تمدن اسلامی، تجلی و تبلور توحید، نبوت و امامت است
گروه فعالیتهای قرآنی: دبیر علمی هشتمین کنگره بینالمللی پژوهشهای قرآنی گفت: تمدن اسلامی عبارت از تجلی و تبلور توحید، نبوت و امامت در بینش و منش فرد و آحاد جامعه و رفتارهای فردی و اجتماعی جامعه است.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از فارس، حجتالاسلام محمد اکبری، دبیر علمی هشتمین همایش بینالمللی پژوهشهای قرآنی امروز، 31 اردیبهشت در پیشیادواره این همایش که با عنوان «تأثیر قرآن در تمدن اسلامی» در شیراز برگزار شد، با بیان اینکه واژه تمدن یک واژه قدسی، ارزشی و پر جاذبه برای همه است و محبوبیت و مشروعیت همگانی دارد، گفت: باید بررسی کرد که مضافالیه این تمدن چیست و جایگاه این تمدن آن کجاست؟
وی افزود: واژه تمدن با واژه مدینه مترادف و هم خانواده است و در خاستگاه اصلی خود به معنای شهرنشینی و خوی و آداب شهرنشینی را به خود گرفتن است و در قرآن نیز به همین معنا خداوند استعمال فرمود.
حجتالاسلام اکبری با اشاره به آیه 120 سوره توبه «مَا کَانَ لِأَهْلِ الْمَدِینَةِ وَمَنْ حَوْلَهُم مِّنَ الأَعْرَابِ...؛ مردم مدینه و بادیهنشینان پیرامونشان را نرسد ...» ادامه داد: مدینه در اینجا به معنای شهرنشینی و تلبس به آداب و مناسک شهرنشینی است که در نقطه مقابل اعراب مخالف شهرنشینی، بادیهنشینی است اما مفهوم اصطلاحی تمدن تعاریف زیادی پیرامون آن شده و برخی گفتهاند تمدن نظم اجتماعی است که نتیجهاش خلاقیت فرهنگی است.
معاون پژوهش و فناوری دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم اظهار کرد: برخی تمدن این را اینگونه تعریف کردهاند که تمدن عبارت است از مجموعه دانشها، هنرها، فنون و یک سلسله آداب و سنن و مناسکی که در پرتو خلاقیت، ابداعات، ابتکارات و اختراعات، نهادهای فردی و اجتماعی در جامعه ایجاد میشود.
وی گفت: تعریف دیگری که علامه شهید مطهری برای تمدن دارد این است که تمدن عبارت است از پیشرفتهای همه جانبه از سلسله علوم و فنونی که در حقیقت برای بهبود زندگی انسان مؤثر و مفید است و به تعبیر دیگر تمدن عبارت است از یک سلسله آداب و مناسک و مراسمی که لازمه لاینفک زندگی انسان است اما مقام معظم رهبری یک تعبیر و تعریف جامع دارند که میفرماید تمدن نوین اسلامی عبارت است از پیشرفتهای همه جانبه در دو بخش یک بخش ابزاری و سختافزاری و بخش دوم، بخش نرم افزاری و حقیقی است.
حجتالاسلام اکبری ادامه داد: بخش سختافزاری عبارت است از علوم و فنون، صنعت، تکنولوژی، اقتصاد، سیاست، اقتدار سیاسی و نظامی اعتبار بینالمللی و تبلیغ و ابزارهای تبلیغی که زیرساخت تمدن را تشکیل میدهند اما بخش نرمافزاری تمدن شامل عقاید، اخلاق، هنر، ادبیات و سبک زندگی، ازدواج، مسکن، لباس پوشیدن، آشپزی و امثال آن است.
اسلام متمدن و تمدنساز است
دبیر علمی هشتمین همایش بینالمللی پژوهشهای قرآنی تأکید کرد: تمدن اسلامی عبارت از تجلی و تبلور توحید، نبوت و امامت در بینش و منش فرد و آحاد جامعه و رفتارهای فردی و اجتماعی جامعه است و ما به تمدن اسلامی به این اندازه ارزش قائل هستیم و افتخار اسلام و قرآن این است که تمدنساز است و اسلام نه تنها متمدن است بلکه تمدنساز است به تعبیری دیگر اسلام متمدن و تمدنساز است.
وی با بیان اینکه تمدنسازی اسلام در تمام اعصار و برای تمام نسلها و آحاد انسانها، تمدنساز حیاتآفرین، نجاتبخش، بالنده و پویاست که برای همه مقبولیت و مشروعیت دارد، گفت: تمدن قرآنی یعنی توحید ناب و از کثرتها گریختن و به وحدت و دامن توحید پناه بردن است که این نقطه، نقطه ثقل تمدن اسلامی است.
تبیین خصیصههای تمدن اسلامی
حجتالاسلام اکبری در ادامه سخنان خود به تبیین خصیصههای تمدن اسلامی از منظر قرآن کریم پرداخت و گفت: تمدن اسلامی، تمدنی حیاتآفرین و احیاگر است و این نکته را در آیه 24 سوره انفال مشاهده کنیم که خداوند فرمود « یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُواْ اسْتَجِیبُواْ لِلّهِ وَلِلرَّسُولِ إِذَا دَعَاکُم لِمَا یُحْیِیکُمْ وَاعْلَمُواْ أَنَّ اللّهَ یَحُولُ بَیْنَ الْمَرْءِ وَقَلْبِهِ وَأَنَّهُ إِلَیْهِ تُحْشَرُونَ؛ اى کسانى که ایمان آوردهاید چون خدا و پیامبر شما را به چیزى فرا خواندند که به شما حیات مىبخشد آنان را اجابت کنید و بدانید که خدا میان آدمى و دلش حایل مىگردد و هم در نزد او محشور خواهید شد» اگر در قرآن هیچ آیهای مبنی بر افضیلت اسلام نبود جز همین آیه، کافی بود که بگوییم اسلام تأمینکننده تمام نیازهای بشری در تمام عصرها، حوزهها و نسلهاست.
معاون پژوهش و فناوری دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم عنوان کرد: بزرگترین هنر پیامبر خدا و دستاورد و تحفه آن حضرت نه برای مسلمانان بلکه برای بشریت، ارمغان حیات و زندگی بوده و هست زیرا گمشده بشر، حیات زندگی است و تمام غم و غصه و دغدغه بشر این است که بشر از نابودی میترسد اما پیامبر(ص) این خبر و ارمغان را برای بشریت آورد و فرمود که انسان زنده و بالنده و جاودانه میماند و در تیررس مرگ از بین نمیرود و روح انسان زنده است و قابل تجزیه نیست به همین دلیل میتوان گفت که مکتب اسلام، متمدن است زیرا حیاتآفرین است و این یکی از خصیصههای تمدن اسلامی که سایر مکاتب فاقد آن هستند.
عالیترین درجه حیات، حیات عقلی است
حجتالاسلام اکبری با بیان اینکه چند نوع حیات وجود دارد، گفت: حیات توحیدی، اخلاقی و عبادی انواع حیات است که عالیترین درجه حیات نیز حیات عقلی است.
وی، خصیصه دیگر تمدن اسلامی را نورانی بودن این تمدن عنوان کرد و گفت: خداوند در آیه 1 سوره ابراهیم میفرماید «... کِتَابٌ أَنزَلْنَاهُ إِلَیْکَ لِتُخْرِجَ النَّاسَ مِنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّورِ ...؛ ... کتابى است که آن را به سوى تو فرود آوردیم تا مردم را به اذن پروردگارشان از تاریکیها به سوى روشنایى بیرون آورى...» یعنی یک جا و نقطه تاریک و تیره و مبهم در مسائل زیربنایی و روبنایی اسلام وجود ندارد و همه نور و روشنایی است که این تمدن برای ناس آمده است و واژه ناس برای تمام مردم عمومیت دارد به عبارت دیگر تمدن اسلامی همگان را از ظلمت فکری، روحی، اعتقادی و عملی بیرون میآورد.
حجتالاسلام اکبری با بیان اینکه برتر بودن خصلت دیگر تمدن اسلامی است، گفت: خداوند در آیه 139 سوره آل عمران میفرماید «... وَلاَ تَحْزَنُوا وَأَنتُمُ الأَعْلَوْنَ...؛ ... سستى مکنید و غمگین مشوید...» این خصلت تمدن اسلامی است و خداوند تأکید میکند که تمدن مسلمانان برتر و در اوج و قله قرار دارد
دبیر علمی هشتمین همایش بینالمللی پژوهشهای قرآنی ادامه داد: در کدام مکتب دارو و التیامی برای دردهای روحی و روانی بشر تجویز شده است و امروز مشاهده میکنیم که بشر از نظر اخلاقی، روحی و روانی مرده و در اوج انحطاط است اما مکتب اسلام مکتبی است که فرآوردهها و دستاوردهایی که دارد هیچکدام از مکاتب دیگر فاقد آن هستند.
اقتصاد اسلامی، اقتصادی بالنده است
وی بیان کرد: اگر مقام معظم رهبری نیز امسال را به نام سال اقتصاد مقاومتی نامگذاری کرده اند به این دلیل است که مکتب اسلام متکی به خود است و میتواند مقاومت کند و تهدیدها و تحریمها را پشت سرگذارد و اصولاً اقتصاد اسلامی، اقتصادی بالنده است اما متأسفانه ما از این گنجینه بهرهبرداری نمیکنیم.
حجتالاسلام اکبری، خصیصه دیگر تمدن اسلامی را جهانی بودن آن دانست و گفت: گستره این تمدن تمام ملتها، حوزهها، اقلیمها و نژادهاست که در طول تاریخ تمام انسانها و اعصار را شامل میشود.
معاون پژوهش و فناوری دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم با بیان اینکه خصیصه دیگر تمدن اسلامی فطریگرا بودن است، گفت: اسلام دینی است که میتواند نیاز خود و دیگران را تأمین کند زیرا ذاتی و توحیدی است و یک جهت عمده خصوصیت اسلام فطری بودن این تمدن است.
به گفته وی، خصلت دیگر تمدن اسلامی، ولایت محور بودن است و اگر این تمدن پویان و بالنده برای تمام نژادها و اعصاب بوده است، به دلیل این است که معلمان، صاحبنظران و دانشمندان آن ساخته و پرداخته مکتب وحی هستند و به مقام عصمت، امامت و ولایت تکوینی و تشریعی رسیدهاند.
مشارکت دانشمندان 15 کشور اسلامی
وی در بخش دیگری از سخنان خود به برگزاری هشتمین همایش بینالمللی پژوهشهای قرآنی اشاره کرد و گفت: امسال استقبال بسیار خوبی از این همایش صورت گرفته است و بیش از 700 مقاله از داخل و خارج کشور به دبیرخانه این همایش ارسال شده که شاهد رشد 4 برابری مشارکت دانشمندان کشورهای اسلامی مختلف هستیم به نحوی از 15 کشور این مقالات ارسال شدهاند.
حجتالاسلام اکبری با یادآوری اینکه این همایش با محوریت قرآن کریم و تمدنهای اسلامی برگزار شده است، گفت: در این همایش از وزارت علوم و تحقیقات مجوز علمی و پژوهشی گرفته شده است و مقالات برگزیده نیز در کتابی تحت عنوان «مقالات برگزیده هشتمین کنگره بینالمللی پژوهشهای قرآنی» چاپ خواهد شد.
