آموزش معماری در ایران، اسلامی نیست

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، سومین نشست از سلسله نشست‌های شهر اسلامی روز گذشته، 11 شهریورماه با سخنرانی علیرضا رضوانی، عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی مشهد در شهرداری مشهد برگزار شد.

رضوانی با اشاره به موضوع جایگاه هویت شهری در تبیین و تعریف استراتژی توسعه مطلوب، در تعریف کلمه «هویت» اظهار کرد: بر اساس تحقیقات به عمل آمده هشت تعریف از جمله چیستی و وجود داشتن، تمایز و تفاوت از غیر، این همانی، معنا و محتوا، خاص بودن، هماهنگی اجزا، خداگونه بودن و گذشته گرائی در باب این کلمه آمده است که اغلب هنگامی که ما از هویت صحبت می‌کنیم، منظور همین گذشته گرائی است.

وی در مورد دیدگاه‌های موجود در خصوص هویت شهرها گفت: درباره هویت شهرها سه دیدگاه وجود دارد؛ عده‌ای اصلاً گرایشی به سنت‌ها و گذشته ندارند و سعی می‌کنند نگاهشان جهانی باشد، دسته دوم، هویت را امری دگرگون شده می‌پندارند و دسته سوم، معتقد به بحران هویت در شهرها هستند که این دسته خود به دو گروه تقسیم می‌شود؛ گروهی معتقد به رجوع گذشته و الگوبرداری مفهومی و شکلی از آن هستند و گروه دیگر متمرکز بر حال و نیازهای جاری هستند، متأسفانه بیش از 90 درصد از معماران در دسته اول و دوم قرار دارند و اصلاً دغدغه‌ای در رابطه سبک معماری و هویت داخلی کشور ندارند.

عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی درباره موضوع هویت شهری ابراز کرد: هویت شهری دارای هویتی فرهنگی و مذهبی، اقتصادی، اجتماعی، سیاسی، جغرافیائی و اقلیمی است که محصول این هویت پنجگانه هویت کالبدی است.

وی در ادامه در مورد ساختار کالبدی شهرها گفت: ساختار کالبدی شهرها نمی‌تواند به صورت یک عامل عمل کند و منجر به تغییرات هویتی در فرهنگ و تمدن شهری شود، زیرا در تمامی شهرها، به خصوص شهرهای مذهبی و توریستی، بخش عمده‌ای از هویت یک شهر متوجه ادراک بصری آن است.

رضوانی تعامل در معماری ایران را شامل سه دوره تاریخی دانست و افزود: بخش اول مربوط به دوره هخامنشیان و ساسانیان می‌شود، در این دوره، ایران تلفیقی ارزشمند از روش‌های معماری و شهرسازی ایرانی و تمدن‌های بین‌النهرین، یونان و مصر انجام داده است. بخش دوم مربوط به دوره حضور اسلام در ایران است که در این دوره، ما تلفیقی شایسته و ارزشمند را از روش‌ها و ارزش های اسلامی را در معماری شاهد هستیم و در بخش سوم که دوره معاصر را شامل می‌شود، از آن به عنوان دوران بحران هویتی یاد می‌شود.

وی در ادامه گفت: نقش آفرینان هویت یک شهر، شهروندان و گروه‌های مردمی، سرمایه گذاران و سازمان‌ها، مدیریت شهری و متخصصان هستند.

عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی ضمن انتقاد از نحوه آموزش معماری در کشور، اظهار کرد: متأسفانه سیستم آموزشی ما الگوبرداری از سیستم غربی است به طوری که در آن حتی یک کلمه اسلامی هم استفاده نمی‌شود.

وی با بیان اینکه رشته معماری بیشتر در دانشگاه‌ها شکل تجاری به خود گرفته به طوری که افرادی که در این رشته فعالیت دارند، اصلاً در عرصه هویت اسلامی شهرها دغدغه‌ای ندارند، در مورد کالبد چهره شهر مشهد در آینده ابراز کرد: در این شهر در آینده خانه‌ها به سبک غربی خواهد بود و در آن‌ها نشانه‌ای از شهر مشهد وجود نخواهد داشت، ساختمان ها بلندند، حالت خود بینانه‌ای دارند و در جای جای شهر رخ می‌نمایانند، محورهای منتهی به حرم مطهر رضوی کمتر با عوامل ساختاری آنجا پیوند دارند که تمامی این عوامل منجر به اغتشاش روحی و روانی افراد خواهد شد.

رضوانی در تفاوت شهر مشهد با سایر شهرهای ایران گفت: این شهر به خاطر وجود بارگاه امام رضا(ع) دومین کلان شهر ایران، با جمعیتی بالغ بر 5/2 میلیون نفر است که شمار قابل توجهی از زائران، به خصوص قشر کم‌درآمد آنها را به خود اختصاص داده است، علاوه بر این، شهر مشهد دارای تاریخ اجتماعی، سیاسی، اقتصادی و... مختص به خود است که از فرهنگ‌ها و قومیت‌های مختلف و مدیریت شهری چند لایه تشکیل شده است.