آیا خرید طلا در ۱۳ صفر موجب افزایش رزق میشود
یک کارشناس مسائل دینی با رد هرگونه پشتوانه قرآنی و روایی برای ادعای خرید طلا در ۱۳ صفر گفت: باور به خوشیمنی خرید طلا در این روز، خرافهای نوظهور است و بیش از آنکه ریشه دینی داشته باشد، محصول فضای مجازی و منافع اقتصادی برخی فعالان بازار است.
در سالهای اخیر، همزمان با فرارسیدن سیزدهم ماه صفر، موج گستردهای از پیامها و تبلیغات در شبکههای اجتماعی و بعضی از بسترهای تجاری منتشر میشود که مردم را به خرید طلا در این روز با هدف افزایش رزق و برکت و آغاز سال مالی ترغیب میکند. فراگیری این ادعا تا جایی پیش رفته که هر سال بازار طلا نیز تحت تأثیر آن قرار میگیرد و برخی فعالان اقتصادی از این مناسبت برای افزایش فروش بهره میبرند. با وجود این، بررسی منابع معتبر اسلامی نشان میدهد که چنین توصیهای نه در قرآن کریم، نه در روایات معتبر و نه در سنت دینی و فرهنگ ایرانی جایگاهی ندارد. از همینرو، خبرنگار ایکنا از اصفهان در گفتوگو با حجتالاسلام محمد الهیمنش کارشناس احکام دفتر تبلیغات اسلامی اصفهان، به واکاوی منشأ این باور، نقش فضای مجازی و انگیزههای اقتصادی در گسترش آن و نیز تبیین معیارهای تشخیص خرافه از آموزههای اصیل دینی پرداخته است که متن آن را در ادامه میخوانیم:
ایکنا ـ در سالهای اخیر این باور رواج پیدا کرده که در روز سیزدهم صفر، خرید طلا برای آغاز سال مالی با برکت همراه است. ریشه این نوع باورها چیست و آیا در قرآن، روایات یا منابع معتبر اسلامی، توصیهای درباره خرید طلا در روز سیزدهم صفر وجود دارد؟ از طرف دیگر، برخی این اقدام را موجب افزایش رزق و برکت میدانند. از منظر دینی چنین ادعایی چه جایگاهی دارد؟
براساس بررسیهای انجامشده و اظهارنظر کارشناسان دینی، باور به خوشیمنی خرید طلا در روز سیزدهم صفر هیچ ریشه و پشتوانهای در قرآن کریم، روایات معتبر یا منابع اسلامی ندارد و باید آن را شایعهای نوظهور دانست که در سالهای اخیر، عمدتاً از طریق فضای مجازی رواج یافته است.
هیچ سند معتبری در منابع اسلامی برای خوشیمنی خرید طلا در این روز وجود ندارد. حتی در بعضی از روایات نقلشده از امام صادق(ع)، روز سیزدهم هر ماه قمری، از جمله ماه صفر، روزی دانسته شده که انجام پارهای امور مهم در آن مکروه است. از اینرو، نسبتدادن آثار معنوی و خوشیمنی به خرید طلا در این روز، نهتنها فاقد مستند دینی است، بلکه با بعضی از آموزههای موجود نیز سازگاری ندارد.
ایکنا ـ آیا در فرهنگ و سنت ایرانی سابقهای برای این رسم وجود دارد؟
این باور پیشینهای در فرهنگ و سنت ایرانی ندارد و باید آن را پدیدهای نوظهور دانست. در فرهنگ عامه، عدد ۱۳ غالباً با نحسی پیوند خورده است و به نظر میرسد، باور جدید درباره خوشیمنی خرید طلا در سیزدهم صفر، در نقطه مقابل این نگاه و بدون پشتوانه تاریخی یا فرهنگی شکل گرفته باشد.
ایکنا ـ آیا میتوان این قبیل توصیهها را مصداق خرافه دانست؟ ملاک تشخیص خرافه از سنت دینی چیست؟
بله، این باور مصداق روشن خرافه است. ملاک تشخیص خرافه از سنت دینی، استناد به منابع معتبر دینی، یعنی قرآن کریم و احادیث معتبر و همچنین هماهنگی با عقل است. هر باور یا عملی که فاقد چنین پشتوانهای باشد، نمیتواند به دین نسبت داده شود و در زمره خرافات قرار میگیرد.
ایکنا ـ چه عواملی باعث میشود بعضی از باورهای بدون پشتوانه دینی، به سرعت در جامعه و بهویژه فضای مجازی فراگیر شوند؟
عوامل متعددی در گسترش اینگونه باورها نقش دارند. از جمله میتوان به نقش اینفلوئنسرها و چهرههای فعال در فضای مجازی اشاره کرد که با انتشار و تبلیغ چنین مطالبی به فراگیر شدن آن دامن میزنند. از سوی دیگر، وعده افزایش رزق و برکت با انجام اقدامی ساده، برای بسیاری از افراد جذاب و وسوسهبرانگیز است. همچنین، زمانی که گروهی از مردم به انجام چنین کاری روی میآورند، دیگران نیز برای همراهی با جمع یا از ترس عقبماندن، همان رفتار را تکرار میکنند.
ایکنا ـ برخی فروشندگان نیز از این مناسبت برای تبلیغات با عنوان آغاز سال مالی استفاده میکنند. نقش منافع اقتصادی در گسترش چنین باورهایی را چگونه ارزیابی میکنید؟
منافع اقتصادی گروههای ذینفع را باید یکی از مهمترین عوامل گسترش این شایعه دانست. فروشندگان طلا و فعالان این بازار از افزایش تقاضا در این روز سود قابل توجهی کسب میکنند و این باور در عمل، به ابزاری برای بازاریابی و رونقبخشی به بازار در مقطع زمانی خاص تبدیل شده است.
ایکنا ـ اگر کسی به امید خوشیمنی یا رفع بلا به چنین توصیههایی عمل کند، آیا این امر میتواند به باورهای دینی او آسیب بزند؟
اگر فردی با این تصور که خرید طلا در روز سیزدهم صفر موجب خوشیمنی، افزایش رزق یا دفع بلا میشود، به این توصیه عمل کند، ممکن است بهتدریج دچار آسیب در باورهای دینی خود شود. چنین نگاهی، نوعی اتکا به اموری است که هیچ پشتوانه شرعی ندارد و میتواند انسان را از توکل حقیقی بر خداوند و عمل به آموزههای اصیل دینی دور کند.
ایکنا ـ رسانهها و نهادهای فرهنگی برای جلوگیری از رواج اینگونه باورهای بیاساس چه مسئولیتی دارند؟
رسانهها و نهادهای فرهنگی در این زمینه مسئولیت مهمی برعهده دارند. آگاهیبخشی و تبیین صحیح آموزههای دینی، مقابله با خرافات و جلوگیری از انتشار مطالب بیاساس، از مهمترین وظایف آنهاست. همچنین، این نهادها باید با ارتقای سواد دینی جامعه و آموزش معیارهای تشخیص باورهای صحیح از خرافات، زمینه مواجهه آگاهانه مردم با شبهات و مطالب منتشرشده در فضای مجازی را فراهم کنند.
ایکنا ـ توصیه شما به مردمی که با انبوهی از توصیههای مذهبی در فضای مجازی مواجه میشوند، چیست و چگونه میتوان اعتبار این مطالب را تشخیص داد؟
مردم باید پیش از پذیرش هر ادعای دینی، به دنبال منبع معتبر آن باشند و هیچ مطلبی را بدون سند نپذیرند. مراجعه به قرآن کریم، روایات معتبر و نظرات مراجع تقلید و پرسش از کارشناسان و متخصصان دینی، بهترین راه برای اطمینان از صحت این مطالب است.
همچنین، باید نسبت به تبلیغات اغواکنندهای که با وعدههای سریع و غیرمنطقی، سعادت، رزق یا گشایش را به رفتارهایی خاص نسبت میدهند، با دقت و احتیاط برخورد کرد. در نهایت، آنچه از منظر آموزههای اسلامی موجب برکت در زندگی انسان میشود، توکل بر خداوند، تلاش، کسب روزی حلال و عمل به دستورات الهی است، نه انجام رفتارهایی که هیچ مستند معتبر دینی برای آنها وجود ندارد.
انتهای پیام
