قرآن امید را از مسیر ایمان، تقوا و توکل می‌آفریند

مریم پورحسینی عضو هیئت علمی مکتب نرجس(س)، در گفت‌وگو با ایکنا از خراسان رضوی، با اشاره به نقش آموزه‌های قرآن کریم در تقویت امید اجتماعی، اظهار کرد: این روزها به‌طور مکرر مطالبی درباره کاهش امید به زندگی و افزایش یأس، به‌ویژه در میان برخی جوانان، مطرح می‌شود، اما اگر به آیات قرآن کریم مراجعه کنیم، درمی‌یابیم که اسلام بزرگ‌ترین منادی امید در زندگی انسان است و همواره افق روشنی را پیش روی انسان قرار می‌دهد.

وی با استناد به آیات دوم و سوم سوره طلاق، افزود: خداوند در این آیات می‌فرماید، «ذَٰلِكُمْ يُوعَظُ بِهِ مَن كَانَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ ۚ وَمَن يَتَّقِ اللَّهَ يَجْعَل لَّهُ مَخْرَجًا، وَيَرْزُقْهُ مِنْ حَيْثُ لَا يَحْتَسِبُ ۚ وَمَن يَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ فَهُوَ حَسْبُهُ ۚ إِنَّ اللَّهَ بَالِغُ أَمْرِهِ ۚ قَدْ جَعَلَ اللَّهُ لِكُلِّ شَيْءٍ قَدْرًا»، یعنی هرکس تقوای الهی پیشه کند، خداوند راه خروج از مشکلات را برای او قرار می‌دهد، از جایی که گمان نمی‌برد روزی‌اش می‌دهد و هر کس بر خدا توکل کند، خداوند او را کفایت می‌کند.

عضو هیئت علمی مکتب نرجس(س) ادامه داد: این آیات به روشنی نشان می‌دهد، که امید در نگاه قرآن، امیدی مبتنی بر ایمان و اعتماد به وعده‌های الهی است، امیدی که انسان را از بن‌بست‌های ظاهری عبور می‌دهد و آینده‌ای روشن را پیش روی او قرار می‌دهد.

زندگی مطلوب در اسلام، حیاتی متناسب با کرامت انسانی است

پورحسینی با بیان اینکه زندگی مطلوب در اسلام، حیاتی متناسب با کرامت انسانی است، بیان کرد: قرآن کریم انسان را به سوی زندگی‌ای هدایت می‌کند، که در آن انسانیت، پویایی و حرکت به سوی کمال متجلی باشد و یکی از مهم‌ترین عوامل تحقق چنین زندگی‌ای، امید است.

وی ادامه داد: امید را هرگز نمی‌توان از جان انسان‌ها جدا کرد، همان‌گونه که محبت و گرایش به کمال از فطرت انسان جداشدنی نیست. خداوند این سرمایه را در وجود انسان قرار داده و هیچ‌کس نمی‌تواند آن را از ریشه برکند.

عضو هیئت علمی مکتب نرجس(س) با اشاره به فضاسازی‌هایی که درباره ناامیدی جامعه صورت می‌گیرد، بیان کرد: برخی می‌گویند انسان به امید زنده است و امروز دیگر امیدی به آینده وجود ندارد، اما قرآن خلاف این را بیان می‌کند. امید به خداوند و اعتماد به قدرت بی‌پایان او در اعماق وجود انسان ریشه دارد و هرگز از بین نمی‌رود.

پورحسینی افزود: دشمنان همواره تلاش می‌کنند روحیه ناامیدی را در جامعه گسترش دهند، زیرا امید، اراده انسان را تقویت می‌کند، او را به تلاش وادار می‌سازد، انگیزه انجام عبادت و عمل صالح را افزایش می‌دهد، شجاعت و شهامت می‌آفریند، حسن‌ظن به پروردگار را تقویت می‌کند و اتکال به رحمت الهی را در وجود انسان افزایش می‌دهد.

وی درباره راهکارهای قرآن برای تقویت امید، اظهار کرد: قرآن کریم راه‌های متعددی را برای ایجاد امید معرفی کرده است، که یکی از مهم‌ترین آنها اعتماد به اسم «معیل» خداوند است، یعنی باور به اینکه همه بندگان، عائله خداوند هستند و روزی آنان بر عهده پروردگار است.

عضو هیئت علمی مکتب نرجس(س) با استناد به آیه ششم سوره هود، تصریح کرد: خداوند می‌فرماید، «وَمَا مِن دَابَّةٍ فِي الْأَرْضِ إِلَّا عَلَى اللَّهِ رِزْقُهَا» هیچ جنبنده‌ای در زمین نیست، مگر آن‌که روزی او بر عهده خداوند است. این نگاه، اضطراب نسبت به آینده را کاهش می‌دهد و انسان را به تلاش همراه با توکل دعوت می‌کند.

پورحسینی در پاسخ به این پرسش که قرآن چگونه امید را در انسان ایجاد می‌کند، ادامه داد: بخش قابل توجهی از آیات قرآن، نویدبخش آینده‌ای روشن برای انسان است و یکی از زیباترین تعابیر قرآنی در این زمینه، عبارت «وَيَرْزُقْهُ مِنْ حَيْثُ لَا يَحْتَسِبُ» در سوره طلاق است، یعنی خداوند از جایی که انسان تصور نمی‌کند، گره از مشکلات او می‌گشاید.

وی افزود: در روایتی آمده است، «لِمَا لاَ تَرْجُو أَرْجَى مِنْكَ لِمَا تَرْجُو»؛ یعنی انسان باید به آنچه انتظارش را ندارد، امیدوارتر از چیزی باشد که انتظارش را می‌کشد، زیرا لطف الهی محدود به محاسبات انسان نیست.

عضو هیئت علمی مکتب نرجس(س) با اشاره به نمونه‌هایی از تاریخ انبیا برای تبیین این حقیقت، بیان کرد: حضرت موسی(ع) برای یافتن آتش به وادی طور رفت، اما نور نبوت نصیبش شد. ملکه سبا با هدفی سیاسی نزد حضرت سلیمان(ع) آمد، اما به اسلام هدایت شد. ساحران فرعون نیز برای دریافت پاداش آمده بودند، اما ایمان آوردند و به مقام شهادت رسیدند. این نمونه‌ها نشان می‌دهد، که خداوند همواره فراتر از محاسبات انسان عمل می‌کند.

پورحسینی با بیان اینکه پروردگار متعال هر لحظه امید را در جان انسان‌ها می‌دمد، تصریح کرد: آیات سوره طلاق سه مؤلفه اساسی برای تربیت نسل امیدوار معرفی می‌کند، که عبارت‌اند از پذیرش موعظه الهی، تقوا و توکل. اگر این سه اصل در نظام تربیتی خانواده و جامعه مورد توجه قرار گیرد، جامعه‌ای مقاوم و امیدوار شکل خواهد گرفت.

وی ادامه داد: براساس سبک زندگی قرآنی، امید نباید تنها در شرایط بحرانی مورد توجه قرار گیرد، بلکه باید به یک اصل دائمی در تربیت تبدیل شود، زیرا زندگی مادی همواره با مشکلات، حوادث طبیعی و چالش‌های اجتماعی همراه است.

عضو هیئت علمی مکتب نرجس(س) گفت: خانواده‌ها باید فرزندان خود را با این نگاه تربیت کنند، که وجود مشکلات در زندگی طبیعی است، اما در کنار آن باید باور به نصرت الهی، هدفمند بودن جهان و وعده‌های الهی نیز در وجود آنان نهادینه شود.

پورحسینی با اشاره به آیات سوره شرح، بیان کرد: خداوند دو بار تأکید می‌کند «فَإِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْرًا * إِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْرًا»، این تکرار بیانگر آن است، که گشایش همواره در کنار سختی قرار دارد و مؤمن نباید در مواجهه با دشواری‌ها دچار یأس شود.

وی فرهنگ انتظار و مهدویت را نیز از مهم‌ترین عوامل تقویت امید در جامعه دانست و افزود: انتظار، بارش باران امید بر جان انسان‌های خسته است و قرآن نیز آینده‌ای روشن را برای جامعه مؤمنان ترسیم کرده است. خداوند در آیه 55 سوره نور می‌فرماید، «وَعَدَاللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنكُمْ وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ لَيَسْتَخْلِفَنَّهُمْ فِی الْأَرْضِ...»، وعده‌ای که تحقق حاکمیت صالحان و گسترش امنیت و آرامش را نوید می‌دهد.

عضو هیئت علمی مکتب نرجس(س) در پاسخ به این پرسش که در شرایط دشوار اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی امروز، آموزه‌های قرآنی چگونه می‌توانند امید را در جامعه زنده نگه دارند، اطهار کرد: اگر از ابتدا مبنای تربیت، پرورش نسل امیدوار و آموزش صبر و تاب‌آوری باشد، مواجهه با مشکلات به بحران تبدیل نخواهد شد.

پورحسینی ادامه داد: مسئله زمانی حاد می‌شود، که سبک زندگی تنها بر رفاه و سرخوشی استوار شده باشد، در چنین شرایطی کوچک‌ترین مشکل نیز می‌تواند انسان را دچار ناامیدی کند.

وی افزود: خانواده‌ها، نهادهای آموزشی، رسانه‌ها، مراکز فرهنگی و دستگاه‌های تبلیغی باید در کنار یکدیگر برای تقویت امید اجتماعی تلاش کنند، امیدی که یک باور مشترک در میان اعضای جامعه ایجاد می‌کند و زمینه‌ساز پیشرفت، همبستگی و عبور از مشکلات خواهد بود.

عضو هیئت علمی مکتب نرجس(س) تصریح کرد: جامعه‌ای که سرمایه امید خود را بر پایه ایمان، تقوا، توکل، صبر و اعتماد به وعده‌های الهی بنا کند، نه‌تنها در برابر بحران‌ها آسیب کمتری خواهد دید، بلکه با اتکا به همین سرمایه معنوی، مسیر رشد، پیشرفت و تعالی را با اطمینان بیشتری ادامه خواهد داد.