لزوم مقایسه با جامعه جاهلیت جهت بررسی تحقق اهداف بعثت

حجت‌الاسلام سعید رحیمیان، مدرس دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه شیراز در گفت‌وگو با خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از فارس، با اشاره به میزان تحقق اهداف بعثت پیامبر(ص) گفت: در این مورد جای بحث بسیار زیادی مطرح است اما مهم‌ترین بحث طبق آیه نخست سوره ابراهیم «الَر کِتَابٌ أَنزَلْنَاهُ إِلَیْکَ لِتُخْرِجَ النَّاسَ مِنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّورِ بِإِذْنِ رَبِّهِمْ إِلَى صِرَاطِ الْعَزِیزِ الْحَمِیدِ؛ الف لام راء کتابى است که آن را به سوى تو فرود آوردیم تا مردم را به اذن پروردگارشان از تاریکی‌ها به سوى روشنایى بیرون آورى به سوى راه آن شکست ناپذیر ستوده» مهم‌ترین بحث خروج از ظلمت به نور است.
وی افزود: اما از آنجا که نور در اصطلاح فلسفه یک مقوله تشکیک است میزان تحقق اهداف بعثت نیز به این صورت است یعنی در مقایسه با جامعه جاهلیت است که می‌توانیم بسنجیم که آیا جامعه جهانی به اهداف بعثت نزدیک یا دور شده است.
حجت‌الاسلام رحیمیان عنوان کرد: تعبیری که مفسران از کلمه جاهلیت یاد می‌کنند این است که قرآن کریم به این معتقد است جاهلیت‌های ثانی و بعد هم می‌تواند وجود داشته باشد به تعبیری که در کتاب‌های تفسیر و تاریخ وجود دارد حتی جامعه مسلمانان ممکن است از اهداف بعثت دور شوند و یا به آن نزدیک شوند و این مسئله به آن بر می‌گردد که معیارهای جامعه جاهلیت و همچنین معیارهایی که انبیا برای بعثت و رسالت خود داشته‌اند را بشناسیم.
عضو هیئت علمی دانشگاه شیراز ادامه داد: یکی از این‌ها بحث مکارم‌الاخلاق است که نمونه اعلی حرکت از ظلمت به نور است و اینکه پیامبر فرمود تخلق افراد به خداوند در جامعه بیشتر شود.

میزان تحقق عدالت در جامعه؛ یکی از اهداف بعثت
وی ابراز کرد: از سوی دیگر هدف اجتماعی در نظر گرفته می‌شود بدان معنا که به آن میزان که جامعه به عدالت نزدیک‌تر می‌شود، می‌توان گفت به اهداف نبوت نزدیک‌تر می‌شود.
حجت‌الاسلام رحیمیان اضافه کرد: به نظر می‌رسد که این یک حرکت سینوسی در تاریخ بوده است اما می‌توانیم بگوییم به برکت بعثت نوری پدید آمده و حجت برای انسان‌ها تمام است و اگر شخصی بخواهد الگویی داشته باشد و به سمت آن برود حجت بر او تمام است.
نویسنده کتاب «فرهنگ اصطلاحات فلسفه اسلامی» با تأکید بر اینکه جهت بررسی میزان تحقق اهداف بعثت، ملاک را نمی‌خواهیم کمی قرار دهیم، گفت: ‌گرچه یک نفر مانند حضرت علی(ع) خود اثبات کننده این حقیقت است که تاریخ بداند چنین چهره‌هایی نیز بوده‌اند و این نشان می‌دهد در واقع هدف اصلی پیامبر(ص) این است که راه تقرب الی‌الله را باز کند.
مدرس دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه شیراز افزود:‌ بحث در این مورد را نمی‌توان کمی مطرح کرد البته هدف اصلی پیامبر(ص) این بود که اسلام و عدالت جهانی شود اما کشانده شدن انسان از ظلمت به سوی نور را اگر درنظر بگیریم که فردی مانند حضرت علی(ع) و یا در درجات پایین‌تر مثل سلمان و.. در واقع می‌توانیم بگوییم که این مصداق به میزان خودش تحقق پیدا کرده البته آرمانی آن است که همه به این قضیه تحقق پیدا کنند.

ارائه الگو در بررسی تحقق اهداف بعثت، مهم است
وی بیان کرد:‌ اگر بخواهیم میزان تحقق اهداف بعثت را کمی در نظر بگیریم، ممکن است این مسئله مطرح شود که بعد از رحلت پیامبر(ص) همه مرتد شدند جز 10 نفر؛ لذا آیا می‌توان گفت پیامبر(ص) شکست خورد؟ خیر؛ همان چند نفر الگوهای اخلاقی بودند لذا در بررسی تحقق اهداف بعثت مهم ارائه الگو است نه اینکه تعداد و یا کمیت را در نظر بگیریم.
وی با طرح این سؤال که ما چه حد به این اهداف نزدیک شدیم؟ ابراز کرد: اگر به جامعه خود نگاه کنیم می‌بینیم که بعد از انقلاب به برکت امام(ره) و شهدا و احیای دوباره قرآن بسیاری از ارزش‌ها دوباره احیا و تحقق پیدا کرده است اما نکته‌ای باید ذکر کرد که جامعه نبوی یا جامعه اسلامی صرفاً جامعه فقهی نیست همانطور که همه علمای اسلام ذکر کرده‌اند تعالیم اسلام اعم از فقه، اخلاق، اعتقادات و عبادات است.
حجت‌الاسلام رحیمیان با تأکید بر اینکه بحث اسلام‌شناسی مقدم است به این خاطر که اسلام یک کلیت است که فقه در آن معنا می‌شود، گفت: جامعه اسلامی جامعه‌ای است که احکام اسلامی هم در باطن و هم در ظاهر تحقق پیدا کرده است و اگر ما اهداف بعثت را می‌خواهیم البته این راه اخلاق از فقه هم می‌گذرد اما کفایت به ظاهر کردن جامعه را در یک عدم توازن نگه می‌دارد که ما با نگاه کلی‌بینانه می‌توانیم از این آفت‌ها برحذر باشیم.