اسلام آموزه های عملی فراوانی برای حفظ محیط زیست دارد

عظیمه عبدالهی، جامعه شناس و پژوهشگر محیط زیست در گفت و گو با خبرگزاری بین المللی قرآن (ایکنا) از اصفهان، با بیان اینکه جایگاه محیط زیست در ادیان و مذاهب مختلف متفاوت است، اظهارکرد: قرائت های مختلفی از متون دینی درباره جایگاه محیط زیست می شود به گونه ای که برخی  قائل به بنیان دینی برای بحران کنونی محیط زیست هستند و گروه دیگری، ریشه های موثر بحران محیط زیست کنونی را در دنیای غیر دینی می بینند.
وی با بیان اینکه خدا محوری اساس اندیشه ادیان ابراهیمی است، بیان کرد: براساس اندیشه خدا محوری، خداوند خالق و نگهدار زمین می باشد و برهمین اساس حفاظت از محیط زیست، حفاظت از چیزهایی است که متعلق به خداوند می باشد.
این جامعه شناس و پژوهشگر محیط زیست خاطرنشان کرد: اگر چه انسان در ادیان ابراهیمی متفاوت از سایر مخلوقات است، ولی انسان به دلیل مسئولیتی که در قبال خداوند دارد، نسبت به محیط زیست نیز مسئولیتی ویژه دارد.
عبدالهی با بیان اینکه در ادیان ابراهیمی، این که چه چیزی از ارزش ذاتی برخوردار است بر حسب خدا محوری ارائه می شود، افزود:  ارزش ذاتی جهان هستی متعلق به خداوند است و ارزش سایر مخلوقات نیز بر این مبنا قابل تعریف هستند و برهمین اساس تمامی اجزای طبیعت به دلیل این ارتباط، از ارزش برخوردار هستند و انسان وظیفه دارد تا از آن ها محافظت کند.
وی ادامه داد: با توجه به اینکه انسان خلیفه الله می باشد، امتیازات و مسئولیت های خاصی نسبت به خلقت و محیط زیست دارد و به نوعی باید گفت که انسان با شناخت نفس خویش، خود را در برابر بازدارنده های درونی خویش خواهد دید که به وی اجازه هر گونه رفتار با محیط زیست را نمی دهد.
وی با بیان اینکه این مسیرخود شناسی به خدا شناسی و خدا محوری می انجامد و حفاظت از محیط زیست به عنوان قانون الهی مطرح می شود، تصریح کرد:  عمل به دستورات خداوند درباره چگونگی رفتار با محیط زیست از نمونه های بارزی است که در ادیان ابراهیمی انسان به انجام آن ها موظف است و برهمین اساس رفتار وی با طبیعت با توجه به این دستورات، قابل ارزیابی اخلاقی است.
این جامعه شناس و پژوهشگر محیط زیست با بیان اینکه فراوانی واژه های مربوط به طبیعت در قرآن، نام گذاری سوره های قرآن با برخی عناصر طبیعی، سوگند به برخی از پدیده های طبیعی همگی حاکی از توجه خاص اسلام به طبیعت و محیط زیست است، بیان کرد: برای نمونه در قرآن کوه محل تجلی پروردگار(اعراف/ 43)، پرندگان لشکر خدا(فیل/ 3 و نمل/22)، دریا خوان گسترده نعمت های الهی (نحل/14)، و درخت وسیله گفت و گوی خداوند با حضرت موسی (قصص/30) عنوان شده است.
وی تصریح کرد در سیره نبوی و ائمه اطهار(ع) نیز به حفاظت از محیط زیست، حفاظت از حیوانات، مدیریت منابع آب، صرفه جویی در مصرف و درختکاری توصیه شده است  که در صورت عمل به این دستورات، محیط زیستی سالم، آباد، پر نشاط و عاری از تخریب و نابودی رغم خواهد خورد .
وی بیان کرد: دین اسلام آموزه های عملی فراوانی برای حفظ از محیط زیست و منابع طبیعی دارد، به گونه ای که «سید حسین نصر» مسئله تعادل زیست محیطی را در بستر دینی مطرح می کند و بر حسب نگاه جهان شناسانه وی، طبیعت، انسان، خدا و زمین یک نظم متعادل و طبیعی دارند.
این جامعه شناس و پژوهشگر محیط زیست افزود: نصر، بحران زیست محیطی را یک بحران معنوی می داند و برهمین اساس تاکید وی بر هدایت معنوی و روحانی است  تا از این طریق، معنویت جایگزین مصرف زدگی شود.
وی ادامه داد: آیت الله جوادی آملی نیز در این خصوص معتقدند که شناخت اصول زیست محیطی، تحصیل آن و پرهیز از تخریب محیط زیست و تلاش برای سالم سازی آن از بارزترین حقوق انسانی و نیز از روشن ترین تکالیف بشری به شمار می رود .
عبدالهی با بیان اینکه آموزه های اسلام نقش بسیار ویژه ای در شکل دهی به نگرش های افراد دارد ، تصریح کرد: با توجه به اهمیت دین در شکل دهی حیات اجتماعی و فرهنگی ایرانیان و تاثیر آن بر رفتارهای مختلف آن ها، لازم است تا در جهت تقویت باورهای حامی محیط زیست از ظرفیت هایی که در آموزه های دینی وجود دارد، استفاده هوشمندانه شود.
وی با بیان اینکه در عصر حاضر وخامت بحران های زیست محیطی تا حدی است که حیات انسان و سایر موجودات کره خاکی را به مخاطره انداخته و از این وضع  با تعبیر «بحران»  یاد می کنند، ادامه داد: امروزه  مشکلات زیست محیطی از سطح ملی به سطح جهانی، از متمرکز به پراکنده، از کوتاه مدت به بلند مدت و از پیچیدگی کم به پیچیدگی زیاد تغییر شکل داده است و این وضعیت ایجاب می کند که راه های مقابله با این بحران نیز توسط همه بخش های جوامع به صورت همسو و متمرکز باشد.
این جامعه شناس محیط زیست  با بیان اینکه یکی از مهم ترین عواملی که باعث می شود مردم و حتی مسئولین نسبت به حفظ محیط زیست بی توجه باشند، بی اطلاعی آن ها است، بیان کرد: آگاهی بخشی به انسان باید به صورت هدفمند، هماهنگ و همسو با دیگر بخش های جامعه باشد.