بعد از رحلت پيامبر(ص)، حركت اخلاقی و دينی ايشان به پايان نرسيد/ وجود ولی فقيه يك اصل عقلی در نظام اسلامی
گروه انديشه: رئيس جامعةالمصطفی(ص) العالمية مشهد با بيان اينكه برای برپايی يك نظام اسلامی وجود ولی فقيه يك اصل عقلی است، گفت: اين اصل وجود چنين شخصيت و جايگاهی را اثبات میكند، البته بايد توجه كرد كه ولی فقيه جدای از مرجعيت است.
حجتالاسلام محمدحسين مهدویمهر، رئيس جامعة المصطفی(ص) العالمية مشهد در گفتوگو با خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا) شعبه خراسان رضوی، با بيان اينكه همگان بايد از فردی كه بهعنوان ولی فقيه جامعه اسلامی انتخاب میشود، تبعيت كنند، اظهار كرد: زيرا برای برپايی يك نظام اسلامی وجود ولی فقيه يك اصل عقلی است كه اين اصل وجود چنين شخصيت و جايگاهی را اثبات میكند، البته بايد توجه كرد كه ولی فقيه جدای از مرجعيت است.
مهدویمهر عنوان كرد: نظام و كيان حكومت اسلامی توسط ولی فقيه بايد اداره شود، البته توجه به ولی فقيه و لزوم وجود چنين شخصيتی نه تنها از باب وجود رواياتی از جانب ائمه معصومين(ع)، بلكه بر اساس اصل عقلی مهم است، زيرا اگر حكومت اسلامی است و میخواهد نظام اهل بيت(ع) را اجرا كند، عقلا بايد به ولی فقيه كه دينشناس است و بيشترين آگاهی را از اسلام دارد، مراجعه كرد.
وی در ادامه با اشاره بهمعنای كلمه بعثت، ادامه داد: بعثت به معنای برانگيخته شدن و به پا خواستن برای انجام مأموريتی است كه خداوند در دوران جاهليت نبی مكرم اسلام(ص) را به پيامبری برگزيدند و مأموريت رسالت را به ايشان واگذار كردند.
مهدوی مهر با اشاره به كلام حضرت علی(ع) درباره بعثت رسول اكرم(ص) در نهجالبلاغه، بيان كرد: ايشان میفرمايند: «خداوند متعال پيامبر(ص) را مبعوث كرد در حالی كه مدتها بود، پيامبری به رسالت مبعوث نشده بود».
وی گفت: بعد از حضرت مسيح(ع) ديگر پيامبری از جانب پروردگار به رسالت مبعوث نشده بود و دين مسيحيت به جهت ورود انواع انحرافات در محتوای آن، دچار تحريف شده بود، لذا واقعيتهايی كه بايد برای بشريت تبيين میشد، ديگر وجود نداشت و مردم در گمراهی و انبوهی از انحرافات و تحريفات بهسر میبردند.
رئيس جامعةالمصطفی(ص) العالمية مشهد با اشاره به اينكه اين انحرافات سبب انواع جنگ، درگيری و كينه ميان عرب و عجم و ديگر انسانها با رنگهای مختلف شده بود، اضافه كرد: اين دوران قبل از به رسالت برگزيده شدن رسول اكرم(ص) بود، لذا بشريت برای هدايت بيشترين نياز را به يك منجی احساس میكرد.
وی با بيان اينكه بعثت رسول اكرم(ص) ميان بعثتهايی كه قبل از ايشان صورت گرفته بود، از چند ويژگی مهم برخوردار است، ابراز كرد: اين بعثت آخرين بعثت در تاريخ بشريت بود و نبی مكرم اسلام(ص) هم آخرين پيامبری بودند، كه به رسالت مبعوث شدند، لذا ايشان آخرين فرستاده خدا، دين و كتابشان هم آخرين و كاملترين كتاب و دين بود.
مهدویمهر اظهار كرد: از ديگر ويژگیهای رسالت حضرت محمد(ص) اين بود، كه اديان گذشته هيچ گاه بهطور كامل در پهنه هستی و ميان تمام انسانها فراگير نشد و بعد از آن هم، زمان آمدن دين جديد فرامیرسيد، لذا هر دين در يك منطقه محدود تبليغ و مورد استقبال قرار میگرفت.
وی ادامه داد: اما دين اسلام بر اساس وعدهای كه خداوند داده است، تمام كره خاكی را فرامیگیرد و تا قيامت هم ادامه دارد و مكتب و دينی ديگر بعد از آن نخواهد آمد، به همين جهت خاتم و اديان گذشته را ختم كرده است.
رئيس جامعةالمصطفی(ص) العالمية مشهد با بيان اينكه بنابراين ويژگیهايی كه دين اسلام از جهت كامل بودن دارد با ديگر اديان الهی متفاوت است، گفت: زيرا پيامبرش خاتم پيامبران و اشرف مخلوقات است و كتابش، يعنی قرآن كريم نسبت به اصل كتب تورات و انجيل كاملترين و جامعترين است.
مهدویمهر با بيان اينكه هر آن چه را كه از كليات امور در زمينههای مختلف بخواهيم در قرآن مجيد بهعنوان معجزه نبی مكرم(ص) آمده است، افزود: لذا تمام نكات كليدی كه برای هدايت بشر در همه عرصهها و عصرها لازم است، خداوند رحمان و كريم در قرآن ذكر كرده، بنابراين برترين و جامعترين كتاب و نسخه هدايت است.
وی با بيان اينكه همه پيامبران الهی از وجود ياران و حواريونی برخوردار بودند، كه حركتهای آن پيامبر را بعد از او ادامه میدادند، گفت: نظام هستی كه بر اراده الهی شكل گرفته بنا ندارد كه همه افراد بشر به جز چند مورد استثنايی دارای عمر طولانی باشند، لذا رسول اكرم(ص) نيز بعد از پايان عمر با بركتشان رحلت كردند، همان طور كه در آيه 144 سوره آل عمران «وَمَا مُحَمَّدٌ إِلاَّ رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِن قَبْلِهِ الرُّسُلُ أَفَإِن مَّاتَ أَوْ قُتِلَ انقَلَبْتُمْ عَلَى أَعْقَابِكُمْ وَمَن يَنقَلِبْ عَلَىَ عَقِبَيْهِ فَلَن يَضُرَّ اللّهَ شَيْئًا وَسَيَجْزِي اللّهُ الشَّاكِرِينَ، و محمد جز فرستادهايي كه پيش از او [هم] پيامبرانى [آمده و] گذشتند نيست آيا اگر او بميرد يا كشته شود از عقيده خود برمیگرديد و هر كس از عقيده خود بازگردد هرگز هيچ زيانى به خدا نميرساند و بهزودى خداوند سپاسگزاران را پاداش ميدهد»، آمده ايشان هم يك پيامبر مانند ديگران هستند، لذا بعد از رحلت، حركت سازنده، اخلاقی و دينی ايشان بنا نيست كه به پايان برسد.
رئيس جامعةالمصطفی(ص) العالمية مشهد عنوان كرد: لذا قرآن كريم عنوان میكند كه شما بعد از رحلت رسول اكرم(ص) میخواهيد به گذشته اشتباه خود بازگرديد، در صورتیكه ايشان راه كمال و رشد را به شما آموخت و بايد اين راه را ادامه دهيد.
وی اضافه كرد: بعد از رحلت نبی اكرم(ص)، حضرت علی(ع) و فرزندانش، اوليا و اوصيا فرهنگی ايشان هستند و اين حركت انسانساز را ادامه دادند.
وی با بيان اينكه موضوع وحی در مسائل دينی كه محدوده و مسئوليت بشر را در اين مباحث مشخص میكند، قطع شده است، ابراز كرد: بعد از پيامبر اكرم(ص) بندگان ديگری مانند حضرت زهرا(س) با خداوند از طريق وحی ارتباط داشتند و اين مسئله اثبات شده است، لذا اگر منظور از ارتباط با خداوند به طريق وحی شكل مأموريتی آن باشد كه با رحلت پيامبر(ص) پايان يافته است.
مهدویمهر ادامه داد: ائمه(ع) مصون از اشتباه و خطا هستند و با عنايت و خواست پروردگار به جانشينی پيامبر(ص) و تبيين دين منصوب شدهاند، لذا نياز به وحی ندارند.
وی با بيان اينكه وجود ولی فقيه در زمان غيبت امام عصر(عج) در حقيقت ادامه دهنده مسير ائمه(ع) است، گفت: در واقعه غدير بنا بر آيه 3 سوره مائده «حُرِّمَتْ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةُ وَالْدَّمُ وَلَحْمُ الْخِنْزِيرِ وَمَا أُهِلَّ لِغَيْرِ اللّهِ بِهِ وَالْمُنْخَنِقَةُ وَالْمَوْقُوذَةُ وَالْمُتَرَدِّيَةُ وَالنَّطِيحَةُ وَمَا أَكَلَ السَّبُعُ إِلاَّ مَا ذَكَّيْتُمْ وَمَا ذُبِحَ عَلَى النُّصُبِ وَأَن تَسْتَقْسِمُواْ بِالأَزْلاَمِ ذَلِكُمْ فِسْقٌ .....، بر شما حرام شده است مردار و خون و گوشت خوك و آنچه به نام غير خدا كشته شده باشد و [حيوان حلال گوشت] خفه شده و به چوب مرده و از بلندى افتاده و به ضرب شاخ مرده و آنچه درنده از آن خورده باشد مگر آنچه را [كه زنده دريافته و خود] سر ببريد و [همچنين] آنچه براى بتان سربريده شده و [نيز] قسمت كردن شما [چيزى را] به وسيله تيرهاى قرعه اين [كارها همه] نافرمانى [خدا]ست ....»، سخن از اكمال دين توسط خداوند میشود، لذا رسول اكرم(ص) قبل از رحلت به اندازه كافی و وافی برای تبليغ دين اسلام و هدايت بشريت تلاش كردند، پس برای آنكه بعد از ايشان بشريت دچار گمراهی نشود، ولايت ائمه(ع) از جانب خداوند قرار داده شده است.
مهدویمهر تصريح كرد: اما برخی بعد از پيامبر(ص) تنها تمسك به قرآن كريم را برای دوری از گمراهی و ادامه مسير رشد كافی دانستند و متأسفانه امروز میبينيم كه اين افراد و گروهها دچار انواع فرقهها و گمراهیها شدند بهطوریكه طعمه دشمنان اسلام برای رسيدن به مقاصد شومشان قرار میگيرند.
وی گفت: لذا ائمه(ع) تبيينكننده آنچه كه توسط پيامبر اكرم(ص) از جانب خداوند آورده شده، هستند، به همين جهت وجود و تلاش ايشان در امر تبيين اسلام، به قرآن ناطق تعبير میشود، زيرا ائمه(ع) نسبت به وحی و قرآن شناخت كامل دارند و سطح فهمشان از مردم عادی بالاتر است و متناسب با درك انسانها به بيان احكام و مسائل دين میپردازند.
مهدویمهر با بيان اينكه ادعيه رسيده از جانب اهل بيت(ع) از مضامين بلندی برخوردار است، ابراز كرد: اين ادعيه سبب آگاهی، افزايش معرفت و رشد مردم می شود، لذا بايد پاسداری، تبيين و نگهداری شود.
رئيس جامعةالمصطفی(ص) العالمية مشهد با اشاره به اينكه اگر ائمه(ع) نبودند رسالت پيامبر(ص) ناتمام میماند، بيان كرد: علما و مراجع تقليد هم در مقام آشنايی با معارف اهل بيت(ع) و تبيين و بيان آن برای مردم حضورشان مهم است، اما جايگاه آنها با شان ائمه(ع) متفاوت است و لذا آيه 59 سوره نساء «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ أَطِيعُواْ اللّهَ وَأَطِيعُواْ الرَّسُولَ وَأُوْلِي الأَمْرِ مِنكُمْ فَإِن تَنَازَعْتُمْ فِي شَيْءٍ فَرُدُّوهُ إِلَى اللّهِ وَالرَّسُولِ إِن كُنتُمْ تُؤْمِنُونَ بِاللّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ ذَلِكَ خَيْرٌ وَأَحْسَنُ تَأْوِيلًا، اى كسانىكه ايمان آورده ايد خدا را اطاعت كنيد و پيامبر و اولياى امر خود را [نيز] اطاعت كنيد پس هر گاه در امرى [دينى] اختلاف نظر يافتيد اگر به خدا و روز بازپسين ايمان داريد آن را به [كتاب] خدا و [سنت] پيامبر [او] عرضه بداريد اين بهتر و نيك فرجامتر است» كه در قرآن آمده، اطاعت از ائمه(ع) را در كنار اطاعت از خدا و رسول قرار داده است كه مسلما اين اولی الامر ائمه(ع) هستند.
وی ادامه داد: بنابراين در زمان غيبت امام معصوم كسانی كه بيشترين آشنايی را با مبنای اهل بيت(ع)، معارف اسلام و قرآن دارند، علمايی هستند كه در اين عرصه تلاش كرده و اين علوم را فرا گرفتهاند، لذا تبعيت از آنها لازم است.
مهدویمهر عنوان كرد: نظام و كيان حكومت اسلامی توسط ولی فقيه بايد اداره شود، البته توجه به ولی فقيه و لزوم وجود چنين شخصيتی نه تنها از باب وجود رواياتی از جانب ائمه معصومين(ع)، بلكه بر اساس اصل عقلی مهم است، زيرا اگر حكومت اسلامی است و میخواهد نظام اهل بيت(ع) را اجرا كند، عقلا بايد به ولی فقيه كه دينشناس است و بيشترين آگاهی را از اسلام دارد، مراجعه كرد.
وی در ادامه با اشاره بهمعنای كلمه بعثت، ادامه داد: بعثت به معنای برانگيخته شدن و به پا خواستن برای انجام مأموريتی است كه خداوند در دوران جاهليت نبی مكرم اسلام(ص) را به پيامبری برگزيدند و مأموريت رسالت را به ايشان واگذار كردند.
مهدوی مهر با اشاره به كلام حضرت علی(ع) درباره بعثت رسول اكرم(ص) در نهجالبلاغه، بيان كرد: ايشان میفرمايند: «خداوند متعال پيامبر(ص) را مبعوث كرد در حالی كه مدتها بود، پيامبری به رسالت مبعوث نشده بود».
وی گفت: بعد از حضرت مسيح(ع) ديگر پيامبری از جانب پروردگار به رسالت مبعوث نشده بود و دين مسيحيت به جهت ورود انواع انحرافات در محتوای آن، دچار تحريف شده بود، لذا واقعيتهايی كه بايد برای بشريت تبيين میشد، ديگر وجود نداشت و مردم در گمراهی و انبوهی از انحرافات و تحريفات بهسر میبردند.
رئيس جامعةالمصطفی(ص) العالمية مشهد با اشاره به اينكه اين انحرافات سبب انواع جنگ، درگيری و كينه ميان عرب و عجم و ديگر انسانها با رنگهای مختلف شده بود، اضافه كرد: اين دوران قبل از به رسالت برگزيده شدن رسول اكرم(ص) بود، لذا بشريت برای هدايت بيشترين نياز را به يك منجی احساس میكرد.
وی با بيان اينكه بعثت رسول اكرم(ص) ميان بعثتهايی كه قبل از ايشان صورت گرفته بود، از چند ويژگی مهم برخوردار است، ابراز كرد: اين بعثت آخرين بعثت در تاريخ بشريت بود و نبی مكرم اسلام(ص) هم آخرين پيامبری بودند، كه به رسالت مبعوث شدند، لذا ايشان آخرين فرستاده خدا، دين و كتابشان هم آخرين و كاملترين كتاب و دين بود.
مهدویمهر اظهار كرد: از ديگر ويژگیهای رسالت حضرت محمد(ص) اين بود، كه اديان گذشته هيچ گاه بهطور كامل در پهنه هستی و ميان تمام انسانها فراگير نشد و بعد از آن هم، زمان آمدن دين جديد فرامیرسيد، لذا هر دين در يك منطقه محدود تبليغ و مورد استقبال قرار میگرفت.
وی ادامه داد: اما دين اسلام بر اساس وعدهای كه خداوند داده است، تمام كره خاكی را فرامیگیرد و تا قيامت هم ادامه دارد و مكتب و دينی ديگر بعد از آن نخواهد آمد، به همين جهت خاتم و اديان گذشته را ختم كرده است.
رئيس جامعةالمصطفی(ص) العالمية مشهد با بيان اينكه بنابراين ويژگیهايی كه دين اسلام از جهت كامل بودن دارد با ديگر اديان الهی متفاوت است، گفت: زيرا پيامبرش خاتم پيامبران و اشرف مخلوقات است و كتابش، يعنی قرآن كريم نسبت به اصل كتب تورات و انجيل كاملترين و جامعترين است.
مهدویمهر با بيان اينكه هر آن چه را كه از كليات امور در زمينههای مختلف بخواهيم در قرآن مجيد بهعنوان معجزه نبی مكرم(ص) آمده است، افزود: لذا تمام نكات كليدی كه برای هدايت بشر در همه عرصهها و عصرها لازم است، خداوند رحمان و كريم در قرآن ذكر كرده، بنابراين برترين و جامعترين كتاب و نسخه هدايت است.
وی با بيان اينكه همه پيامبران الهی از وجود ياران و حواريونی برخوردار بودند، كه حركتهای آن پيامبر را بعد از او ادامه میدادند، گفت: نظام هستی كه بر اراده الهی شكل گرفته بنا ندارد كه همه افراد بشر به جز چند مورد استثنايی دارای عمر طولانی باشند، لذا رسول اكرم(ص) نيز بعد از پايان عمر با بركتشان رحلت كردند، همان طور كه در آيه 144 سوره آل عمران «وَمَا مُحَمَّدٌ إِلاَّ رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِن قَبْلِهِ الرُّسُلُ أَفَإِن مَّاتَ أَوْ قُتِلَ انقَلَبْتُمْ عَلَى أَعْقَابِكُمْ وَمَن يَنقَلِبْ عَلَىَ عَقِبَيْهِ فَلَن يَضُرَّ اللّهَ شَيْئًا وَسَيَجْزِي اللّهُ الشَّاكِرِينَ، و محمد جز فرستادهايي كه پيش از او [هم] پيامبرانى [آمده و] گذشتند نيست آيا اگر او بميرد يا كشته شود از عقيده خود برمیگرديد و هر كس از عقيده خود بازگردد هرگز هيچ زيانى به خدا نميرساند و بهزودى خداوند سپاسگزاران را پاداش ميدهد»، آمده ايشان هم يك پيامبر مانند ديگران هستند، لذا بعد از رحلت، حركت سازنده، اخلاقی و دينی ايشان بنا نيست كه به پايان برسد.
رئيس جامعةالمصطفی(ص) العالمية مشهد عنوان كرد: لذا قرآن كريم عنوان میكند كه شما بعد از رحلت رسول اكرم(ص) میخواهيد به گذشته اشتباه خود بازگرديد، در صورتیكه ايشان راه كمال و رشد را به شما آموخت و بايد اين راه را ادامه دهيد.
وی اضافه كرد: بعد از رحلت نبی اكرم(ص)، حضرت علی(ع) و فرزندانش، اوليا و اوصيا فرهنگی ايشان هستند و اين حركت انسانساز را ادامه دادند.
وی با بيان اينكه موضوع وحی در مسائل دينی كه محدوده و مسئوليت بشر را در اين مباحث مشخص میكند، قطع شده است، ابراز كرد: بعد از پيامبر اكرم(ص) بندگان ديگری مانند حضرت زهرا(س) با خداوند از طريق وحی ارتباط داشتند و اين مسئله اثبات شده است، لذا اگر منظور از ارتباط با خداوند به طريق وحی شكل مأموريتی آن باشد كه با رحلت پيامبر(ص) پايان يافته است.
مهدویمهر ادامه داد: ائمه(ع) مصون از اشتباه و خطا هستند و با عنايت و خواست پروردگار به جانشينی پيامبر(ص) و تبيين دين منصوب شدهاند، لذا نياز به وحی ندارند.
وی با بيان اينكه وجود ولی فقيه در زمان غيبت امام عصر(عج) در حقيقت ادامه دهنده مسير ائمه(ع) است، گفت: در واقعه غدير بنا بر آيه 3 سوره مائده «حُرِّمَتْ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةُ وَالْدَّمُ وَلَحْمُ الْخِنْزِيرِ وَمَا أُهِلَّ لِغَيْرِ اللّهِ بِهِ وَالْمُنْخَنِقَةُ وَالْمَوْقُوذَةُ وَالْمُتَرَدِّيَةُ وَالنَّطِيحَةُ وَمَا أَكَلَ السَّبُعُ إِلاَّ مَا ذَكَّيْتُمْ وَمَا ذُبِحَ عَلَى النُّصُبِ وَأَن تَسْتَقْسِمُواْ بِالأَزْلاَمِ ذَلِكُمْ فِسْقٌ .....، بر شما حرام شده است مردار و خون و گوشت خوك و آنچه به نام غير خدا كشته شده باشد و [حيوان حلال گوشت] خفه شده و به چوب مرده و از بلندى افتاده و به ضرب شاخ مرده و آنچه درنده از آن خورده باشد مگر آنچه را [كه زنده دريافته و خود] سر ببريد و [همچنين] آنچه براى بتان سربريده شده و [نيز] قسمت كردن شما [چيزى را] به وسيله تيرهاى قرعه اين [كارها همه] نافرمانى [خدا]ست ....»، سخن از اكمال دين توسط خداوند میشود، لذا رسول اكرم(ص) قبل از رحلت به اندازه كافی و وافی برای تبليغ دين اسلام و هدايت بشريت تلاش كردند، پس برای آنكه بعد از ايشان بشريت دچار گمراهی نشود، ولايت ائمه(ع) از جانب خداوند قرار داده شده است.
مهدویمهر تصريح كرد: اما برخی بعد از پيامبر(ص) تنها تمسك به قرآن كريم را برای دوری از گمراهی و ادامه مسير رشد كافی دانستند و متأسفانه امروز میبينيم كه اين افراد و گروهها دچار انواع فرقهها و گمراهیها شدند بهطوریكه طعمه دشمنان اسلام برای رسيدن به مقاصد شومشان قرار میگيرند.
وی گفت: لذا ائمه(ع) تبيينكننده آنچه كه توسط پيامبر اكرم(ص) از جانب خداوند آورده شده، هستند، به همين جهت وجود و تلاش ايشان در امر تبيين اسلام، به قرآن ناطق تعبير میشود، زيرا ائمه(ع) نسبت به وحی و قرآن شناخت كامل دارند و سطح فهمشان از مردم عادی بالاتر است و متناسب با درك انسانها به بيان احكام و مسائل دين میپردازند.
مهدویمهر با بيان اينكه ادعيه رسيده از جانب اهل بيت(ع) از مضامين بلندی برخوردار است، ابراز كرد: اين ادعيه سبب آگاهی، افزايش معرفت و رشد مردم می شود، لذا بايد پاسداری، تبيين و نگهداری شود.
رئيس جامعةالمصطفی(ص) العالمية مشهد با اشاره به اينكه اگر ائمه(ع) نبودند رسالت پيامبر(ص) ناتمام میماند، بيان كرد: علما و مراجع تقليد هم در مقام آشنايی با معارف اهل بيت(ع) و تبيين و بيان آن برای مردم حضورشان مهم است، اما جايگاه آنها با شان ائمه(ع) متفاوت است و لذا آيه 59 سوره نساء «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ أَطِيعُواْ اللّهَ وَأَطِيعُواْ الرَّسُولَ وَأُوْلِي الأَمْرِ مِنكُمْ فَإِن تَنَازَعْتُمْ فِي شَيْءٍ فَرُدُّوهُ إِلَى اللّهِ وَالرَّسُولِ إِن كُنتُمْ تُؤْمِنُونَ بِاللّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ ذَلِكَ خَيْرٌ وَأَحْسَنُ تَأْوِيلًا، اى كسانىكه ايمان آورده ايد خدا را اطاعت كنيد و پيامبر و اولياى امر خود را [نيز] اطاعت كنيد پس هر گاه در امرى [دينى] اختلاف نظر يافتيد اگر به خدا و روز بازپسين ايمان داريد آن را به [كتاب] خدا و [سنت] پيامبر [او] عرضه بداريد اين بهتر و نيك فرجامتر است» كه در قرآن آمده، اطاعت از ائمه(ع) را در كنار اطاعت از خدا و رسول قرار داده است كه مسلما اين اولی الامر ائمه(ع) هستند.
وی ادامه داد: بنابراين در زمان غيبت امام معصوم كسانی كه بيشترين آشنايی را با مبنای اهل بيت(ع)، معارف اسلام و قرآن دارند، علمايی هستند كه در اين عرصه تلاش كرده و اين علوم را فرا گرفتهاند، لذا تبعيت از آنها لازم است.
