آثار سعدی؛ انعکاسدهنده عمیقترین برداشتهای عاطفی و اخلاقی از فطرت
گروه هنر: رئیس کتابخانه اسناد ملی ایران با بیان اینکه آثار سعدی همواره انعکاسدهنده عمیقترین برداشتهای عاطفی و اخلاقی از فطرت و سیرت بشر بوده است، گفت: این آثار همواره پیامهایی از منبع وحی و گنجینه قرآن و حدیث نبوی، الهام و احساس پاک و بیغل و غش بشری همراه دارد.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از فارس، سیدرضا صالحی امیری، مشاور عالی رئیسجمهور و رئیس کتابخانه اسناد ملی ایران شامگاه دوشنبه، 31 فروردینماه در مراسم یادروز سعدی که در جوار آرامگاه شیخ اجل برگزار شد، با اشاره به پیشینه تاریخی استان فارس آن را جغرافیای رمزآلودی دانست و گفت: اساساً مطالعه تمدن ایران بدون شناخت جغرافیای رمزآلود ناممکن است.
وی با تأکید بر اینکه ایران بدون شیراز، قطعاً نمیتواند در اوج ارزشهای تمدنی خود طیران داشته باشد، افزود: ما بدون فارس، شیراز، هخامنشی، احمدبن موسی(ع) و حافظ هویت لازم را در عرصه ملی و جهانی نخواهیم داشت.
صالحی امیری عنوان کرد: اگر امروز در بلندای تاریخ در گوش جهانیان احساس غرور و افتخار میکنیم بخش بزرگی از این غرور متعلق به این خطه است و همه ایرانیان خود را شیرازی و اهل این خطه میدانند و ما نمیتوانیم از ایران تمدن ایرانی سخن بگوییم و از این نقطه تاریخی صحبت نکنیم.
رئیس کتابخانه اسناد ملی ایران تأکید کرد: هنوز این مسئله برای من مکشوف نیست که چگونه ممکن است دولتی در تاریخ با 72 ملت، فرهنگ و گویش گوناگون تشکیل شود و همگی زیر یک پرچم زندگی مسالمات آمیز داشته باشند؛ چیزی که امروز در عرصه جهانی شدن، دنیا آرزوی آن را دارد تا روزی اتحادیهای تشکیل شود که کشورهای بزرگ بتوانند زیر آن اتحادیه زندگی کنند و هنوز رخ نداده است اما 2500 سال قبل در این نقطه چنین دولتی شکل گرفته است.
وی اظهار کرد: رمز آلود بودن این جغرافیا آن است که هر نقطه آن را کاوش کنیم یک پیام و برگ افتخاری از تمدن ایرانی را مشاهده خواهیم کرد که اگر ایرانیان تنها شیراز را داشتند احساس غرورو افتخار میکردند و امروز ما به خاطر داشتن این سرمایههای بزرگ احساس غرور میکنیم.
حیات فرهنگی جامعه ایران مدیون تاریخ و تمدن این کشور است
صالحی امیری با تأکید بر اینکه نمیتوان جامعه را در یک فضای غیرفرهنگی اداره کرد، گفت: حیات فرهنگی جامعه ایران مدیون تاریخ و تمدن این کشور است و فارس و شیراز از محدود جغرافیایی در این سرزمین است که قبل از اسلام و در دوره اسلام و پس از آن مانند نگین میدرخشد و اگر بنا بود خورشید از ایران طلوع کند، قطعاً از شیراز آغاز میکرد.
مشاور عالی رئیس جمهور در ادامه سخنان خود با بیان اینکه بی شک سعدی یکی از ستونهای استوار فرهنگ و ادب پارسی و محصول اندیشه والای وی در غالب نثر و شعر تشکیل دهنده یکی از برازندهترین اندامهای پیکره شکوهمند فرهنگ کنونی ماست، گفت: در حقیقت پاسداشت مقام سعدی، گرامیداشت فرهنگ، معنویت، ادب، هنر، فرهیختگی و اخلاق است.
وی ادامه داد: استقبال گرم ایرانی و ادبدوستان جهان از خالق بوستان و گلستان و قصاد و غزلیات سخته و پخته وی از یک سو ریشه در نیازی دارد که بشر این روزگار به شعلهور نگاه داشتن مشعل دانش، اخلاق و ادب احساس میکند و از دیگر سوی نشانگر ارج نهادن فرزانگان روزگار به فرهنگ و فضیلت و هنرو زیبایی است.
صالحی امیری خاطرنشان کرد: اول اردیبهشت روز بزرگداشت کسی است که بیش از هفت قرن پس از حیات جسمانی، همچنان سرزنده و پویا به حیات فرهنگی خویش ادامه میدهد و قلب عاشقش برای دوستی و مهر و مدارا میتپد. این باقی ماندن در عرصه مناسبات فرهنگی در بخش قابل ملاحظهای از زمین متمدن، نه تنها مستلزم فراروی از سنتهای فرهنگی ملی و منطقهای است، بلکه ملازم بهرهمندی تام و تمام از سنتهایی است که متنی فاخر و فخیم را برای ادوار متوالی اعتبار و روایی بخشیده است به بیانی دیگر تا اثر هنری در تلفیقی هنرمندانه و با نگاه و روشی هوشمندانه با باروهای دینی و سنتهای فرهنگی محیط خود، در نیامیزد و فراز و فرود تجربیات بشری را آنگونه که هست در ننوردد، قابلیت جهانی شدن را پیدا نمیکند.
مشاور عالی رئیسجمهور اظهار کرد: شعر و نثر ارجمند این جهاندیده انسانشناس و روانکاو خبره، همواره انعکاسدهنده عمیقترین برداشتهای عاطفی و اخلاقی از نُه توی فطرت و سیرت بشر بوده است، با پیامی که همواره به همراه داشته، چه از منبع وحی و گنجینه قرآن و حدیث نبوی و چه از پرتو الهام و احساس پاک و بیغل و غش بشری.
وی با بیان اینکه اندیشه والای سعدی طی قرون متمادی درخشانترین پندارهای بخش پهناوری از شرق تا غرب جهان اسلام را در برگرفته و الهامبخش اندیشمندان جهان بوده است، گفت: هند، ایران، جهان عرب و شمال آفریقا قلمرو بزرگی بود که اندیشه سعدی آنها را در نوردید و از هر بوستانی گلی چید، تا گلستان و بوستان پررنگ و بویی فراهم آورد که تا امروز هم رایحه جان پرورش مشتاقان بسیار دارد.
صالحی امیری بیان کرد: کلام سعدی در عین حال که از منظر زیبایی به او سر میساید و به سر حد اعجاز میل میکند، همه فهم و مورد علاقه عام و خاص است و به ندرت روزی است که شعر و نثری از او به صورت بیان هنری یا مثل سایر به گوش مردمان نرسد و جالبتر آنکه این حسن شهرت و قبول عام و گستردگی وسعت عالمگیر سخن وی، در زمانه حیاتش نیز ساری بوده و شاعر بلندآوازه ما خود شکر این نعمت را بر خویش لازم میشمرده است.
به گفته وی، صیت سخن سعدی چنان در زمان و مکان فراگیر شده که خوشبختانه هنوز و همچنان رایحه کلام دلنشینش از گوشه گوشه عالم به مشام میرسد. چنانکه دلبستگی متفکران، نویسندگان و شاعران بزرگ مغرب زمین به آثار سعدی از دیروز تا امروز و انس و الفت برخی از نامداران فرهنگ و تمدن غرب نظیر لافونتن، هوگو، ولتر، بالزاک و دیگران با سرودهها و گفتارهای این شاعر بزرگ ایرانی، شاهدی بر این مدعاست.
صالحی امیری با اشاره به اینکه شاید راز نفوذ کلام سعدی در پهنه اندیشه بشر دیروز و امروز، معجونی از عشق پاک، منطق استوار، عاطفه قوی و توحید محکم و عمیق وی باشد، گفت: سعدی نسبت به مردم جهان مشربی پیامبرگونه دارد و با قاطبه خلق رئوف و مهربان است. او با داشتن سعه صدر و قلبی آکنده از محبت همنوع، نسبت به خویش و بیگانه، دوست و دشمن به دیده رأفت و مهر مینگرد و مبشر صلح و دوستی است و از آنجا که انسان و آزادی ا و در نگاه شاعر آزاده ما ارزش و اهمیت فراوانی دارد، نهایت آرزویش تفاهم میان ملتها و از میان رفتن خصومتها و رخت بربستن کدورتها از جوامع بشری است.
رئیس کتابخانه اسناد ملی ایران با یادآوری اینکه سعدی جز با ستمپیشگان و ریاکاران و منافقانی که دین و مقدسات را دام تزویر و ملعبه مقاصد و منافع شخصی خود میکنند، مخالفت نمیکند، گفت: شهامت ادبی شیخ اجل در بیان حقایق اجتماعی و دینی و لحن عتابآمیزش در برابر حاکمان و قدرتمندان زمان و دنیاداران از دیگر ویژگیهای برجسته اوست که در کمتر شاعری میتوان سراغ جست.
وی گفت: سعدی با زبان ادب به گونهای با حکمرانان بیباکانه سخن گفت که کمتر کسی در قلمرو فرهنگِ نقد ادبی و سیاسی جهان بدین پایه و مایه سخن گفته است.
آرای سعدی را میتوان نمونهای ارزشمند از دستاوردهای ناب اندیشه بشر بهحساب آورد
صالحی امیری بیان کرد: آرای سعدی را میتوان نمونهای ارزشمند از دستاوردهای ناب اندیشه بشر به حساب آورد که به اندازه کافی از میراث تمدنهای شکوفای عصر بهره برده و در قید و بند محدودهای خاص باقی نمانده است و بر بال پژوهش و گفتوگو بالیده است.
مشاور عالی رئیس جمهور ابراز کرد: در یک کلام میراث معنوی سعدی برای تمدن و فرهنگ ایران و جهان آمیزهای از همه نیکیها و خردمندیهاست که عقل جمعی بشر میتوانست تا آن روزگار بدان دست یابد. حاصل سیر وسلوک سعدی در عالم عرفانی و گشت و گذار وی در دنیای روزگار خود، تنها مشاهده تجربیات سطحی بشر نیست، بلکه با چشم بصیرت و تأمل به عمق جهان نگریستن و از هر حرکت و جنبش و حادثه آن درسی آموختن و عبرتی اندوختن است.
به گفته وی، در کلام سعدی آسمان و زمین، ملک و ملکوت، لاهوت و ناسوت، چنان تلفیق لطیفی یافته که نمیتوان خط فاصلی میان آنها رسم کرد. وی نه چنان غرق عوالم عرفانی و ماورایی است که یکسره عالم ناسوت را فرو نهاده باشد و نه آنسان مفتون جاذبههای این جهانی است که از سیر درعالم لاهوت باز ماند.
صالحی امیری گفت: اگر سعدی در گلستان همیشه خرم خود از جهان واقعیت نگاشته، در بوستان همیشه جاویدش آرمانسرایی را انگاشته که همه خردمندان روزگاران در پیاش بودهاند. مدینه فاضلهای که دورنمای جهانی آرمانی و مطلوب سعدی است.
رئیس کتابخانه اسناد ملی ایران ادامه داد: بازنگری شعر و نثر سعدی و بازکاوی اندیشه والای خود، و گلگشت در بوستان و گلستان همیشه خرمش پلی است که آدمی را به خویشتن خویش باز میگرداند و وجدانهای بیدار و هوشیار را در مقابله با نابرابریها و ستمهای روزگار آماده میسازد چرا که انسان موضوع سخن سعدی، انسانی است ملموس و واقعی، دستیافتنی و دو ساحتی.
وی خاطرنشان کرد: رفتار اجتماعی و شیوه حکومت و سیاستی که سعدی در آثارش به ویژه در بوستان و گلستان و نصیحةالملوک پی میریزد و شالوده فرمانروایی که وی به تصویر میکشد، همانی است که ذوق ایرانی میپسندد و در خیالش با آن انس دارد. شیوهای تلفیقی که پرورده فرهنگ و مدنیت اسلامی و ایرانی است. شاید رمز و راز پذیرش زبان شکرریز و منطق دلاویز وی از سوی عالمیان را نیز در همین پیوند خجسته اسلام و ایران بتوان خلاصه کرد و این سخن خود گواه ان است که این تمدن و فرهنگ نه تنها در ادوار گذشته پویا و پرمایه بوده است، بلکه امروز نیز در صورت پالایش و نوسازی میتواند همچنان ببالد و برای انسان نیازمند معنویت و معرفت و آزادگی پیامهای ارجمندی عرضه دارد.
صالحی امیری در ادامه سخنان خود با بیان اینکه زبان سعدی، زبان همدلی است؛ زبانی که بازگوکننده آرزوی دیرسال محرومان و ستمدیدگان به نعمت امنیت و صلح و دوستی است، گفت: ایران و جهان امروز بیش از هر زمان دیگری و پیش از هر زبان دیگر، به زبان همدلی نیازمند است. زبان درک متقابل، احترام دوسویه، رعایت حقوق حقه و زبان زیبای محبت و انصاف و امروز نیاز ما به غزلهای عارفانه و عاشقانه سعدی نه صرفاً برای التذاذ ادبی و هنری است، بلکه برای درک آرمانشهر راستی، عدالت، حقطلبی و آزادگی و شیوه عاشقی فراگیر اوست.
وی در پایان گفت: زبان سعدی زبان همدلی است و ما به تازگی نمونهای از این همدلی و همزبانی را در ماراتن مذاکرات هستهای شاهد بودیم. آنجا که نمایندگان غیور جمهوری اسلامی با درک خواسته عمومی ملت و رعایت خطوط قرمز نظام و با روحیهای خستگیناپذیر و عزمی راسخ و شجاعتی در خور تحسین، یکبار دیگر ایران و ایرانی را سربلند ساختند و با دستاورد توافق برد برد، به آغوش میهن بازگشتند و موجب شادکامی ملت و رهبری شدند.
