عاشورا؛ نزاع میان عقل کامل و عقل ناقص
گروه اندیشه: مدیر گروه تاریخ اسلام دفتر تبلیغات اسلامی خراسان رضوی گفت: در واقعه عاشورا برخی میگویند آنها که ماندند عاشق و آنها که رفتند عاقل بودند، در حالی که چنین نیست زیرا واقعه عاشورا نزاع میان عقل کامل و عقل ناقص بود و کسانی که با حسین(ع) همراهی کردند به عقل کامل رسیده بودند.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، محمد باغستانی، مدیر گروه تاریخ اسلام دفتر تبلیغات اسلامی خراسان رضوی، صبح امروز، 20 آبانماه در نشست عمومی «عاشورا و نیازهای دنیای معاصر» که در سالن اجتماعات مدرسه عالی بانوان جامعةالمصطفی(ص) العالمیة مشهد برگزار شد، با بیان اینکه انسانها در هر بخش از کره خاکی با وجود تفاوتهای اندیشه، زمان و جغرافیا، یک وجه مشترک دارند که امکان ارتباط بین انسانها را فراهم کرده است، اظهار کرد: نیازهایی وجود دارد که موجب ارتباط میان نظامهای اجتماعی میشود و تکنولوژی با وجود امکانات مختلف نتوانسته اصل نیازهای انسان را از بین ببرد.
وی با اشاره به گذر 1375 سال از واقعه عاشورا، گفت: عاشورا به عنوان رخداد تاریخی ارتباط قوی با انسان امروز پیدا کرده و به نیازهای مختلف انسان پاسخ میدهد، بر این اساس با توجه به اشتراک بنیادی انسانها میتوان از زاویه رفع نیاز به واقعه عاشورا نگریست.
مدیر گروه تاریخ اسلام دفتر تبلیغات اسلامی خراسان رضوی با تأکید بر اینکه چه در جبهه حق و چه در جبهه باطل کربلا عناصر انسانی وجود دارد، افزود: واقعه عاشورا از تنشها و اندیشههای انسانی تشکیل شده است، لذا این واقعه هر چند یک رخداد تاریخی است اما به دلیل عناصر انسانی، میتواند با جامعه امروز ارتباط برقرار کند.
مبانی عاشورا نیاز انسان را برطرف میکند
باغستانی با بیان اینکه مبانی عاشورا نیاز انسان چه مسلمان وغیرمسلمان را برطرف میکند، ابراز کرد: در بین موجودات تنها در انسان اندیشههای خردگرایانه وجود دارد، بنابراین مجموعه خلقهای نیک در سپاه خرد و ایدههای نادرست در سپاه جهل قرار گرفته است که محیط و آموزش روی آن اثر میگذارد، بر این اساس اگر عقل بر زندگی حاکم شود بسیاری از مشکلات انسان برطرف میشود، هرچند احساس نیز مؤثر است، اما عقل جایگاه ویژهای دارد.
وی با بیان اینکه انسان بین دنیای مادی فناپذیر و سرای همیشگی جاودانگی قرار میگیرد، عنوان کرد: انسان خردمند دنیای فناپذیر را مطابق با زندگی جاودانه پیش میبرد، در واقعه عاشورا نیز برخی میگویند آنها که ماندند عاشق و آنها که رفتند عاقل بودند، در حالی که این چنین نیست زیرا واقعه عاشورا نزاع میان عقل کامل و عقل ناقص بود و کسانی که با حسین(ع) همراهی کردند به عقل کامل رسیده بودند.
مدیر گروه تاریخ اسلام دفتر تبلیغات اسلامی خراسان رضوی با بیان اینکه از آغاز تا پایان واقعه عاشورا خردمندی موج میزند، عنوان کرد: امام حسین(ع) خواستار بیعت نکردن مردم با یزید بود.
وی با اشاره به اینکه نفس استفاده از قدرت زور در سیاست مسئله جدیدی بود که معاویه بنیانگذاری کرد، ادامه داد: موروثی کردن خلافت نیز از جانب معاویه اعمال شد زیرا میخواست فرزندش یزید به خلافت برسد ولی امام حسین(ع) با توجه به استفاده این افراد از زور نمیخواست این بیعت انجام شود.
همراهی خانواده امام حسین(ع) با ایشان در کربلا به دلیل انتقال پیام عاشورا بود
باغستانی با اشاره به اینکه یزید برای امام حسین(ع) نامهای فرستاد تا با ایشان بیعت کند، گفت: امام حسین(ع) مسلم را برای جواب نامه فرستاد، برخی با امام بیعت کردند در حالی که مسلم به شهادت رسید و برخی از بزرگان که با اباعبدالله(ع) بیعت کرده بودند اسیر شدند، امام تصمیم گرفت با مردم سخن بگویند اما از آنجا که میدانست چه اتفاقی رخ خواهد داد، خانوادهاش را با خود همراه کرد تا پیام نهضت عاشورا را به همه برساند.
وی با تأکید بر خندقی که امام حسین(ع) در شب عاشورا آماده کرده بود، ادامه داد: امام حسین(ع) با طرحی خردگرایانه خندق حفر کرد، دو طرف میدان را به وسیله چادر مسدود کرد و بدین ترتیب این بزرگوار توانست با 72 تن در برابر لشکر یزید یک روز بایستد؛ از طرفی میدان رفتن اصحاب امام حسین(ع) و در آغوش گرفتن تک تک آنها بعد از شهادت توسط سیدالشهدا(ع) برنامه دیگر امام حسین(ع) بود تا واقعه عاشورا تا عصر به طول انجامد و تأثیرگذار باشد.
مدیر گروه تاریخ اسلام دفتر تبلیغات اسلامی خراسان رضوی، اخلاق را خصلتی دانست که از سرشت و اندیشه نشأت میگیرد و ادامه داد: در اخلاق قدرت اختیار وجود دارد که زندگی انسانی را به وسیله عقل از سایر موجودات جدا میکند، بر این اساس انسان در قیامت نیز به دلیل دانستن اختیار مورد پرسش قرار میگیرد، لذا امام حسین(ع) به وسیله اخلاق و قدرت اختیار واقعه عاشورا را رقم زد و نگذاشت کسی ایشان را مخفیانه به شهادت برساند، بدین منظور همراه خانواده خویش وارد دشت کربلا شد.
باغستانی با تأکید بر اینکه با یک عمل غیر اخلاقی نمیتوان در مسیر اخلاق قدم گذاشت و به هدف اخلاقی رسید، گفت: اوج صداقت در شب عاشورا رقم خورد، امام حسین(ع) در این شب از حبیببن مظاهر خواست در بین یاران برود، همچنین از حضرت عباس(ع) نیز درخواست کرد بین اهل بیت(ع) بروند و به صحبت بپردازند، در انتها نیز خود به صحبت پرداخت که بنا ندارم بیعت کنم و مسئله اصلی دشمن نیز، بیعت نکردن من است بر این اساس شما مختار هستید که بمانید یا بروید.
وی با بیان اینکه هر نوع دینی انسان را به بهشت نمیرساند، افزود: دینداری که پایبند اخلاق باشد و مدل زندگی دینی که در رأس زندگی قرار گیرد میتواند انسان را به بهشت برساند، به عنوان مثال در ماجرای حره یک سال پس از عاشورا مردم مدینه قیام کرده و بنی امیه را از این شهر بیرون کردند، لذا طلحه و برخی دیگر به امام سجاد(ع) پناه آوردند که گفتوگویی در آنجا اتفاق افتاد، امام از مروان پرسید چرا علیه امام علی(ع) ایستادید و نماز خواندن ایشان را پنهان میکردید، مروان پاسخ داد سیاست ما این است که با کوباندن علی(ع) خود را بالا ببریم، بر این اساس نبود اخلاق در عمل بنی امیه موجب شکست آنان شد.
اخلاق؛ نیاز گمشده جوامع انسانی
مدیر گروه تاریخ اسلام دفتر تبلیغات اسلامی خراسان رضوی اخلاق را نیاز گمشده جوامع انسانی برشمرد و عنوان کرد: امام حسین(ع) نمیخواست شروعکننده جنگ باشد در حالی که زهیر بن قین به امام گفت با وجود سپاه یزید که 1000 نفر است باید در یک حمله غافلگیرانه به مبارزه برویم اما امام فرمود: «من اخلاق را زیر پا نمیگذارم» چرا که آزادگی از اصول اساسی انسان با اخلاق است؛ همچنین امام در جنگها میفرمود: «به سنت عربی عمل کنید» به این معنا که عرب ها بدن را پس از مرگ مُسلح نمیکردند.
وی با بیان اینکه ادب به زندگی انسان ژرفا میبخشد، گفت: در سوره حجرات اشاره شده که اگر خانه کسی رفتید و آنها گفتند که آمادگی نداریم باید بدون ناراحتی برگردید، بنابراین دین توجه زیادی بر ادب دارد که در کربلا نیز ادب از ابتدا تا انتها در رفتار امام(ع) و یارانش موج میزند، همانگونه که حضرت قبل از قیام، مؤدبانه بر مزار پیامبر(ص) رفته و پس از اقامه نماز از ایشان اذن قیام گرفتند.
باغستانی نیاز انسان به پرستش را یک نیاز درونی دانست و گفت: آثار عبادت انسان را از تنگناهای زندگی مادی نجات میدهد و از محدودیت ها و رنجهای جهان مادی جدا میکند، لذا انسان کمالطلبی خود را از طریق عبادت جبران میکند.
وی با بیان اینکه امام حسین(ع) در شب عاشورا خالصانه به عبادت برخاست، ابراز کرد: همه در شب عاشورا یک روح واحد شده بودند، بر این اساس شب عاشورا با عبادت به صبح رسید و ظهر عاشورا نیز امام(ع) و یارانشان با اشتیاق برای خواندن نماز حاضر شدند و امام حسین(ع) در لحظه آخر زندگی خویش فرمود: «خدایا راضیام به رضای تو».
