ارائه و تبيين الگوی هنجاری ارتباطات در قرآن كريم در شماره جديد «رسانه و فرهنگ»
گروه انديشه: مقاله «عوامل مؤثر در عناصر ارتباطی از ديدگاه قرآن كريم» نوشته علی اسكندری و رامين چابكی درزآبی يكی از مقالات چهارمين شماره دوفصلنامه علمی ـ پژوهشی «رسانه و فرهنگ» است كه نويسندگان در آن به ارائه و تبيين الگوی هنجاری ارتباطات در قرآن كريم پرداختهاند.
به گزارش خبرگزاری بينالمللی قرآن (ايكنا)، چهارمين شماره دوفصلنامه علمی ـ پژوهشی مطالعات ميانرشتهای در رسانه و فرهنگ مشتمل بر مقاله «عوامل مؤثر در عناصر ارتباطی از ديدگاه قرآن كريم» از علی اسكندری و رامين چابكی درزآبی منتشر شد.
بر اساس اين مقاله فهم ابعاد و زوايای پديده ارتباطات و رسانه، به مثابه يكی از تجليات دنيای جديد و به روايتی علت موجده تحولات تاريخی و اجتماعی و صورتبندیهای فرهنگی، نيازمند مفهومسازی و نظريهپردازی است. همچنين حضور و گستردگی وسايل ارتباط جمعی در سپهر عمومی و انباشت نشانهها و تصاوير رسانهای در همه عرصههای زندگی، چون اقتصاد و سياست و فرهنگ و توليد و توزيع معانی، به رسانهایشدن فرهنگ، سياست، و اجتماع منتهی شده است. توجه به اين نكته ضروری است كه از مهمترين مشخصههای تعيينكننده موفقيت در ارتباطات، شناخت عناصر ارتباطی و عوامل مؤثر بر اين عناصر است.
در اين مقاله كه هدف آن بررسی عوامل مؤثر بر عناصر ارتباطی از ديدگاه قرآن كريم است، نويسنده ابتدا در چارچوبی مفهومی و با هدف كسب شناختی نسبتاً مجمل، به معرفی هر يك از عناصر پرداخته و در ادامه، ضمن احصاء آيات مرتبط با اين عناصر، با استفاده از روش «دلفی» عوامل مؤثر منتخب را به مثابۀ مهمترين عوامل تأثيرگذار بر عناصر ارتباطی از نظر قرآن كريم تبيين و درنهايت، الگوی هنجاری ارتباطات از نگاه قرآن كريم را بر اين اساس ترسيم میكنيم.
نتايج تحقيق، بر اساس الگوی هنجاری ارتباطات قرآن كريم، تأثيرپذيری «عنصر فرستنده» از چهار عامل اصل فطرت، تفاوت پيشزمينهها، ويژگیهای شخصيتی و پايگاه اجتماعی، «عنصر پيام» از عوامل تكرار پيام، تعدد پيامرسان، و قالبهای پيام، «عنصر كانال» از عامل ابزارهای انتقال پيام، و «عنصر گيرنده»، علاوه بر چهار مورد تأثيرگذار بر عنصر فرستنده، از چهار عامل ظرفيت درونی، آزادی در انتخاب پيام، تنوع زيستی، و تعدد نيازها را، به منزله مهمترين عوامل تأثيرگذار، تأييد كرده است.
«مروری انتقادی بر مهمترين نظريههای تكنولوژی رسانه» از ميثم اميدعلی و سيدحسن حسينی «بررسی رابطه ميان نگرش سياسی، اعتماد به رسانه ملی، مخاطبان فعال، و گرايش دانشجويان دانشگاههای تهران به شبكههای اجتماعی مجازی» از مجتبی اميری و يونس نوری مرادآبادی، «بررسی عوامل مؤثر در گرايش به ازدواج اينترنتی در بين دانشجويان (با رويكرد آسيبشناسانه به ازدواج اينترنتی)» از نگين برات دستجردی و آرزو عرفان، «تلويزيون و فرهنگ همگرايی رسانهای» از حسن بشير و احمد كوهی، «ارتباط ميانفرهنگ و فناوری اطلاعات و ارتباطات و آسيبهای فرهنگی اينترنت» از طاهر روشندل اربطانی و منوچهر صابر، «تجربه جهانی، مدل گذار از نظام انحصاری به نظام متكثر راديو ـ تلويزيونی» از فؤاد صادقی، مريم جمشيدی و سيدعمار كلانتری ديگر مقالات اين شماره از چهارمين دوفصلنامه علمی ـ پژوهشی مطالعات ميانرشتهای در رسانه و فرهنگ است.
يادآور میشود، دوفصلنامه علمی ـ پژوهشی مطالعات ميانرشتهای در رسانه و فرهنگ به مدير مسئولی حميدرضا آيتاللهی و سردبيری سيدحسن حسينی توسط پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی منتشر میشود.
بر اساس اين مقاله فهم ابعاد و زوايای پديده ارتباطات و رسانه، به مثابه يكی از تجليات دنيای جديد و به روايتی علت موجده تحولات تاريخی و اجتماعی و صورتبندیهای فرهنگی، نيازمند مفهومسازی و نظريهپردازی است. همچنين حضور و گستردگی وسايل ارتباط جمعی در سپهر عمومی و انباشت نشانهها و تصاوير رسانهای در همه عرصههای زندگی، چون اقتصاد و سياست و فرهنگ و توليد و توزيع معانی، به رسانهایشدن فرهنگ، سياست، و اجتماع منتهی شده است. توجه به اين نكته ضروری است كه از مهمترين مشخصههای تعيينكننده موفقيت در ارتباطات، شناخت عناصر ارتباطی و عوامل مؤثر بر اين عناصر است.
در اين مقاله كه هدف آن بررسی عوامل مؤثر بر عناصر ارتباطی از ديدگاه قرآن كريم است، نويسنده ابتدا در چارچوبی مفهومی و با هدف كسب شناختی نسبتاً مجمل، به معرفی هر يك از عناصر پرداخته و در ادامه، ضمن احصاء آيات مرتبط با اين عناصر، با استفاده از روش «دلفی» عوامل مؤثر منتخب را به مثابۀ مهمترين عوامل تأثيرگذار بر عناصر ارتباطی از نظر قرآن كريم تبيين و درنهايت، الگوی هنجاری ارتباطات از نگاه قرآن كريم را بر اين اساس ترسيم میكنيم.
نتايج تحقيق، بر اساس الگوی هنجاری ارتباطات قرآن كريم، تأثيرپذيری «عنصر فرستنده» از چهار عامل اصل فطرت، تفاوت پيشزمينهها، ويژگیهای شخصيتی و پايگاه اجتماعی، «عنصر پيام» از عوامل تكرار پيام، تعدد پيامرسان، و قالبهای پيام، «عنصر كانال» از عامل ابزارهای انتقال پيام، و «عنصر گيرنده»، علاوه بر چهار مورد تأثيرگذار بر عنصر فرستنده، از چهار عامل ظرفيت درونی، آزادی در انتخاب پيام، تنوع زيستی، و تعدد نيازها را، به منزله مهمترين عوامل تأثيرگذار، تأييد كرده است.
«مروری انتقادی بر مهمترين نظريههای تكنولوژی رسانه» از ميثم اميدعلی و سيدحسن حسينی «بررسی رابطه ميان نگرش سياسی، اعتماد به رسانه ملی، مخاطبان فعال، و گرايش دانشجويان دانشگاههای تهران به شبكههای اجتماعی مجازی» از مجتبی اميری و يونس نوری مرادآبادی، «بررسی عوامل مؤثر در گرايش به ازدواج اينترنتی در بين دانشجويان (با رويكرد آسيبشناسانه به ازدواج اينترنتی)» از نگين برات دستجردی و آرزو عرفان، «تلويزيون و فرهنگ همگرايی رسانهای» از حسن بشير و احمد كوهی، «ارتباط ميانفرهنگ و فناوری اطلاعات و ارتباطات و آسيبهای فرهنگی اينترنت» از طاهر روشندل اربطانی و منوچهر صابر، «تجربه جهانی، مدل گذار از نظام انحصاری به نظام متكثر راديو ـ تلويزيونی» از فؤاد صادقی، مريم جمشيدی و سيدعمار كلانتری ديگر مقالات اين شماره از چهارمين دوفصلنامه علمی ـ پژوهشی مطالعات ميانرشتهای در رسانه و فرهنگ است.
يادآور میشود، دوفصلنامه علمی ـ پژوهشی مطالعات ميانرشتهای در رسانه و فرهنگ به مدير مسئولی حميدرضا آيتاللهی و سردبيری سيدحسن حسينی توسط پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی منتشر میشود.
