حرص؛ از مقوله‌های فقر روحی/ صفت رذیله‌ای که بازگشت ندارد

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از لرستان، فقر که به‌معنای «نداری» است دارای جنبه‌های مختلفی از جمله فقر مالی و اقتصادی، فقر علمی، فقر روحی و اخلاقی، فقر فرهنگی و دینی است.
فقر مالی و اقتصادی آن است که شخصی از نظر زندگی مادی ضعیف و نادار است.بی‌تردید، علم و عقل یکی از نعمت‌های بزرگ خداوند متعال است ولی برخی از انسان‌ها از این نعمت بزرگ بی‌بهره یا کم‌بهره‌اند این دسته، در روایات نادان و فقیر شمرده شده‌اند چنان‌که امام علی(ع) فرموده است: «هیچ فقری مانند نادانی نیست».

فقر روحی نیز یکی دیگر از فقرهاست گروهی به‌رغم برخورداری از مواهب طبیعی بسیار، همواره خود را نیازمند می‌پندارند؛ در اندیشه افزایش دارایی خویش به سر می‌برند و از مشاهده مردم داراتر در حسرت فرو می‌روند آزمندی و حسد در جان این افراد ریشه دوانیده آن‌ها را از درون می‌پوساند چنان‌که امام علی(ع) در این رابطه می‌فرماید: «طوع فقری فراگیر و محدود کننده است».
مقابل این وضعیت، حالت استغناست، افزود: در این حالت، ممکن است شخص تنگدست باشد؛ ولی در درون خویش احساس آرامش و بی‌نیازی کند. معصومان، این حالت را ستوده و دارندگان آن‌را داراترین مردم خوانده‌اند چنان‌که امام علی(ع) در این رابطه فرموده‌اند: «هیچ فقری چون فقر روحی و هیچ توان‌گری چون استغنای روحی نیست».

سفارش اسلام به پیروان خود این است که از حرص و طمع دور شوید، اگر کسی خود را از گنج دین، محروم کند، طبیعتاً به حرص دچار می‌شود که از مقوله فقر روحی است.

قرآن کریم در آیه 37 سوره سباء در رابطه با حرص و طمع آمورده است: «وَمَا أَمْوَالُکُمْ وَلَا أَوْلَادُکُم بِالَّتِی تُقَرِّبُکُمْ عِندَنَا زُلْفَى إِلَّا مَنْ آمَنَ وَعَمِلَ صَالِحًا فَأُوْلَئِکَ لَهُمْ جَزَاء الضِّعْفِ بِمَا عَمِلُوا وَهُمْ فِی الْغُرُفَاتِ آمِنُونَ؛ و اموال و فرزندانتان چیزى نیست که شما را به پیشگاه ما نزدیک گرداند مگر کسانى‌که ایمان آورده و کار شایسته کرده باشند پس براى آنان دو برابر آن‌چه انجام داده‌‏اند پاداش است و آن‌ها در غرفه‏‌ها[ى بهشتى] آسوده خاطر خواهند بود».

پیامبر اکرم(ص) نیز فرموده است: آدم حریص بین چند آفت گرفتار است: فکری که به بدنش ضرر زده و نفعی برای او ندارد و اندوهی که پایان ندارد و سختی و رنجی که از آن راحت نمی‌شود مگر هنگام مرگ و ترس که عاقبت از آن‌چه که می‌ترسد در او می‌افتد و غمی که زندگی را بر او تلخ می‌کند و برای او فایده‌ای ندارد و حساب الهی که از عذابش خلاص نمی‌شود مگر با عفو الهی و عقابی که هیچ راه فرار و گریزی از او ندارد».

امام علی(ع) درباره صفت رذیله حرص می‎فرماید: طمع راهی است که بازگشت ندارد و ضامنی است بی‌وفا، چه‌بسا نوشیدنی که قبل از سیراب شدن گلویش را گرفته است هر چیزی که عظمت آن زیادتر باشد و برای به‌دست آوردن آن بیشتر مبارزه شود برای از دست رفتنش مصیبت شدیدتر است».

از امام محمدباقر(ع) سؤال شد: ذلیل‌ترین ذلت‌ها چیست؟ فرمود: حرص بر دنیا و همچنین فرمود: کسی‌که پیش ثروتمندی رفته و برای ثروتتش برای او تواضع کند دو ثلث دینش رفته است».
حجت‌الاسلام والمسلمین سیداحمد میرعمادی، نماینده ولی‎فقیه در لرستان در گفت‌وگو با خبرنگار ایکنا فقر فرهنگی و دینی را یکی از انواع فقر دانست و اضافه کرد: از میان انواع فقر، آن‌چه که پیامبر گرامی اسلام(ص) آن‌را فقر بزرگ نام برده است فقر دینی است؛ یعنی انسان مسلمان آگاهی از مسائل دینی نداشته باشد و عملش ضعیف و کم باشد، در حقیقت هم در عمل و هم  ازنظر معلومات دینی، دچار فقر باشد.
وی افزود: واقعیت این است کسی‌که به فقر دینی دچار باشد همه انواع دیگر فقر به سراغ او می‌آید؛ زیرا تعالیم و آموزه‌های دینی به مثابه گنجی پایان‌ناپذیر است که فرد را از جنبه‌های مختلفی بی‌نیاز می‌کند؛ مثلاً دین اسلام، انسان‌ها را به رشد عقلی و تحصیل علم فراخوانده  است کسی‌که از این توصیه دین اطلاع نداشته باشد و یا به آن عمل نکند دچار فقر فرهنگی می‌شود.
حجت‌الاسلام والمسلمین میرعمادی با بیان این‌که فقر مادی هم در بسیاری از مواقع، ناشی از دور شدن از آموزه‌های دینی است چون دین، انسان‌ها را به دوری از کسالت و تن‌پروری تشویق می‌کند و راه‌های موفقیت در کسب و کار مادی را هم نشان می‌دهد.
نماینده ولی‎فقیه در لرستان گفت: اگر کسی از تعالیم دین بی‌بهره ماند، به بزرگ‌ترین فقر دچار شده است چنان‌که علی بن اسباط از شخصی روایت می‌کند که امام صادق(ع) فرمود: «فقر، مرگ سرخ است» در این سفارش پیامبر اکرم(ص) وقتی حضرت فرمود: «فقر مرگ بزرگ است، راوی سؤال کرد: ایا مراد، فقر مادی و نداشتن دینار و درهم است؟ حضرت فرمود: خیر، مقصود فقر دینی و اعتقادی است».