مکرم اسلام(ص) در روایاتی از پیامبر(ص) چنین آمده که فرمودند: «عَلِیٌّ مَعَ الْقُرْآنِ، وَالْقُرْآنُ مَعَ عَلِیٍّ»، دقت در این روایاتی که در منابع عام و خاص آمده است، سبب دست یافتن به ظرافت‌ها و نکات قرآنی و حدیثی این سخن می‌شود.

معاون پژوهش و فناوری دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم تمام وجود حضرت علی(ع) را قرآن و زیبایی الهی دانست و ابراز کرد: او تربیت شده خداوند است، لذا تمام گرفتاری‌های مردم بر اساس روایات بدان جهت است که زیبایی‌ها و عمق کلام انبیا و مکتب الهی را ندیده و لمس نمی‌کنند.

اکبری با بیان اینکه بر اساس روایت، همراهی امام علی(ع) با قرآن؛ یعنی اینکه ایشان تمام آموزه‌های قرآن را قبول کرده و به شکل عملی انجام می‌دهند، گفت: این عقاید و رفتار برای رسیدن به جایگاه عصمت کافی است، لذا مقام امام علی(ع) از انبیا الهی بالاتر بوده و این امر دلالت بر ولایت تشریحی و تکوینی ایشان دارد.

دبیر علمی هشتمین همایش بین‌المللی پژوهش‌های قرآنی و تمدن اسلامی با بیان اینکه بر اساس ادامه روایت «وَالْقُرْآنُ مَعَ عَلِیٍّ»، امام علی(ع) وجود عینی و حقیقی قرآن کریم هستند، ابراز کرد: اما این امر بدان معنی است که ایشان بالاتر از قرآن هستند.

شخصیت توحیدی علی(ع)، بنیانگذار تمدن اسلامی است

اکبری با بیان اینکه حضرت علی(ع) بنیانگذار تمدن اسلامی شخصیت توحیدی است، ادامه داد: برخورد یک تلقی امام علی(ع) با قرآن کریم، نهج‌البلاغه است از همین رو نهج‌البلاغه برادر قرآن نام‌گذاری شده است.

معاون پژوهش و فناوری دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم با بیان اینکه تلاش اهل بیت(ع) در تمدن اسلامی سبب پیشرفت و پیشبرد آن شده است، اضافه کرد: شخصیت‌های بزرگی مثل مقداد و سلمان شاگردان مکتب تمدن‌ساز اسلام علوی در تاریخ هستند.

وی، در ادامه صحیفه سجادیه امام زین‌العابدین(ع) را پاسخ به خدا دانست و ادامه داد: از آن جهت که قرآن کریم فرستاده و نامه خداوند به بندگانش است؛ صحیفه هم پاسخ صحیح، کامل و دقیق امام سجاد(ع) به نامه خداوند حکیم در قرآن است.

دبیر علمی هشتمین همایش بین‌المللی پژوهش‌های قرآنی و تمدن اسلامی ابراز کرد: این کتاب بزرگ یک دوره خداشناسی، انسان، معاد، امام، هستی و مبدأشناسی است و انسان‌های بسیاری را تربیت کرده، لذا این کتاب تمدن‌ساز است.

اکبری با اشاره به دوران امام باقر و امام صادق(ع)، ابراز کرد: در این دوران یک فرصت طلایی برای احیای معارف، فرهنگ و آموزه‌های وحیانی قرآن و اسلام مبین فراهم شد و تمام دستاوردهای پیامبر(ص) را امامین باقر و صادق(ع) احیا‌ کردند.

نقش بنیادین اهل بیت(ع) در شکل‌گیری و تعالی تمدن اسلامی

معاون پژوهش و فناوری دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم نقش اهل بیت(ع) را در شکل‌گیری، ترقی و تعالی تمدن اسلامی، بنیادین و حیاتی دانست و ادامه داد: اگر اهل بیت(ع) را از قرآن جدا کرده و نقش تمدن سازی مکتب آنها را از اسلام بگیریم، از اسلام، قرآن، دین و معارف چیزی جز اسلام آمریکایی، وهابی و تکفیری باقی نمی‌ماند.

اکبری با بیان اینکه تکفیری‌ها بدان جهت که نقش اهل بیت(ع) را در تمدن اسلامی نادیده گرفتند، به این روزگار دچار شدند، افزود: آنان ظاهرا به ظواهر و شعائر اسلامی متمسک و معتقدند، اما چون از اهل بیت(ع) بریدند، به گمراهی رسیدند زیرا رفتار آنها ضد تمدن اسلام است.