توجه به گردشگری تاریخی با رویکرد مذهبی برای جذب توریست

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، صنعت گردشگری یکی از پردرآمدترین صنایع کل جهان است، که در کشورهای مختلف با توجه به امکانات گردشگری و برنامه‌ریزی‌های دولتی، نوع خاصی از آن رواج می‌یابد. به طور مثال در کشورهایی با منابع طبیعی فراوان و مناطق حفاظت شده، اکوتوریسم بسیار درآمد زاست و یا در کشورهایی با تمدن طولانی و جاذبه‌های تاریخی و باستانی، گردشگری تاریخی اهمیت بیشتری دارد.

حرم مطهر رضوی؛ نماد گردشگری دینی و مذهبی در ایران

کشور ما، علاوه بر وجود انواع جاذبه های گردشگری، با وجود تعداد قابل توجهی نماد دینی از ادیان مختلف، می‌تواند یکی از مقصدهای گردشگری دینی یا مذهبی جهان به حساب آید؛ گردشگری دینی یا مذهبی در ایران با نماد حرم مطهر رضوی شناخته می‌شود که این امر با توجه به بازدید 20 میلیون زائر در سال از این مکان، رخ می‌دهد. اما با دید دقیق‌تر به این نوع گردشگری، ابعاد نادیده‌ای از این نوع گردشگری در ایران و مشهد روشن می‌شود.

گردشگری دینی را به انواع مختلفی در ایران می‌توان تقسیم کرد. در نوع اول گردشگری دینی بدون تخصیص لفظ دین به دین اسلام قابل بررسی است،در کشور ما با توجه تمدن قدیمی و سابقه طولانی وجود دین در آن، دارای اماکن دینی مختلفی است، که مقصد گردشگری مهمی برای پیروان ادیان دیگر به شمار می‌رود.

بقاع سران ادیان مختلف مثل زرتشتی، یهودی، مسیحی، مسلمان و ... از جمله آن‌هاست، مثلا آرامگاه اِستِر و مردخای در شهر همدان، جزء مهم‌ترین زیارتگاه های یهودیان ایران و جهان است، که در میراث فرهنگی ایران نیز ثبت شده‌ است.

نوع دیگری از گردشگری مذهبی در ایران را می‌توان به دین مبین اسلام مختص کرد. این نوع گردشگری دینی که در شکل عمده آن مربوط به مذهب شیعه است، در کشور ما رونق بیشتری دارد. مهم‌ترین دلیل رونق این نوع گردشگری مذهبی خاص، وجود حرم مطهر امام رضا(ع) در ایران و شهر مشهد است که به طور میانگین سالانه 20 میلیون نفر از سراسر ایران و جهان برای زیارت آن به مشهد سفر می‌کنند.

علاوه بر این نماد مذهبی مهم، وجود امامزاده‌ها و مساجد به خصوص مسجد جامع هر شهر و در اقصی نقاط ایران، این نوع گردشگری را بخش جدایی‌ناپذیر از سفرهای سالانه خانواده‌های ایرانی کرده است.

تلفیق گردشگری دینی و تاریخی؛ راهی مناسب برای معرفی دین

در نوع بعدی گردشگری مذهبی، تلفیقی از گردشگری دینی و تاریخی می‌تواند مدنظر باشد، یعنی بازدید از مکان‌های دینی و مذهبی با هدف بررسی تاریخی و هنری بنا و پیشینه آن مکان، توسط همه افراد با هر دین و مذهبی. این نوع گردشگری، جاذبه‌های گردشگری هر دین را از اختصاص پیروان آن دین درآورده و آن را به جاذبه گردشگری برای همه تبدیل کرده است. در واقع می‌تواند راه بسیار مناسبی برای معرفی یک دین به پیروان دیگر ادیان باشد.

مکان‌های مذهبی در هر کشوری معمولا محل تجمع هنرنمایی هنرمندان عصر آن مکان‌ها بوده‌اند که در  نوع خود بسیار منحصر به فرد و قابل توجه هستند. به طور مثال سبک‌های کاشی‌کاری در هر مسجدی در ایران با توجه به سال ساخت آن و  استادکار سازنده، از منابع گردشگری بسیار خوب ایران است.

با توجه به اینکه معماری اماکن متبرکه و مساجد در شهرهای مختلف ایران، تحت تأثیر آب و هوای آن منطقه انجام می‌شده است، این اماکن منابع خوبی برای معرفی هنر معماران ایرانی نیز محسوب می‌شوند.

موزه‌های آستان قدس؛ معرف هنر اسلامی ـ شیعی

همچنین اکثر مکان‌های مذهبی بزرگ دارای موزه مخصوص به خود هستند، که اشیاء تاریخی مربوط به آن مکان مقدس در آن نگهداری می‌شود. به طور مثال آستان قدس رضوی دارای چندین موزه تخصصی و عمومی در کنار بارگاه امام هشتم است که مقصد گردشگری بسیار مغتنمی برای ایرانیان و غیر ایرانیان به شمار رفته و به خوبی معرف هنر اسلامی ـ شیعی است.

در اقصی نقاط جهان، در کشورهایی با جاذبه‌های گردشگری دینی و مذهبی، گردشگری تاریخی با تمرکز بر این نقاط مذهبی، یکی از برنامه‌ریزی‌های اصلی گردشگری محسوب می‌شود اما در کشور ایران بخش تاریخی این اماکن زیاد معرفی نمی‌شوند و به این صورت پتانسیل جذب گردشگرهای غیرمسلمان به ایران و معرفی این جاذبه‌های گردشگری از دست می‌رود.

با توجه به اینکه در افق آینده ایران و برطرف‌شدن دیدگاه منفی جهان در رابطه با کشور ایران، صنعت گردشگری، یکی از گزینه‌های پردرآمد برای برنامه‌ریزی‌های آینده کشور در زمینه اقتصاد غیرنفتی است زیرا معرفی صحیح گردشگری مذهبی برای مسئولان ایرانی در کنار معرفی صحیح و کامل اماکن مذهبی و دینی برای گردشگران خارجی، لازمه تقابل و پیشرفت این صنعت در کشور خواهد بود.