ناکامی‌های اقتصادی، فرهنگی و شغلی؛ از دلایل اعتقاد به جبر است

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از لرستان، حجت‌الاسلام والمسلمین سیداحمد میرعمادی، نماینده ولی‌ فقیه در استان و امام جمعه خرم‌آباد عصر دوشنبه، 24 آذر در تفسیر آیه 35 سوره نحل در بقعه متبرکه امامزاده زیدبن علی(ع) خرم‌آباد گفت: آیه 35 سوره نحل منطق کفار و مشرکان را بیان می‌کند، این‌که کافران در برابر دعوت پیامبر چه منطقی و چه حرف حسابی داشتند.
وی با اشاره به آیه 35 سوره نحل با این مضمون «وَقَالَ الَّذِینَ أَشْرَکُواْ لَوْ شَاء اللّهُ مَا عَبَدْنَا مِن دُونِهِ مِن شَیْءٍ نَّحْنُ وَلا آبَاؤُنَا وَلاَ حَرَّمْنَا مِن دُونِهِ مِن شَیْءٍ کَذَلِکَ فَعَلَ الَّذِینَ مِن قَبْلِهِمْ فَهَلْ عَلَى الرُّسُلِ إِلاَّ الْبَلاغُ الْمُبِینُ» افزود: خداوند در این آیه در رابطه با منط کفار و مشرکان فرموده است: «و کسانى‌که شرک ورزیدند گفتند اگر خدا مى‏‌خواست نه ما و نه پدرانمان هیچ چیزى را غیر از او نمى‌‏پرستیدیم و بدون [حکم] او چیزى را حرام نمى‏‌شمردیم پیش از آنان [نیز] چنین رفتار کردند و[لى] آیا جز ابلاغ آشکار بر پیامبران [وظیفه‌‏اى] است».
این مفسر قرآن‌کریم با بیان این‌که در بسیاری از آیات خداوند متعال از مشرکانی مثل فرعون، قوم عاد و ثمود، اشراف قریش مثل ابوسفیان و ابولهب به‌خاطر منطق‌های غلطشان به اسم یاد و آن‌ها را نفرین کرده است، ادامه داد: این آیه می‌گوید مشرکان حرفشان این بود که اگر خدا می‌خواست ما او را عبادت می کردیم و اگر خدا می‌خواست ما در مسیر هدایت قرار می گرفتیم و اگر خدا می خواست ما آنچه که خدا حلال کرده بود را حلال و آن‌چه را که خدا حرام کرده بود حرام می‌دانستیم و این بیان‌گر این است که آنها برای توجیه اشتباهاتشان به جبر متوسل شدند.
وی در بیان دلایل عدم تمکین مشرکان در برابر دعوت خدا و رسول به مواردی از جمله هوای نفس، خودپرستی و خودخواهی، فقر فرهنگی و ترس از از دست دادن مال و ثروت و مقام اشاره کرد و افزود: مشرکان به دلیل این‌که آموزه های دین را مخالف تعصبات جاهلی و خرافات خود می‌دیدند و گرفتار فقر فرهنگی جهل و تعصب بودند لذا در برابر دعوت پیامبراکرم(ص) به دلایل و حرف‌های بی‌منطق متوسل شدند.
حجت‌الاسلام میرعمادی در رابطه با منطق کافران در برابر قرآن، اظهار کرد: اولاً آن‌ها منطق و حرف حسابی نداشتند اگر داشتند پیامبران حرف آن‌ها را گوش می‌دادند در ثانی آن‌ها در برابر پیامبران حرفشان فقط زورگویی و تهدید بود امروز نیز شاهدیم منطق آمریکا فقط تهدید و زورگویی است.
وی با یادآوری این‌که منطق کفار و مشرکان چیزی جز زورگویی و تهدید کردن نبوده است، اذعان کرد: منطق دیگری که کفار و مشرکان داشتند ترور شخصیت پیامبران بود آن‌ها تلاش می‌کردند با تهمت و افترابستن و تکذیب و تحقیر کردن، پیامبران را ترور شخصیتی کنند.
نماینده ولی فقیه در لرستان با بیان این‌که منطق کافران و مشرکان اعتقاد به جبر است، گفت: جبر به این معناست که ما در کارمان اراده و اختیارنداشته باشیم مشرکان با استفاده از جبر، کارهای خلاف خود، پدران و اجدادشان را توجیه می کردند.
حجت‌الاسلام والمسلمین سیداحمد میرعمادی با بیان این‌که در طول تاریخ اعتقاد به جبر در بین برخی از مردم حتی مسمانان رواج داشته است، اظهار کرد: در بین مسلمانان گروهی به نام اشاعره قائل به جبر بودند امروز هم فکر اشاعره در بین برخی از مردم رواج دارد و وقتی دچار مشکل و گرفتاری می‌شوند و رشد نمی‌کنند و یا به دردسر می‌افتند آن‌را پای خدا و جبر می‌گذارند.
وی در رابطه با ریشه جبر گفت: وقوع مشکلات و پیدا نکردن راه حل یکی از دلایل و ریشه‌های اعتقاد به جبر است این افراد به محض این‌که در مشکلی گرفتار می‌شوند و راه‌حلی پیدا نمی‌کنند آن‌را به خدا و جبر نسبت می‌دهند.
این مفسر قرآن از دیگر ریشه‌های اعتقاد به جبر را ناکامی‌های اقتصادی، فرهنگی و شغلی و فشار اقتصادی دانست و تصریح کرد: اثرگذاری افراد و محیط بر انسان از دیگر ریشه های اعتقاد به جبر است وقتی انسان خود را در مقایسه با دیگران قرار می‌دهد و تحت فشارهای محیطی، افراد و شخصیت‌ها باشد برای توجیه اشتباهات خود به جبر متوسل می‌شود.
وی افزود: بنا بر آیات قرآن جبریون می‌گویند خدا از ازل آن‌چه را که می‌خواهد واقع شود می‌داند و نسبت به آن‌چه که نمی‌خواهد واقع شود نیز آگاه است از طرفی علم خدا تغییرناپذیر است بنابراین آن‌چه که ما انجام می‌دهیم خواست و اراده خداست. که در پاسخ آن‌ها باید گفت همان خدایی که علم دارد ما چه انجام می‌دهیم همان خدا به ما اراده و اختیار داده است.
حجت‌الاسلام میرعمادی با بیان این‌که علم خدا منافاتی با اراده و اختیار انسان ندارد، اضافه کرد: انسان وقتی برای کارش هیچ توجیهی ندارد پای جبر را به میان می‌کشد.
وی با بیان این‌که اگر اعتقاد به جبر در جامعه رواج یابد خطرناک است، افزود: اگر بخواهیم هر کاری انجام دهیم و بگوییم خدا خواسته جامعه دچار مشکل می‌شود امر به معروف و نهی از منکر و دعوت به ارزش‌ها و نیکی‌ها باید تعطیل شود و شاهد فساد و بی‌بندوباری در جامعه باشیم چراکه اگر اعتقاد به جبر باشد ثواب و عقاب دیگر بی‌معنا می‌شود.
وی در خاتمه یادآور شد: یکی از اساسی‌ترین مباحثی که قرآن دنبال می‌کند مباحث اعتقادی و رد اعتقادات سست و بی‌پایه و برخاسته از جهل و خرافات و نادانی است که امید است با منطق قرآن بتوانیم افکار و اندیشه‌های باطل را با استدلال رد کنیم.