روی آوردن به تقلید به جای تحقیق مهمترین آسیب در حوزه کتاب است
گروه اندیشه: حجتالاسلام حنان اظهار کرد: یکی از چالشها و آسیبهایی که امروزه در حوزه کتاب و پژوهش با آن مواجه هستیم، این است که در این حوزه به جای تحقیق به تقلید روی آوردهایم، یعنی غالباً کتابها و پژوهشهایی که مشاهده میکنیم تقلیدی است نه تحقیقی.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از لرستان، حجتالاسلام حمیدرضا حنان، مدیرکل ارشاد و فرهنگ اسلامی استان لرستان، در آیین تجلیل از مؤلفان، پدیدآورندگان و خادمان کتاب و کتاب خوانی که صبح امروز پنجشنبه، 29 آبان ماه جاری در سالن شهید آوینی اداره کل ارشاد برگزار شد، گفت: حضور شما کتب دوستان و مسئولان نشان دهنده قدردانی شما از زحمت کشان عرصه کتاب و کتاب خوانی است.
وی با اشاره به اینکه کتاب و پژوهش از دیدگاه اسلام مورد تأکید است و مورد تشویق نیز قرار گرفته است، عنوان کرد: دلیل این تأکید این است که کتاب و پژوهش حاصل و محصول فکر، اندیشه و عقلانیت بشر است تا جاییکه خداوند از مجموعه وحی که بر پیامبر نازل کرده است تحت عنوان کتاب نام برده است.
حجتالاسلام حنان، با بیان اینکه در تشویق و تأکید اسلام بر کتاب و پژوهش یک روایت از پیامبر اکرم(ص) کافی است؛ اظهار کرد: در روایتی از پیامبر آمده است که میفرماید: اگر کسی بمیرد و یک برگ تحقیق بر جا بگذارد در روز قیامت بهعنوان یک حجاب بین او و آتش جهنم قرار میگیرد و در مقابل هر حرفی که بر روی برگه نوشته شده خداوند روز قیامت شهری به او عطا میکند که هفت برابر این دنیا وسعت دارد.
مدیر کل ارشاد لرستان، ادامه داد: این روایت کافی است که به عنوان مدرک بیان کنیم که کتاب و پژوهش از دیدگاه اسلام چقدر ارزشمند دارد.
وی با اشاره به اینکه حوزه کتاب، تألیف و پژوهش با این همه اهمیت و تأثیری که در زمینههای مختلف در سطح جامعه دارد، با آسیبها و چالشهایی مواجه است، افزود: اولین چالش و آسیبی که امروزه در حوزه کتاب و پژوهش با آن مواجه هستیم، این است که در این حوزه به جای تحقیق به تقلید روی آوردهایم، یعنی غالباً کتابها و پژوهشهایی که مشاهده میکنیم تقلیدی است نه تحقیقی.
حجتالاسلام حنان، افزود: امروزه بازار تقلید و کپی برداری داغ شده است که نتیجه آن این است ارزش و وزنه کتاب و پژوهش را پایین میآورد، و اگر بجای تحقیق به تقلید روی بیاوریم کار ما همه تکراری میشود و چیز جدیدی تحویل نمیدهیم.
مدیر کل ارشاد لرستان، با اشاره به اینکه امروزه احساس میشود به جای روی آوردن به تحقیق گرفتار تقلید هستیم، ادامه داد: برای اینکه به دام تقلید نیفتیم باید به جنبش نرمافزاری و ضرورت راه اندازی نهضت تولید علم متناسب با نیاز زمان توجه کنیم.
وی با بیان اینکه، تولید علم منوط به تولید فکر است و تولید فکر هم منوط به آزادی فکر و آزاد اندیشی فکر و اندیشه است، اذعان کرد: به تعبیر شهید مطهری؛ بشر تا زمانی که به آزادی فکر و اندیشه نرسد، در بند و قید و در اسارت تعصبات و تقلید و تعلقات است و همچنین میفرماید: نتیجه تمام انحرافات امروز ما در حوزههای اعتقادی نبود آزادی فکر و آزادی اندیشه است.
حجتالاسلام حنان، ادامه داد: راه دیگر برون رفت از آسیب تقلید این است که روی بیاوریم به نقد کتاب و پژوهش، این در حالی است که ما تا زمانی که جرأت و شهامت نقد اندیشهها و افکار و کتابهای حتی بزرگان را پیدا نکنیم گرفتار تقلید و اینگونه مسائل در عرصه کتاب و پژوهش هستیم.
مدیر کل ارشاد لرستان، با اشاره به اینمه مقام معظم رهبری سخن خوبی در این باره دارند، عنوان کرد: ایشان میفرماید: نباید از آزادی ترسید و از مناظره گریخت و نقد و انتقاد را به کالایی قاچاق و یا امری تشریفاتی تبدیل کرد، چنانچه نباید به جای منارزه به جدال روی اورد و به جای آزادی به دام حتاکی و مسئولیت گریزی بلرزیم، آن روز که سهم آزادی و اخلاق و سهم منطق همه یکجا در کنار همدیگر ادا شود آغاز روز خلاقیت علمی در تفکر بالنده دینی در این جامعه است و کلید جنبش تولید نرمافزاری علمی و دینی در کلیه علوم و معارف دانشگاهی و حوزوی زده خواهد شد.
وی ادامه داد: برای رهایی از قید تقلید در حوزه کتاب و پژوهش توجه به تولید علم بسیار اهمیت دارد و توجه به مقوله نقد منصفانه و به دور از تمجید و تخریب دیگران.
حجتالاسلام حنان، با اشاره به اینکه آسیب دومی که در عرصه کتاب و پژوهش وجود دارد این است که نگاه ما به این عرصه یک نگاه پروژهای است به جای نگاه پروسهای، افزود: معنای نگاه پروژهای این است که ما کتاب مینویسیم، بایگانی و میکنیم و این کتاب در قفسهها خاک میخورد.
مدیر کل ارشاد لرستان، ادامه داد: نگاه پروسهای یعنی اینکه، ما باید برای متاب در سطح جامعه یک بستری را فراهم کنیم که کتاب به یک جریانی در سطح جامعه تبدیل شود و مؤلف با کتاب و پژوهش در سطح جامعه زندگی کند و به آن عشق بورزد.
وی با اشاره به اینکه ما باید در نوشتن کتاب و پروژه هدفمند کار کنیم، عنوان کرد: درحالی که اگر نگاه ما پروژهای باشد انبار کتاب داریم ولی غیرکاربردی هستند.
حجتالاسلام حنان، با بیان اینکه سومین چالش در این عرصه بیگانه بودن کتاب و پژوهش با نیازهای زمان است، اظهار کرد: این آسیبی بزرگی است که بخشی از کتابهایی که امروزه نوشته میشود بدون توجه به نیاز زمان نوشته شدهاند، و توجه به تحقیق و پژوهش ما باتوجه و متناسب با نیاز زمان نیست.
مدیرکل ارشاد لرستان، چهارمین آسیب در این عرصه را عدم توجه به پیشفرضهای ارزشی در حوزه کتاب و پژوهش دانست و عنوان کرد: زمانی که میخواهیم کتاب بنویسیم باید به پیشفرضهای ارزشی خودمان در جامعه توجه کنیم، هم ارزشهای دینی و هم ارزشهای ملی را باید در کتاب که مینویسیم رعایت کنیم.
وی با اشاره به اینکه هنر ما نباید این باشد که در حوزه کتاب و پژوهش حریم ارزشها را بشکنیم و مروج افکار امنیسمی در حیطه علوم اسلامی و در حوزه علوم تجربی باشیم، افزود: هنر ما نباید این باشد که از طرف عدهای افراطی و متعصب دیندار به دفاع غیر عقلانی از دین به وسیله کتاب و پژوهش حریم علم را بشکنیم و علم را به دو بخش علم ارزشی و غیر ارزشی تقسیم کنیم.
حجتالاسلام حنان، ادامه داد: لازم است مصداق علم ارزشی را کتب دینی و مصداق علم غیرارزشی را کتب غیر دینی بدانیم، چراکه اگر اینچنین باشد همان بلایی که بر سر ملل غربی آمد در جهان اسلام هم بر سر ما خواهد آمد، که تقابل بین علم و دین است.
مدیر کل ارشاد لرستان، افزود: پژوهشها و کتابهایی که در عرصه دین نوشته میشود نباید به گونهای باشد که حریم علوم تجربی شکسته شود و تقسیمبندیهای غیر منصفانه انجام شود.
وی عنوان کرد: از طرف دیگر هم کتابها و پژوهشهایی که در عرصه علمی نوشته میشوند به گونهای نباشد که که حریم ارزشها و دین شکسته شود، کمااینکه این مسئله در جهان غرب اتفاق افتاد.
حجتالاسلام حنان در پایان اذعان کرد: در غرب گروهی با نام اشاعه آمدن و هرآنچه نوشتند در راستای ضربه زدن به پیکره علم بود، که این مصداق تقابل بین علم و دین است.
