گردشگری مذهبی؛ منبع درآمد پایدار برای شهر مشهد

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، نیاز به گردشگری به عنوان یک کالای اساسی در جوامع امروزی، دارای فرصت‌های زیاد و روبه رشدی است. به گونه‌ای که در دهه‌های اخیر، تقاضای گردشگری به عنوان یکی از نیازهای اصلی خانواده از جایگاه قابل توجهی برخوردار شده و این امر به خصوص همگام با توسعه یافتگی کشورها، بیش از پیش مورد توجه قرار گرفته است.

صنعت گردشگری به دلیل ماهیت فعالیت آن و ارتباط قوی که با بخش‌های مختلف اقتصادی دارد به عنوان یکی از مهم‌ترین بخش‌های ایجاد اشتغال بوده و در برخی از کشورها یکی از منابع بازیابی اقتصادی در دوره‌های رکود اقتصادی به شمار می‌رود.

تأثیرات شگرف گردشگری

تأثیرات شگرف گردشگری در کاهش نرخ بیکاری، افزایش سطح درآمد ملی و رونق بازار صنایع دستی، تنها بخشی از مزایای ویژه‌ این بخش است و به دلیل وجود چنین مزایایی گردشگری از دهه‌ 60 توسط اقتصاددانان توسعه در ردیف صنعت قرار گرفته و به عنوان صنعت توریسم در سطح جهان مطرح شده است.

شهر مشهد با جمعیت حدود سه میلیون نفر، سالانه پذیرای حدود 20 تا 25 میلیون نفر(منابع ارائه آمار رسمی متفاوت است) زائر و گردشگر است، که حضور آن‌ها در این شهر به عنوان فرصت‌های استثنایی برای قلمداد شده و باید به عنوان یک منبع درآمد پایدار در سطح شهر مورد توجه قرار گرفته و برای تمرکز و استفاده بهینه از آن مدیریت واحدی در نظر گرفته شود.

اگرچه وجود چنین جمعیتی از گردشگر و زائر در شهر مشهد، می‌تواند منشأ مزایای اقتصادی قابل توجهی باشد ولی به نظر می‌رسد که برنامه‌ریزی جامعی در راستای بهره‌برداری از این فرصت صورت نگرفته است.

وجود موازی‌کاری در سازمان‌های مختلف اجرایی

وجود موازی‌کاری در سازمان‌های مختلف اجرایی و عدم برنامه‌ریزی واحد و جامع در طول سال در خصوص گردشگران و زائران از جمله مسائل حائز اهمیت در این خصوص است که می‌تواند مسائل و مشکلات مختلفی را به همراه داشته باشد. به گونه‌ای که به عنوان مثال مدیریت شهر مشهد که در رأس آن شهرداری قرار دارد، نتوانسته به میزان هزینه‌هایی که در بخش گردشگری مذهبی انجام می‌دهد، کسب درآمد کند.

سرمایه‌گذاری در این بخش و همچنین حمایت اصولی از سرمایه‌گذاری‌های صورت گرفته در بخش گردشگری شهر مشهد، به عنوان یکی از اصلی‌ترین راهکارهای توسعه بخش گردشگری شهر به شمار می‌رود.

این امر می‌تواند در راستای پاسخگویی به نیازهای گردشگران و زائران تأثیر قابل توجهی بر اقتصاد شهر مشهد داشته باشد. چنین تأثیرگذاری نه تنها در درون بخش که عمدتا شامل بخش‌های هتل، رستوران، حمل و نقل و بازار می‌باشد بلکه تأثیرات غیرمستقیمی بر سایر بخش‌های اقتصادی داشته و اشتغال و خلق ارزش افزوده را نه تنها در درون بخش، بلکه در سایر بخش‌ها منجر می‌شود.

افزایش ماندگاری گردشگر در شهر مشهد

به عنوان مثال توسعه پروژه‌های سرمایه‌گذاری در ارائه خدمات تفریحات آبی در شهر مشهد که در 10 سال اخیر از اقبال قابل توجهی در بین گردشگران برخوردار بوده، توانسته ماندگاری زائران و گردشگران را حدود 20 ساعت افزایش دهد که این افزایش ماندگاری آثار قابل توجهی بر بخش‌های مختلف صنعت گردشگری مشهد دارد.

لذا شناسایی فرصت‌های سرمایه‌گذاری در صنعت گردشگری شهر مشهد، در کنار توجه به زیارت امام رضا(ع) و به دنبال آن برنامه‌ریزی اصولی برای بهره‌برداری از آن، از اهمیت قابل توجهی برخوردار است.

نتایج مطالعات نشان می‌دهد اگر در بخش گردشگری سرمایه‌گذاری انجام شود، درآمدهای حاصله در بخش های اقتصادی که بصورت غیرمستقیم بر گردشگری تأثیرگذار و تأثیرپذیرند، چندین برابر بخش مستقیم است، گرچه در نگاه اول درآمدهای مالی غیرمستقیم دیده نمی‌شود ولی در گردش‌های مالی، بخش قابل توجهی را به خود اختصاص می‌دهد.

هادی رفیعی، مدیر گروه اقتصاد گردشگری پژوهشکده گردشگری جهاددانشگاهی مشهد