سوگواری تاریخی زنان نوغان؛ از بخشیدن مهریهها تا میزبانی از زائران امام هشتم(ع)
گروه اجتماعی: زنان نوغان اولین عزاداران تربت پاک امام هشتم(ع) هستند، آنها که با بخشیدن مهریه خود و برپایی مراسم سوگواری ثامنالاحجج(ع)، ارادت خود را به ساحت اهل بیت(ع) به منصه ظهور گذاشتند.
به گزارش خبرگزاری بین المللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، روایت پرشور بخشیدن مهریه زنان نوغان مشهدی و برپایی مراسم سوگواری ایشان همزمان با شهادت ثامن الاحجج(ع)، صدها سال است که ورد زبان همگان است و اکنون دست مایه حرکت عظیم بانوان نوغانی در تشییع نمادین پیکر حضرتش در جوار حرم رضوی شده است.
با این اقدام، زنان نوغان اولین عزاداران تربت پاک امام هشتم(ع) هستند؛ نوغان محله ای به قدمت تاریخ در دل توس و در مجاورت قریه سناباد از آن زمان به بعد با نام امام رضا(ع) قوام و دوام گرفت.
این رسم دلنشین که از قرنها پیش در بین بانوان این محله شکل و قوام یافته، بیاختیار اشکها را از گوشه چشم جاری کرده و قلبهای زائران و مجاوران را محزون و غمگین ساخته است.
حرکت موکب مادران نوغانی؛ نشانه رشد معرفتی
حسن صباغیان، رئیس شورای هیئات مذهبی سازمان تبلیغات اسلامی خراسان رضوی در گفتوگو با خبرنگار ایکنا در رابطه با کیفیت برگزاری یادواره امسال اظهار کرد: به مناسبت سالروز شهادت امام رضا(ع)، حرکت زنان سوگوار محله نوغان مشهد، امسال ساعت 14 از محل گنبد خشتی(امامزاده سیدمحمد(ع)) آغاز و تا حرم منور رضوی ادامه مییابد.
وی در ادامه افزود: زنان نوغان مشهدی مراسم نمادین تشییع پیکر مطهر علیابن موسیالرضا(ع) را از گنبد خشتی تا حرم رضوی با در دست داشتن شاخههای گل آغاز کرده و مراسم با اجرای مداحی و و قرائت زیارت نامه امام رضا(ع) در صحن کوثر ادامه مییابد.
رئیس شورای هیئات مذهبی خراسان رضوی تأکید کرد: امسال هم دستگاههای متولی برگزاری این سوگواره مانند آستان قدس رضوی، شواری هیئات مذهبی خواهران سازمان تبلیغات اسلامی، نیروی انتظامی، استانداری، فرمانداری و معاونت پیشگیری از جرم قوه قضائیه خراسان رضوی در هر چه پرشورتر برگزار کردن این مراسم همکاری کرده اند.
صباغیان با اشاره به وجود شبهاتی در سندیت تاریخی مراسم سوگواری زنان نوغانی افزود: البته در خصوص حضور پررنگ تر بانوان محله نوغان مشهد در مقایسه با حضور آقایان برای تشیع پیکر مطهر امام رضا(ع) شبهه ای وجود ندارد و این حضور بانوان مسئله ای مسلم و اثبات شده است.
وی همچنین در خصوص تاریخ احیای مراسم سوگواره زنان نوغانی پس از انقلاب شکوهمند اسلامی در ایران گفت: این مراسم حدوداَ هشت سال است که به صورت تشییع نمادین پیکر مقدس علیابن موسیالرضا(ع) از محل مسجد امام رضا(ع) در محله نوغان کنونی به سمت حرم رضوی احیاء شده و تاکنون ادامه یافته است.
صباغیان این حرکت عظیم مذهبی- تاریخی را نشانه رشد معرفتی زنان معتقد ایران اسلامی عنوان کرد و گفت: زنان امروز محله نوغان مشهد به تبعیت از مادران گذشته خود و به خاطر عشق و ارادتشان به ساحت اهل بیت(ع) خاصه امام رضا(ع) این یادواره را هر ساله با همراهی هیئات مذهبی استان برگزار میکنند.
زنان نوغانی نخستین دسته عزاداری ثامن الحجج(ع) به راه انداختند
عباس سرافرازی، دانشیار تاریخ، گروه تاریخ دانشگاه فردوسی مشهد هم در خصوص سوگواره زنان نوغان مشهدی گفت: بانوان محله نوغان اولین گروههایی بودند که با نشان دادن جرأت و شجاعت بر پیکر مطهر امام رضا(ع) جمع شده و به عزاداری پرداختند.
سرافرازی به برخی منابع تاریخی در این خصوص اشاره کرد و ادامه داد: زنان نوغانی حتی در صدد برآمدند برای امام رضا(ع) مقبرهای احداث کرده و به ارایه پذیرایی از زائران حضرتش که مصادف با روز شهادت ایشان از سایر استانها به توس قدیم (مشهد کنونی) سفر میکردند، بپردازند.
وی به موضوع نذورات این بانوان هم پرداخته و ابراز کرد: آن طور که در تاریخ عنوان شده، بانوان محله نوغان، نذوراتی را هر ساله به حضرت رضا(ع) اختصاص داده و به این وسیله از زائران و عزاداران رضوی استقبال و پذیرایی پرشوری به عمل میآورند.
استاد گروه تاریخ دانشگاه فردوسی مشهد افزود: بانوان نوغانی با سیاهپوش کردن محلهها و بازارهای نوغان و حضور در کوچه و بازارهای مشهد بر سر و سینه میزدند و جلوههای زیبایی از عزاداری را به منصه ظهور میرساندند.
وی با اشاره به نقش بارز بانوان نوغان در برپایی مراسم مذهبی ماه صفر در مشهد اظهار کرد: در منابع ذکر شده که زنان نوغانی در دهه آخر ماه صفر، نقش پررنگی در برپایی مناسک مذهبی وعزاداریهای اهل بیت عصمت و طهارت(ع) در مشهد ایفا کرده و با برپایی مراسم روضهخوانی و راهاندازی اولین دستههای سینهزنی با وجود خفقان حاکم سهم خود را به دین مبین اسلام ادا کرده اند.
سرافرازی ادامه داد: از دوره صفوی که اوج قدرت مذهب شیعه در ایران است، در محله نوغان و محلههای منتهی به حرم رضوی(ع) مراسم عزاداری تا زمان رضاخان پررونق ادامه یافت اما در دوره پهلوی اول برگزاری مراسم عزاداری به صورت علنی متوقف شد.
وی به دیگر اقدام شاخص بانوان نوغانی در احیاء فرهنگ رضوی اشاره کرد و گفت: زنان شیعه محله نوغان بعد از شهادت حضرت رضا(ع) با گذاشتن نامهایی مانند عبدالرضا، علیرضا، محمدرضا، غلامرضاو ... در ترویج نام و یاد اما هشتم(ع) نقش بسزایی ایفا کردند.
سرافراز در خاتمه هم به برخی از منابع در خصوص بخشیدن مهریه زنان نوغانی پرداخت و اضافه کرد: بانوان نوغانی برای رعایت مسایل شرعی تدفین حضرتش، در اقدامی معنوی مهریه خودشان را به همسرانشان بخشیده و در مراسم عزاداری حضرت رضا(ع) شرکت کردند.
