بیش از هزار آیه قرآن به موضوع معاد پرداخته است

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، آیت‌الله جعفر سبحانی، از مراجع عظام تقلید، 27 مرداد‌ماه در سومین روز از سلسله نشست‌های «کلام و اندیشه اسلامی» در مدرسه علمیه سلیمانیه مشهد، نخستین عامل سازنده ایمان را اعتقاد به وجود خداوند دانست و افزود: یک فرد مؤمن، کسی است که وجود هستی را گسترده بداند.

آیت‌الله سبحانی در ادامه دومین عامل سازنده ایمان را اعتقاد به یکتائی خداوند و وحدانیت او دانست و اظهار کرد: واحد بودن در وحدت خداوند به دو معناست، گاهی مقصود آن است که او نظیری ندارد و گاهی هم مقصود آن است که پروردگار جزء ندارد، سوره مبارکه «توحید» نمود بارز این موضوع است که ما به وسیله آن در طول شبانه روز عقایدمان را به خداوند عرضه و تکرار می‌کنیم از همین رو ائمه اطهار(ع) هم به خواندن این سوره در نماز تأکید بسیاری داشتند.

وی با بیان اینکه این سوره در رد عقاید سه گانه مسیحیت است، گفت: در دین مسیحیت برخی به وجود سه‌گانه خدای پسر، خدای پدر و خدای روح القدس معتقدند و برخی نیز هریک از این سه را وجودی مستقل برایش تعریف می‌کنند، بنابراین می‌توان نتیجه گرفت که سوره «توحید» در این زمینه کثرت را رد کرده است.

این مرجع تقلید در ادامه سومین عامل سازنده ایمان را توحید در خالقیت دانست و افزود: در این توحید، فرد باید به این موضوع که خالق عالم هستی یکی است، معتقد باشد، خالقیت گاه به معنای مستقل بودن است یعنی خالق بر خودش تکیه دارد و گاه به معنای معتمد بودن به خداوند است یعنی فرد در خلقت شی از خداوند کمک می‌گیرد، برای مثال میزی که یک نجار می‌سازد ماده و لوازم آن از جانب خداوند و شکل ساختاری‌ به فرد سازنده اختصاص دارد.

وی در ادامه، چهارمین عامل سازنده ایمان را توحید در ربوبیت دانست و ابراز کرد: موضوع ربوبیت غیر از خالقیت است، زیرا ربوبیت از «رب» می‌‌آید و به معنای صاحب و گردانندگی است اما خالقیت به معنای آفرینش است.

آیت‌الله سبحانی در ادامه با اشاره به آیه دوم سوره مبارکه رعد «اللّهُ الَّذِی رَفَعَ السَّمَاوَاتِ بِغَیْرِ عَمَدٍ تَرَوْنَهَا ثُمَّ اسْتَوَى عَلَى الْعَرْشِ وَسَخَّرَ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ کُلٌّ یَجْرِی لأَجَلٍ مُّسَمًّى یُدَبِّرُ الأَمْرَ یُفَصِّلُ الآیَاتِ لَعَلَّکُم بِلِقَاء رَبِّکُمْ تُوقِنُونَ، خدا همان کسی است که آسمان را - بدون ستونی که قابل رؤیت باشد - آفرید سپس بر عرش استیلا یافت(و زمام تدبیر جهان را بدست گرفت) و خورشید و ماه را مسخر ساخت که هر کدام تا زمان معینی حرکت دارند کارها را او تدبیر می‏کند آیات را(برای شما) تشریح می‏‌نماید تا به لقای پروردگارتان یقین پیدا کنید.»، اظهار کرد: از این آیه این‌گونه می‌توان استنباط کرد که خالقیت به غیر از تدبیر در امور است و ربوبیت جهان از خالقیت آن جدا نخواهد بود لذا اگر این جهان بخواهد ادامه یابد، باید خالقیت در کنار ربوبیت باشد.

وی درباره مراتب توحیدی در فرقه وهابیت گفت: یکی از اشتباهات ابن تیمیه و محمدابن عبدالوهاب این است که آنها توحید در ربوبیت را به معنای توحید در خالقیت تعبیر و تفسیر می‌کنند در حالی که توحید در خالقیت در مرتبه نخست قرار دارد و توحید در ربوبیت در مرتبه بعدی.

این مرجع تقلید در ادامه، پنجمین عامل سازنده ایمان را توحید در عبادت دانست و بیان کرد: همان‌طور که در آیه چهار سوره مبارکه حمد آمده است: «إِیَّاکَ نَعْبُدُ وإِیَّاکَ نَسْتَعِینُ، [بار الها] تنها تو را می‌پرستیم و تنها از تو یارى می ‏جوییم»، از تعداد بسیاری از آیات قرآن کریم، به ویژه آیه 36 سوره نحل، این‌گونه اسنتباط می‌شود که تمام انبیای الهی، از حضرت آدم(ع) تا حضرت خاتم(ص) همگی به خاطر یک مطلب ظهور کرده‌اند و آن هم توحید در عبادت است.

وی در ادامه با اشاره به افکار ابن تیمیه، محمدابن عبدالوهاب و پیروان آنها گفت: این افراد مدعی هستند که تمام مشرکان زمان پیامبر(ص) در ربوبیت به سر برده‌اند و هیچ‌گونه شرکی در خالقیت نداشته‌اند و شرک آنها فقط منحصر در عبادتشان است، آنها به هیچ وجه بت‌ها را مبدأ این کار نمی‌دانند در حالی‌که این طرز تفکر آنها افترا است، قرآن کریم می‌گوید: مشرکان، هم در عبادت و هم در ربوبیت مشرک بوده‌اند؛ آنها در یکی از جنگ‌هایشان میان مسلمانان، بت عزی را برای پیروزی خود آورده و معتقد بودند که سرنوشت جنگ در دست بت‌ها است.

آیت‌الله سبحانی در ادامه با اشاره به آیه 157 سوره اعراف، ششمین عامل سازنده ایمان را اعتقاد به موضوع نبوت پیامبر اکرم(ص) دانست و افزود: اگر کسی مراحل قبل را قبول داشته باشد و به این مرحله معتقد نباشد، مؤمن نیست زیرا مقام نبوت بالاتر از رسالت است لذا شعار مسلمانان در روزهای نخستین «لااله الا الله و محمد رسول الله» بود.

وی با بیان اینکه هفتمین عامل سازنده ایمان، قرآن را کتاب خداوند دانستن و نه کلام پیامبر(ص) است و بیان کرد: در این کتاب خداوند در ده‌ها مورد از عبارت «قُلْ» استفاده کرده است، زیرا از این طریق می‌خواهد بگوید، کسانی که معتقدند این کتاب نشأت گرفته از افکار پیامبر(ص) است، مؤمن نیستند، این افکار، کافرانه و غربی است که هیچ سنخیت و تطبیقی با قرآن کریم ندارد.

این مرجع تقلید هشتمین عامل سازنده ایمان را اعتقاد به معاد دانست و ابراز کرد: اگر فردی هر هفت مورد را بپذیرد اما این مورد هشتم را منکر شود نمی‌توان پذیرفت که او مؤمن است زیرا در قرآن مجید بیش از هزار آیه، به صورت مستقیم و غیرمستقیم در مورد موضوع معاد سخن گفته است.

یادآور می‌شود، در پایان مراسم آیت‌الله سبحانی، مرجع عالیقدر شیعه به سؤالات و شبهات تعدادی از حاضران در جلسه پاسخ داد.