راهكارهای احيای فرهنگ ماه رمضان/(3)
حفظ قبح روزهخورای در ملأعام، نيازمند فرهنگسازی از طريق رسانههاست
گروه اجتماعي: قائم مقام معاونت پژوهش و آموزش اتاق فكر تبليغ خراسان رضوی گفت: بهترين و مناسبترين راهكار برای ريشهكن كردن ناهنجاری روزهخواري در ملأعام را میتوان بسترسازی فرهنگی دانست و حرمت روزهداري بايد توسط رسانهها در جامعه تبيين و نهادينه شود.
به گزارش خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا) شعبه خراسان رضوی، چند سالی است كه مصادف شدن ماه مبارك رمضان با تابستان و حضور مسافران در شهرهای مختلف سبب افزايش روزهخواری در ملأعام شده است، پديدهای كه باعث شده قبح روزهخواری در ميان مردم كمرنگ شود.
پديده روزهخواری در ملأعام به شدت در دين ما مورد نكوش قرار گرفته و حتی برای روزهخوران در ملأعام مجازات در نظر گرفته شده است.
ماه مبارك رمضان و روزه در دين اسلام، مسئلهای جدی و بااهميت است كه برای شخص مكلفی كه بدون عذر موجه و تعمداً به روزهخواری بپردازد، كفاره در نظر گرفته شده و اين نشان از اهميت و جايگاه روزه در دين اسلام دارد.
از جنبه اخلاقی و شرعی نیز روزه نگرفتن در ماه مبارك رمضان يك گناه كبيره است، اما خوردن و آشاميدن بیضرورت در ملأعام بیاحترامی و حرمتشكنی اين ماه عزيز بوده و گناهی فراتر از يك روزهخواری ساده است، روزهخواری و حرمت شكنی ماه مبارك میتواند معنايی بسيار زشت و قبيح داشته باشد تا آن جا كه با اندكی دقت در احاديث میتوان دريافت كه حتی روزهخواری به معنای بیعقلی و كمخردی معنا شده است.
در اصول كافی جلد اول كتاب «عقل و جهل»، امام معصوم روزه گرفتن را از جنود عقل معرفی میكند و در مقابل آن روزهخواری و نگرفتن روزه از جنود(سپاهيان) جهل، با توجه به احاديث ذكر شده است بنابراین میتوان دريافت كه كسانی كه بدون عذر موجه روزه نمیگيرند از ديدگاه دين به نقصان و كمبود خرد مبتلا هستند، شايد برخی نگرفتن روزه را نوعی كياست و زيركی بدانند، اما طبق فرمايش صريح پيامبر(ص) «افرادی كه آخرت را به دنيای خود میفروشند، افرادی بیعقل و كمخرد هستند».
اما شهر مشهد به دليل وجود بارگاه منور امام رضا(ع) و همچنين مقارن شدن ماه مبارك رمضان با ايام تابستان باعث شده تا مسافران بسياري در اين شهر حضور يابند، افرادی كه به سبب مسافر بودن، روزه بر آنها واجب نيست اما خوردن روزه در ملأعام نيز بر آنها جايز نيست.
حجتالاسلام علی بياتی، قائم مقام معاونت پژوهش و آموزش اتاق فكر تبليغ خراسان رضوی در گفتوگو با خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا) شعبه خراسان رضوی، درباره روزهخواری مسافران در ملأعام عنوان كرد: درست است كه مسافران به دليل مسافر بودن، روزه بر آنها واجب نيست اما اين دليل نمیشود كه آنها در ملأعام اقدام به روزهخواری كنند.
وی بيان كرد: مسئولان بايد مكانهای خاصی را برای مسافران در شهر تدارك ببينند تا ضمن اينكه سبب جلوگيري از روزهخواري مسافران در ملأعام شود، نياز آنان را نيز رفع كند.
حجتالاسلام بياتی، با اشاره به اينكه متاسفانه اين امر باعث شده روزهخواری در ملأعام در جامعه گسترش يابد، عنوان كرد: بهترين و مناسبترين راهكار برای ريشهكن كردن اين ناهنجاری اجتماعی را میتوان بسترسازی فرهنگی دانست؛ محترم دانستن ماه مبارك رمضان و رعايت حرمت روزهداران بايد به وسيله رسانهها بین كودكان و نوجوانان نهادينه شود تا در بزرگسالی جامعه شاهد رفتارهايی كه از جهت غفلت و بیتوجهی سبب حرمت شكنی ماه مبارك رمضان میشود، نباشد.
حجتالاسلام بياتی در ادامه توجه به روزه اولیها را در ترويج و نهادينه شدن فرهنگ روزهداری ميان عموم جامعه موثر دانست و اظهار كرد: روزه اولیها در سنی قرار دارند كه كودكی خود را پشت سر نهاده و وارد سن نوجوانی شدهاند و اين مسئله با گرفتن روزه بارزتر میشود، در واقع به نوعی اين موضوع جشنی برای ورود به سن نوجوانی است.
وی با بيان اينكه نوجوانی سن حساسی است، تصريح كرد: با ترغيب و تشويق نوجوان و به رخ كشيدن صبر و تحملشان به عنوان افراد بزرگ در جامعه میتواند كمك موثری در نهادينه كردن روزهداری در ميان آنها كند.
حجتالاسلام بياتي خاطرنشان كرد: دادن جايزه از طرف خانواده به روزه اولیها و برنامه ويژه روزه اولی در تلويزيون و مساجد از جمله اقداماتی است كه میتواند برای ترغيب روزه اولیها برای گرفتن روزه موثر باشد.
قائم مقام معاونت پژوهش و آموزش اتاق فكر تبليغ خراسان رضوی با بيان اينكه انس با قرآن يكی از وظايف رسانه ملي است، تاكيد كرد: رسانه ملي بايد به اين موضوع توجه ويژه داشته باشد چرا كه توليد برنامههای قرآنی جذاب باعث انس بيشتر مردم با قرآن میشود.
حجتالاسلام بياتی افزود: يكی از اقدامات خوبی كه رسانه ملی انجام داده است تلاوت قرآن در ماه رمضان است اما مسئلهای كه در اين زمينه بايد به آن توجه شود موازی نبودن پخش این برنامههاست.
وی ادامه داد: بايد ساعت پخش برنامههای تلاوت قرآن در شبكههای مختلف طوری باشد كه اگر كسی به ساعت پخش آن نرسيد، بتواند در ساعتی ديگر در يك شبكه ديگر آن جزء از قرآن را تلاوت كند.
عضو اتاق فكر تبليغ خراسان رضوی خاطر نشان كرد: توليد برنامههای محتوایي كه در آن به قرآن پرداخته شود يكی از موضوعاتی است كه در طول سال بايد برنامهسازان به آن توجه كنند.
حجتالاسلام بياتی درباره ابعاد اجتماعی روزهداری در ماه مبارك رمضان نیز گفت: افطاری دادن، توجه به نيازمندان، صله رحم، داشتن حسن خلق، كنار گذاشتن كدورتها، مديريت خشم از جمله مسائلی است كه در اين ماه بسيار سفارش شده است.
وی بيان كرد: اين ارتباطات و توجه به ديگران باعث ايجاد افزايش اميد در جامعه میشود كه همه اينها از آثار اجتماعی و بركات ماه مبارك رمضان و روزه گرفتن است.
قائم مقام معاونت پژوهش و آموزش اتاق فكر تبليغ خراسان رضوی تصريح كرد: ماه رمضان فرصت بندگی است فرصتی است كه به انسانها داده شده است تا پلهای ارتباطی كه با خدا خراب كردهاند را بازسازی كنند.
وی عنوان كرد: همچنين اين ماه فرصت برقرار كردن ارتباط خدا با ما و ما باخدا است، فرصتی متقابل كه در آن عبادت كردن آسان میشود، يعنی اينكه هر كار نيكی در اين ماه ثوابش مضاعف خواهد بود.
عضو اتاق فكر تبليغ خراسان رضوی خاطرنشان كرد: اين ماه فرصتی برای ازدياد تقوا، ايمان، اراده و همچنين آشنايی بيشتر با خدا و انس با قران است.
اما ماه رمضان يكی از بهترين ماههای خداست، اين ماه، ماه نزول قرآن و ماه خداوند است، در اين ماه درهای آسمان و بهشت گشوده و درهای جهنم بسته میشود و عبادت در يكی از شبهای آن «شب قدر» بهتر از عبادت هزار ماه است، فضيلت ماه رمضان بسيار زياد و نامحدود است.
رسول خدا(ص) در خطبه شعبانيه خود درباره فضيلت و عظمت ماه رمضان فرمودهاند: «ای بندگان خدا! ماه خدا با بركت و رحمت و آمرزش به سوی شما روی آورده است، ماهی كه نزد خداوند بهترين ماهها است، روزهايش بهترين روزها، شبهايش بهترين شبها و ساعاتش بهترين ساعات است، شما بر مهمانی خداوند فرا خوانده شده ايد و از جمله اهل كرامت قرار گرفته ايد، در اين ماه، نفسهای شما تسبيح، خواب شما عبادت، عملهايتان مقبول و دعاهايتان مستجاب است. پس با نيتی درست و دلی پاكيزه، پروردگارتان را بخوانيد تا شما را برای روزه داشتن و تلاوت قرآن توفيق دهد، بدبخت كسی است كه از آمرزش خدا در اين ماه عظيم محروم گردد، با گرسنگی و تشنگی در اين ماه، به ياد گرسنگی و تشنگی قيامت باشيد».
آنگاه پيامبر اكرم(ص) وظيفه روزهداران را برشمرد و از صدقه بر فقيران، احترام به سالخوردگان، ترحم به كودكان، صله ارحام، حفظ زبان و چشم و گوش از حرام، مهربانی به يتيمان و نيز عبادت و سجدههای طولانی، نماز، توبه، صلوات، تلاوت قرآن و فضيلت اطعام به فقرا در اين ماه سخن گفت.
پس زيبا نيست كه در اين ماه كه به ميهمانی خدا دعوت شدهايم با روزهخواری در ملأعام و نگه نداشتن چشم و گوش و زبان حرمت اين ماه را بشكنيم.
نفيسه سلیمانیان
پديده روزهخواری در ملأعام به شدت در دين ما مورد نكوش قرار گرفته و حتی برای روزهخوران در ملأعام مجازات در نظر گرفته شده است.
ماه مبارك رمضان و روزه در دين اسلام، مسئلهای جدی و بااهميت است كه برای شخص مكلفی كه بدون عذر موجه و تعمداً به روزهخواری بپردازد، كفاره در نظر گرفته شده و اين نشان از اهميت و جايگاه روزه در دين اسلام دارد.
از جنبه اخلاقی و شرعی نیز روزه نگرفتن در ماه مبارك رمضان يك گناه كبيره است، اما خوردن و آشاميدن بیضرورت در ملأعام بیاحترامی و حرمتشكنی اين ماه عزيز بوده و گناهی فراتر از يك روزهخواری ساده است، روزهخواری و حرمت شكنی ماه مبارك میتواند معنايی بسيار زشت و قبيح داشته باشد تا آن جا كه با اندكی دقت در احاديث میتوان دريافت كه حتی روزهخواری به معنای بیعقلی و كمخردی معنا شده است.
در اصول كافی جلد اول كتاب «عقل و جهل»، امام معصوم روزه گرفتن را از جنود عقل معرفی میكند و در مقابل آن روزهخواری و نگرفتن روزه از جنود(سپاهيان) جهل، با توجه به احاديث ذكر شده است بنابراین میتوان دريافت كه كسانی كه بدون عذر موجه روزه نمیگيرند از ديدگاه دين به نقصان و كمبود خرد مبتلا هستند، شايد برخی نگرفتن روزه را نوعی كياست و زيركی بدانند، اما طبق فرمايش صريح پيامبر(ص) «افرادی كه آخرت را به دنيای خود میفروشند، افرادی بیعقل و كمخرد هستند».
اما شهر مشهد به دليل وجود بارگاه منور امام رضا(ع) و همچنين مقارن شدن ماه مبارك رمضان با ايام تابستان باعث شده تا مسافران بسياري در اين شهر حضور يابند، افرادی كه به سبب مسافر بودن، روزه بر آنها واجب نيست اما خوردن روزه در ملأعام نيز بر آنها جايز نيست.
حجتالاسلام علی بياتی، قائم مقام معاونت پژوهش و آموزش اتاق فكر تبليغ خراسان رضوی در گفتوگو با خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا) شعبه خراسان رضوی، درباره روزهخواری مسافران در ملأعام عنوان كرد: درست است كه مسافران به دليل مسافر بودن، روزه بر آنها واجب نيست اما اين دليل نمیشود كه آنها در ملأعام اقدام به روزهخواری كنند.
وی بيان كرد: مسئولان بايد مكانهای خاصی را برای مسافران در شهر تدارك ببينند تا ضمن اينكه سبب جلوگيري از روزهخواري مسافران در ملأعام شود، نياز آنان را نيز رفع كند.
حجتالاسلام بياتی، با اشاره به اينكه متاسفانه اين امر باعث شده روزهخواری در ملأعام در جامعه گسترش يابد، عنوان كرد: بهترين و مناسبترين راهكار برای ريشهكن كردن اين ناهنجاری اجتماعی را میتوان بسترسازی فرهنگی دانست؛ محترم دانستن ماه مبارك رمضان و رعايت حرمت روزهداران بايد به وسيله رسانهها بین كودكان و نوجوانان نهادينه شود تا در بزرگسالی جامعه شاهد رفتارهايی كه از جهت غفلت و بیتوجهی سبب حرمت شكنی ماه مبارك رمضان میشود، نباشد.
حجتالاسلام بياتی در ادامه توجه به روزه اولیها را در ترويج و نهادينه شدن فرهنگ روزهداری ميان عموم جامعه موثر دانست و اظهار كرد: روزه اولیها در سنی قرار دارند كه كودكی خود را پشت سر نهاده و وارد سن نوجوانی شدهاند و اين مسئله با گرفتن روزه بارزتر میشود، در واقع به نوعی اين موضوع جشنی برای ورود به سن نوجوانی است.
وی با بيان اينكه نوجوانی سن حساسی است، تصريح كرد: با ترغيب و تشويق نوجوان و به رخ كشيدن صبر و تحملشان به عنوان افراد بزرگ در جامعه میتواند كمك موثری در نهادينه كردن روزهداری در ميان آنها كند.
حجتالاسلام بياتي خاطرنشان كرد: دادن جايزه از طرف خانواده به روزه اولیها و برنامه ويژه روزه اولی در تلويزيون و مساجد از جمله اقداماتی است كه میتواند برای ترغيب روزه اولیها برای گرفتن روزه موثر باشد.
قائم مقام معاونت پژوهش و آموزش اتاق فكر تبليغ خراسان رضوی با بيان اينكه انس با قرآن يكی از وظايف رسانه ملي است، تاكيد كرد: رسانه ملي بايد به اين موضوع توجه ويژه داشته باشد چرا كه توليد برنامههای قرآنی جذاب باعث انس بيشتر مردم با قرآن میشود.
حجتالاسلام بياتی افزود: يكی از اقدامات خوبی كه رسانه ملی انجام داده است تلاوت قرآن در ماه رمضان است اما مسئلهای كه در اين زمينه بايد به آن توجه شود موازی نبودن پخش این برنامههاست.
وی ادامه داد: بايد ساعت پخش برنامههای تلاوت قرآن در شبكههای مختلف طوری باشد كه اگر كسی به ساعت پخش آن نرسيد، بتواند در ساعتی ديگر در يك شبكه ديگر آن جزء از قرآن را تلاوت كند.
عضو اتاق فكر تبليغ خراسان رضوی خاطر نشان كرد: توليد برنامههای محتوایي كه در آن به قرآن پرداخته شود يكی از موضوعاتی است كه در طول سال بايد برنامهسازان به آن توجه كنند.
حجتالاسلام بياتی درباره ابعاد اجتماعی روزهداری در ماه مبارك رمضان نیز گفت: افطاری دادن، توجه به نيازمندان، صله رحم، داشتن حسن خلق، كنار گذاشتن كدورتها، مديريت خشم از جمله مسائلی است كه در اين ماه بسيار سفارش شده است.
وی بيان كرد: اين ارتباطات و توجه به ديگران باعث ايجاد افزايش اميد در جامعه میشود كه همه اينها از آثار اجتماعی و بركات ماه مبارك رمضان و روزه گرفتن است.
قائم مقام معاونت پژوهش و آموزش اتاق فكر تبليغ خراسان رضوی تصريح كرد: ماه رمضان فرصت بندگی است فرصتی است كه به انسانها داده شده است تا پلهای ارتباطی كه با خدا خراب كردهاند را بازسازی كنند.
وی عنوان كرد: همچنين اين ماه فرصت برقرار كردن ارتباط خدا با ما و ما باخدا است، فرصتی متقابل كه در آن عبادت كردن آسان میشود، يعنی اينكه هر كار نيكی در اين ماه ثوابش مضاعف خواهد بود.
عضو اتاق فكر تبليغ خراسان رضوی خاطرنشان كرد: اين ماه فرصتی برای ازدياد تقوا، ايمان، اراده و همچنين آشنايی بيشتر با خدا و انس با قران است.
اما ماه رمضان يكی از بهترين ماههای خداست، اين ماه، ماه نزول قرآن و ماه خداوند است، در اين ماه درهای آسمان و بهشت گشوده و درهای جهنم بسته میشود و عبادت در يكی از شبهای آن «شب قدر» بهتر از عبادت هزار ماه است، فضيلت ماه رمضان بسيار زياد و نامحدود است.
رسول خدا(ص) در خطبه شعبانيه خود درباره فضيلت و عظمت ماه رمضان فرمودهاند: «ای بندگان خدا! ماه خدا با بركت و رحمت و آمرزش به سوی شما روی آورده است، ماهی كه نزد خداوند بهترين ماهها است، روزهايش بهترين روزها، شبهايش بهترين شبها و ساعاتش بهترين ساعات است، شما بر مهمانی خداوند فرا خوانده شده ايد و از جمله اهل كرامت قرار گرفته ايد، در اين ماه، نفسهای شما تسبيح، خواب شما عبادت، عملهايتان مقبول و دعاهايتان مستجاب است. پس با نيتی درست و دلی پاكيزه، پروردگارتان را بخوانيد تا شما را برای روزه داشتن و تلاوت قرآن توفيق دهد، بدبخت كسی است كه از آمرزش خدا در اين ماه عظيم محروم گردد، با گرسنگی و تشنگی در اين ماه، به ياد گرسنگی و تشنگی قيامت باشيد».
آنگاه پيامبر اكرم(ص) وظيفه روزهداران را برشمرد و از صدقه بر فقيران، احترام به سالخوردگان، ترحم به كودكان، صله ارحام، حفظ زبان و چشم و گوش از حرام، مهربانی به يتيمان و نيز عبادت و سجدههای طولانی، نماز، توبه، صلوات، تلاوت قرآن و فضيلت اطعام به فقرا در اين ماه سخن گفت.
پس زيبا نيست كه در اين ماه كه به ميهمانی خدا دعوت شدهايم با روزهخواری در ملأعام و نگه نداشتن چشم و گوش و زبان حرمت اين ماه را بشكنيم.
نفيسه سلیمانیان
