برکت از دیدگاه قرآن/ مال حرام برکت را از خانه میبرد
گروه اندیشه: توجه به تقوا، قرآن، غذای حلال، شکر و صدقه دادن از جمله عوامل برکت هستند همچنین، توجه به اقتصاد، توجه به عدالت، توجه به نسل، توجه به مصرف و توجه به خردسالان میتواند موجبات نزول برکت در زندگی انسان را فراهم سازد.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از لرستان، برکت به معنی نمو و زیاد است. خدا یک چیزی را زیاد میکند. برکت به معنای دوام و استمرار هم هست. «برکه» به جایی میگویند: که زیر اتاق میکندند و منبع آب میشد. برکه یعنی جایی که خیر جمع میشود، چون آب خیر است، به آن برکه میگویند.
برکت چیست؟
برکت همان رشد و افزایش است. برکت مال افزایش و کثرت آن است و در خانه گستردگی آن و آرامش آن میباشد و در غذا وفور نعمت و پاکی آن و در عیالواران کثرت آنها و اخلاق نیکوی آنهاست و در خانواده انسجام آن و تفاهم اعضای خانواده با یکدیگر و در وقت وسعت و برآوردن نیازها در آن است و در سلامتی تمام و کمال آن است و در علم احاطه و معرفت تمام نسبت به آن است.پس برکت یعنی اجماع نیکیها و فضیلتها.
برکت بهمعنای پاکی و قداست هم هست. البته برکت آن زیادی است که مقدس هم باشد. یعنی هر زیادی را هم برکت نمیگویند.پس در برکت زیادی، همیشگی و قداست وجود دارد. در معنای برکت سه اصل است. به چیزی میگویند برکت دارد که هم زیاد باشد، هم همیشگی باشد و هم مقدس باشد.
افراد زیادی هستند که خیلی پول دارند ولی پولشان برکت ندارد. عمرشان خیلی زیاد است. مثلاً نود سال دارند، اما نود سال برکت نداشته است. یک وقت یک درخت کوچک پر میوه است ولی یک درخت بزرگ بیمیوه است. یک کسی هشتاد سال عمر کرده است ولی هیچ خدمتی نکرده است.
راههای نزول برکت
خداوند متعال در قرآن به ده چیز اشاره کرده و گفته است که مبارک است و برکت دارد. حال باید دید عوامل برکت چه چیزهایی هستند. از جمله این عوامل میتوان به تقوا اشاره کرد جنانکه خداوند متعال در آیه 96 سوره اعراف میفرماید: «وَ لَوْ أَنَّ أَهْلَ الْقُرى آمَنُوا وَ اتَّقَوْا لَفَتَحْنا عَلَیْهِمْ بَرَکاتٍ مِنَ السَّماءِ وَ الْأَرْضِ وَ لکِنْ کَذَّبُوا فَأَخَذْناهُمْ بِما کانُوا یَکْسِبُونَ؛ اگر مردم قریه و روستاها تقوا داشته باشند «لَفَتَحْنا عَلَیْهِمْ بَرَکاتٍ» من هم به شما برکت میدهم. تقوا به حرفها اثر و مایه میدهد».
از دیگر عوامل برکت میتوان از قرآن و تلاوت قرآن نام برد چنانکه امام علی(ع) فرموده است: «اگر در خانهای قرآن خوانده شود، خدا به این خانه برکت میدهد» و نبی مکرم اسلام نیز میفرماید: «اگر شما غذایی که میخورید حساب شده باشد، خدا به آن برکت میدهد».
از دیگر عوامل برکت میتوان از توجه به تقوا، توجه به قرآن، توجه به اقتصاد، توجه به عدالت، توجه به نسل، توجه به جماعت، توجه به مصرف، توجه به پیرمردها و پیرزنها نام برد.
در جلد 76 بحار حدیث داریم که پیغمبراکرم(ص) فرموده است: چهار چیز است که اگر در هر خانهای بیاید خدا برکت را از آن خانه برمیدارد. خیانت، سرقت، شرب خمر، زنا، قسم، کلک، گناه و دوری از عالم ربانی.
برکت مصداقهای زیادی دارد. گاهی برکت به زمان است. «لَیْلَةُ الْقَدْرِ خَیْرٌ مِنْ أَلْفِ شَهْرٍ» (قدر/3) قرآن میگوید: شب قدر از هزارماه بهتراست. «إِنَّا أَنْزَلْناهُ فی لَیْلَةٍ مُبارَکَةٍ» (دخان/3)
همچنین غذای حلال از دیگر عوامل برکت است چنانکه نبی مکرم اسلام فرموده است: ای مردم همانا خداوند پاک است و غیر از پاکی را قبول نمیکند. خداوند به مال حرام برکت نمیدهد و جز فقر از آن حاصل نمیشود.
همچنین شکر زیاد از دیگر عوامل برکت است و از سخن خداوند استنباط میشود که میفرماید: و اگر شکر خدای را بهجا آورید به شما برکت میدهیم [و زیادهطلبی در اینجا در هر چیزی از مال و ثروت و سلامتی و طول عمر گرفته تا همه نعمتهای خداوند که بهخاطر کثرت شمارش در نمیآیند.
صدقه دادن از دیگر عوامل برکت بهشمار میرود: خداوند متعال صدقه را از ۱۰ برابر تا ۷۰۰ برابر مضاعف میکند بدون شک صدقه به مال انسان برکت میدهد و آن را افزون خواهد کرد.
آیات قرآن در رابطه با برکت
خداوند متعال در آیه اول سوره اسرا میفرماید: «سُبْحَانَ الَّذِی أَسْرَى بِعَبْدِهِ لَیْلًا مِّنَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ إِلَى الْمَسْجِدِ الأَقْصَى الَّذِی بَارَکْنَا حَوْلَهُ لِنُرِیَهُ مِنْ آیَاتِنَا إِنَّهُ هُوَ السَّمِیعُ البَصِیرُ؛ منزه است آن [خدایى] که بندهاش را شبانگاهى از مسجد الحرام به سوى مسجد الاقصى که پیرامون آن را برکت دادهایم سیر داد تا از نشانههاى خود به او بنمایانیم که او همان شنواى بیناست».
همچنین در آیه 18 سوره سبا آمده است: «وَجَعَلْنَا بَیْنَهُمْ وَبَیْنَ الْقُرَى الَّتِی بَارَکْنَا فِیهَا قُرًى ظَاهِرَةً وَقَدَّرْنَا فِیهَا السَّیْرَ سِیرُوا فِیهَا لَیَالِیَ وَأَیَّامًا آمِنِینَ؛ و میان آنان و میان آبادانیهایى که در آنها برکت نهاده بودیم شهرهاى متصل به هم قرار داده بودیم و در میان آنها مسافت را به اندازه مقرر داشته بودیم در این [راه]ها شبان و روزان آسوده خاطر بگردید».
در آیه 9 سوره قاف نیر در رابطه با برکت آمده است: «وَنَزَّلْنَا مِنَ السَّمَاءِ مَاءً مُّبَارَکًا فَأَنبَتْنَا بِهِ جَنَّاتٍ وَحَبَّ الْحَصِیدِ؛ و از آسمان آبى پر برکت فرود آوردیم پس بدان [وسیله] باغها و دانههاى دروکردنى رویانیدیم» و در آیه 71 سوره انبیا عنوان شده است: «وَنَجَّیْنَاهُ وَلُوطًا إِلَى الْأَرْضِ الَّتِی بَارَکْنَا فِیهَا لِلْعَالَمِینَ؛ و او و لوط را [براى رفتن] به سوى آن سرزمینى که براى جهانیان در آن برکت نهاده بودیم رهانیدیم».
آیه 48 سوره مبارکه هود نیز با این مضمون که «قِیلَ یَا نُوحُ اهْبِطْ بِسَلاَمٍ مِّنَّا وَبَرکَاتٍ عَلَیْکَ وَعَلَى أُمَمٍ مِّمَّن مَّعَکَ وَأُمَمٌ سَنُمَتِّعُهُمْ ثُمَّ یَمَسُّهُم مِّنَّا عَذَابٌ أَلِیمٌ؛ گفته شد اى نوح با درودى از ما و برکتهایى بر تو و بر گروههایى که با تواند فرود آى و گروههایى هستند که بهزودى برخوردارشان مىکنیم سپس از جانب ما عذابى دردناک به آنان مىرسد» به برکت اشاره دارد.
همچنین ایه 29 سوره مؤمنون نیز که میفرماید: «وَقُل رَّبِّ أَنزِلْنِی مُنزَلًا مُّبَارَکًا وَأَنتَ خَیْرُ الْمُنزِلِینَ؛ و بگو پروردگارا مرا در جایى پربرکت فرود آور [که] تو نیکترین مهماننوازانى» و آیات 31 سوره مریمف 113 سوره صافات، 137 سوره اعراف، آیه 232 سوره بقره، 159 سوره آلعمران، 81 سوره انبیا به برکت اشاره دارد.
حجتالاسلام قاسم متقینیا، امام جمعه موقت خرمآباد در گفتوگو با خبرنگار ایکنا در رابطه با برکت افزود: تقوا بستری برای رسیدن شخص به رحمت الهی است، از جمله مسیرهایی که انسان را به رحمت الهی نزدیک میکند مسیر تقوا است.
وی به اهمیت موضوع برکت در همه زمینهها از نگاه قرآن و روایات اشاره کرد و گفت: در قرآن آمده است اگر جوامع انسانی ایمان بیاورند و تقوا داشته باشند از زمین و آسمان دریچههای برکت به روی آنها گشوده میشود.
امام جمعه موقت خرمآباد اضافه کرد: در سورههای مریم، آلعمران و مومنون نیز به بحث برکت و مبارک بودن اشاره شده است.
حجتالاسلام متقینیا معنای برکت را به تعبیر مرحوم آیتالله طباطبایی اینگونه دانست: هر کسی خیری را برای کسی بخواهد، دعای عاقبت بخیری برای او میکند و عاقبت بخیری برکتی است که آرزوی همه مؤمنان است.
عوامل مانع برکت در زندگی انسان
وی تصریح کرد: برکت ممکن است کم باشد اما دوام دارد و کار با برکت و کار خیر یعنی کاری که در پیشگاه خداوند کم نشده و گم نمیشود چرا که اخلاص در آن وجود دارد.
امام جمعه موقت خرمآباد ائمه و پیامبران را منشاء برکت دانست و گفت: در زیارت جامعه به ائمه سلام میدهیم و میگوییم: سلام بر شما ای کسانیکه محل شناخت و برکت خدا هستید.
حجتالاسلام متقینیا به اهمیت مسئله عمر و پر برکت بودن آن اشاره و اظهار کرد: عمر انسان بایستی بابرکت باشد، نباید احساس کنیم عمر طولانی برکت دارد همانطور که عمر حضرت زهرا(س) در دنیا خیلی کوتاه اما سرشار از برکت بود و ایشان کوثر برکت هستند.
وی به عوامل مانع برکت در زندگی انسان اشاره کرد و بیان داشت: مال حرام رشد نمیکند و برکت را از خانه میبرد و اگر هم رشد کند برکت ندارد لذا مال کم با برکت بهتر از مال زیاد بیبرکت است.
امام جمعه موقت خرمآباد در اینباره افزود: بنا به فرمایش پیامبر گرامی اسلام خیانت کردن، دزدی، شرب خمر، روابط نامشروع، سبک شمردن نماز برکت و رزق را خانهها میبرند و مطابق روایات بددهنی و استفاده از الفاظ رکیک نیز مانع برکت میشوند.
حجتالاسلام متقینیا اضافه کرد: فریب مردم و کلاهبرداری در معاملهها نیز برکت را میگیرد بهطوریکه پیامبر(ص) میفرمایند: مالی که با فریب مردم بهدست آوردهای اجری ندارد و باعث عذابت میشود.
