رنگ، نور و آب سه وجه زیبا شناسی هنر اسلامی است

اکبر شاهمندی، پژوهشگر هنر اسلامی در گفت‌و‌گو با خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از اصفهان، اظهار کرد: هنر اسلامی تحت اندیشه دینی و متأثر از باورهای دین اسلام شکل گرفته است و تعهد و ایمان هنرمندان مسلمان را به مفهوم توحید، نبوت و آموزه‌های قرآن نشان می‌دهد.
وی با اشاره به اینکه هنر اسلامی در تلاش است تا وحدانیت خداوند و قدرت لایزال او را به زیباترین وجه آشکار کند، افزود: توجه به این جمله که «خداوند زیباست و زیبایی را دوست دارد» کافی است تا هنرمند مسلمان تمام سعی خود را برای ظهور جمال الهی بکار گیرد.
این پژوهشگر هنر اسلامی با بیان اینکه هنر اسلامی چیزی جز کشف و شهود و پی بردن به حقیقت مطلق و نمایش جلو‌ه‌های ذات حق تعالی نیست، بیان کرد: بر این اساس هر آنچه و هر هنری که در این مسیر گام بردارد، مفهوم و معنای هنر اسلامی را در بر خواهد داشت.
شاهمندی بیان کرد: خوشنویسی اسلامی به‌ویژه کتابت قرآن، معماری مساجد و اماکن دینی و حتی غیر دینی با تزئینات گوناگون و نمادین نشان از معرفت عمیق هنرمند مسلمان به آئین اسلام و آموزه‌های آن است.
وی افزود: آموزه‌های دین اسلام تمام زندگی مادی و معنوی انسان را دربر می‌گیرد، ولی هنرمند متعهد و مسلمان نیز همواره در صدد است تا بر پایه پیام وحی و آموزه‌های دینی اثر هنری را خلق کند.
این پژوهشگر اسلامی با بیان اینکه ریشه‌های هنر اسلامی و ماهیت آن که از عرفان و آموزه‌های اسلام سرچشمه می‌گیرد را باید در قرآن کریم جستجو کرد، گفت: درون مایه هنر اسلامی، بهره‌گیری از قرآن و توجه به ذات اقدس الهی و در نتیجه انعکاس توحید و یگانگی پروردگار است.
وی با بیان اینکه در اسلام هنر، روح آفرینندگی، زیبایی‌شناسی و فرهنگ با اندیشه‌های هستی‌شناسی و معنوی قرآن درهم تنیده هستند، افزود: «تیتوس بورکهات» از سُنتگرایان براین باور است که هنر اسلامی در اصل از توحید و شهود حاصل می‌شود.
این پژوهشگر هنر اسلامی تصریح کرد: هنر اسلامی در همه تنوعات و تکثرات خود از معماری و خوشنویسی گرفته تا هنرهای صناعی به دنبال انعکاس وحدانیت خداوند است و این همان اصلی است که باعث ایجاد وحدت در عین کثرت می‌شود.
شاهمندی تصریح کرد: زبان هنر اسلامی، زبان نمادین و رمزگونه است و این رموز و نمادها حامل معنای درونی و ذاتی این هنر بوده و تنها راه بررسی معنای هنر اسلام و آثار هنری  آن منوط به بررسی این نمادها و سمبل‌ها است.
وی با بیان اینکه معماری اسلامی هم در فرم و هم در تزئینات خود انواع اشکال و نقوش سمبلیک را بکار گرفته است، گفت: هنر اسلامی در قالب کلمات و با محوریت اصل توحید، تجلی نور الهی و بیان اوصاف و اسماء الهی در قالب رموزی که قابل تصویر نیست، معنا پیدا می‌کند. 
وی اظهار کرد: اصل زیبایی، ویژگی بعدی هنر اسلامی است، زیرا همه اشکال هنری در اسلام برای یک هدف مشترک یعنی بیان زیبایی به‌وجود آمده‌اند چون خدا زیباست و زیبایی را دوست دارد و همه آفریده‌های خداوند انعکاس دهنده زیبائی الهی هستند.
شاهمندی با بیان اینکه در جلوه‌گری‌های هنر اسلامی از جمله معماری، رنگ، نور و آب سه وجه زیبا‌شناسی است، گفت:  نور تجلی حق‌تعالی و کامل‌ترین نماد یگانگی خداست که ذاتش در کثرت موجودات بی‌آنکه در ذاتش کاهش صورت گیرد، تجلی پیدا می‌کند.
این پژوهشگر هنر اسلامی تصریح کرد: هنر اسلامی در سایه این باورها و اصول رشد و نمو یافته و می کوشد به کمک زیبایی آرامش و بهره‌مندی هر دو جهان را نصیب انسان کند.